V SA/Wa 2346/19
WyrokWSA w Warszawie2020-11-04
Skład orzekający: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawieszenie płatności w ramach wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest zasadne w sytuacji toczącego się postępowania karnego dotyczącego podejrzenia oszustwa związanego z tą pomocą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawieszenie płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 (obecnie art. 60 rozporządzenia nr 2017/891) jest zasadne już na etapie podejrzenia popełnienia oszustwa i prowadzenia dochodzenia przez organ krajowy, bez konieczności przedstawienia zarzutów czy wniesienia aktu oskarżenia. Istnieje bezpośredni związek między prowadzonym postępowaniem karnym a postępowaniem administracyjnym dotyczącym przyznania pomocy finansowej, co uzasadnia zawieszenie płatności w celu ochrony interesów finansowych UE.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i inwestycji. Organ administracyjny zawiesił płatność w związku z toczącym się postępowaniem karnym dotyczącym podejrzenia oszustwa przy składaniu wniosku o dofinansowanie. Postępowanie karne zostało pierwotnie umorzone, ale następnie podjęte na nowo. Skarżąca kwestionowała zasadność zawieszenia płatności, wskazując na nieobowiązywanie podstawy prawnej decyzji oraz brak powiązania z prowadzonym postępowaniem karnym.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] w upadłości na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej oddala skargę.
Przedmiotem skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi [...] Sp. z o.o. w P. (dalej także: Strona, Skarżąca lub Grupa), a po ogłoszeniu jej upadłości – syndyka, jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] października 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR Nr [...] z [...] września 2019 r. o zawieszeniu płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznaniem pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r (za II półrocze 5 roku realizacji PDU).
Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z [...] grudnia 2011 r. Marszałek Województwa [...] dokonał wstępnego uznania Skarżącej za grupę producentów dla grupy produktów "owoce" i "warzywa" oraz zatwierdzenia planu dochodzenia do uznania na lata 2011 – 2015. Ten sam organ decyzją z [...] sierpnia 2015 r. dokonał zatwierdzenia zmian w planie dochodzenia do uznania (dalej: PDU) grupy na lata 2011 - 2015.
W dniu [...] kwietnia 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU za okres od 1 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., tj. za II półrocze 5 roku realizacji PDU. Jako zrealizowane inwestycje wskazała budowę budynku przechowalniczego ([...] zł; wartość netto poniesionych kosztów – [...] zł) oraz zakup i montaż kompletnej instalacji i urządzeń chłodniczych ([...] zł; wartość netto poniesionych kosztów – [...] zł), a także wykazała:
1) koszty zakupu gruntu, przeznaczonego pod budowę i rozbudowę budynku sortowniczo - przechowalniczego, budowę przechowalni owoców oraz zagospodarowanie terenu w P. poniesione w okresie od 16 grudnia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. - przyjęte do naliczenia [...] zł,
2) koszty związane z przygotowaniem i realizacją całej inwestycji w P. poniesione w okresie od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2015 r. - przyjęte do naliczenia [...] zł.
W toku postępowania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wielokrotnie wzywał Stronę do usunięcia braków formalnych, złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania dokumentów. W dniu [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wystąpił do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w L. z prośbą o wskazanie aktualnie zatwierdzonego imiennego składu osobowego członków Grupy (będących producentami owoców i warzyw we wnioskowanym okresie). W odpowiedzi Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w L. przekazał wyjaśnienie wraz z listą członków Grupy zatwierdzoną w III zmianie PDU oraz listę [...] członków aktualną na dzień 2 lutego 2016 r. Następnie w dniach od 30 sierpnia 2016 r. do 25 listopada 2016 r. w siedzibie Skarżącej została przeprowadzona kontrola na miejscu, której wyniki utrwalono w raporcie z czynności kontrolnych Nr [...] z [...] listopada 2016 r. Wobec wątpliwości, czy zakres inwestycji zrealizowanych przez Grupę, jest zgodny z zakresem zatwierdzonym w PDU oraz wątpliwościami co do wartości wykonanych robót budowlanych, organ I instancji powołał niezależnego rzeczoznawcę w celu weryfikacji inwestycji zrealizowanych w okresie objętym wnioskiem, tj. II półroczu 2015 roku zatwierdzonych w PDU: budowy budynku przechowalniczego, zakupu i montażu kompletnej instalacji chłodniczej i urządzeń chłodniczych oraz kosztów przygotowania i realizacji całej kompleksowej inwestycji budowlanej zrealizowanej w latach 2011 - 2015. W dniu [...] grudnia 2017 r. do organu I instancji wpłynęła opinia techniczna dotycząca realizacji wymienionych inwestycji.
Wątpliwości Dyrektora Oddziału wzbudziła również rzetelność operatu szacunkowego z [...] grudnia 2011 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. K., określającego wartość rynkową zakupionej przez Skarżącą nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...], obręb [...] P., gm. Ł., pow. O. [...], woj. [...], położonej we wsi P. oraz aneks do operatu z [...] listopada 2016 r. Dyrektor Oddziału powołał więc rzeczoznawcę majątkowego celem sporządzenia wyceny wartości rynkowej nieruchomości wg stanu i poziomu cen na datę zakupu tej nieruchomości przez grupę, tj. [...] grudnia 2011 r., w formie operatu szacunkowego, dla potrzeb rozliczenia przez ARiMR wniosku o przyznanie pomocy finansowej.
Po analizie materiału dowodowego, Dyrektor Oddziału wydał [...] marca 2017 r. decyzję nr [...], mocą której:
1) odmówił przyznania Skarżącej pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości [...] zł;
2) odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości [...] zł.
Grupa [...] marca 2017 r. złożyła do Prezesa ARiMR odwołanie od opisanego rozstrzygnięcia organu I instancji. Zostało ono uzupełnione kolejnymi pismami.
W ramach prowadzonego postępowania odwoławczego, Prezes ARiMR wystąpił o opinię do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych — Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we W.. Ponadto Prezes ARiMR powołał biegłego do oceny złożonych przez Grupę kosztorysów powykonawczych w sprawie inwestycji "Budowa budynku przechowalni". W dniu [...] grudnia 2017 r. Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych we W. złożyło w ARiMR opinię nr [...] sporządzoną przez Komisję Arbitrażową i Opiniowania Ocen Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we W. dotyczącej oceny prawidłowości sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego T. K., upr. zawod. Nr [...], w dniu [...] grudnia 2011 r. operatu szacunkowego oraz aneksu do niego sporządzonego [...] listopada 2016 r. określających wartość rynkową nieruchomości gruntowej stanowiące działkę nr [...], obręb [...] P., gm. Ł., pow. O. [...], woj. [...], położonej we wsi P. oraz opinię nr [...] sporządzoną przez Komisję Arbitrażową i Opiniowania Ocen Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych we W. dotyczącą oceny prawidłowości sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego A. K., upr. zawod. Nr [...], w dniu [...] grudnia 2016 r. operatu szacunkowego określającego wartość rynkową nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr [...], obręb [...] P., gm. Ł., pow. O. [...], woj. [...], położonej we wsi P.. Następnie [...] grudnia 2017 r. do ARiMR wpłynęła opinia techniczna wydana w sprawie weryfikacji kosztorysów powykonawczych inwestycji "Budowa budynku przechowalniczego" w miejscowości P. gm. Ł., na działce ewidencyjnej [...] sporządzona przez powołanego przez Prezesa ARiMR biegłego.
Decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] Prezes ARiMR uchylił zaskarżoną przez Skarżąca decyzję z [...] marca 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.
W związku z wniesionym przez Grupę sprzeciwem od tego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 marca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 254/18, oddalił złożony przez Grupę środek zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 października 2018 r., sygn. akt I GSK 3000/18 oddalił skargę kasacyjną Grupy od wyroku WSA w Warszawie.
W dniu [...] listopada 2018 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło zawiadomienie Prokuratury Rejonowej w L. o wszczęciu śledztwa "w sprawie usiłowania wyłudzenia na szkodę ARiMR z/s w E. przez [...] Sp. z o.o. poprzez przedłożenie wniosku o dofinansowanie inwestycji, zwierającego zawyżone wartości wykonanych prac budowlanych, tj. o czyn z art.13 § 1 k.k. w zw. z art.286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.".
W tej sytuacji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z [...] listopada 2018 r. zawiesił płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2015 r. do 31 grudni 2015 r. (za II półrocze 5 roku realizacji PDU).
Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji.
Prezes ARiMR zwrócił się [...] stycznia 2019 r. do Prokuratury Rejonowej w L. o doprecyzowanie zakresu prowadzonego śledztwa.
Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. umorzył śledztwo w sprawie o sygn. akt [...] wobec braku znamion czynu zabronionego, t.j. na podstawie art. 17 § 1 k.p.k.
Po rozpatrzeniu złożonego przez ARiMR zażalenia na postanowienie prokuratora, Sąd Okręgowy w L., [...] Wydział Karny, postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o umorzeniu śledztwa z [...] lutego 2019 r., sygn. akt [...].
W dniu [...] lipca 2019 r. Grupa złożyła do Prezesa ARiMR, za pośrednictwem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, ponaglenie w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej za II półrocze 5 roku realizacji PDU.
Decyzją nr [...] z [...] lipca 2019 r., Prezes ARiMR uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z [...] listopada 2018 r. i umorzył postępowanie w sprawie zawieszenia płatności z wniosku o przyznanie pomocy za okres od 1 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. (za II półrocze 5 roku realizacji PDU).
Postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. Prezes ARiMR uznał złożone przez Grupę ponaglenie za nieuzasadnione.
Następnie [...] września 2019 r. do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło do wiadomości (przesłane dzień wcześniej [...] września 2019 r. z Centrali ARiMR) polecenie Prokuratora Regionalnego w [...] - skierowane do Prokuratora Okręgowego w L. - nakazujące bezzwłoczne podjęcie zakończonego postępowania w sprawie usiłowania wyłudzenia na szkodę ARiMR z/s w E. przez grupę producentów [...] Sp. z o.o.
Prokurator Prokuratury Rejonowej w L. postanowieniem z [...] września 2019 r., wskazując jako podstawę prawną art. 327 § 1 k.p.k., podjął na nowo prawomocnie ukończone postanowieniem z [...] lutego 2019 r. o umorzeniu śledztwa - postępowanie w sprawie:
I. zaistniałego w dniu [...] kwietnia 2016 roku w E. woj. [...], usiłowania doprowadzenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie co najmniej [...] zł, pochodzących z części dofinansowania do inwestycji podmiotu Grupa Producencka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., polegającej na rozbudowie budynku sortowniczo - przechowalniczego w miejscowości P. oraz mieniem w kwocie co najmniej [...] zł stanowiącej koszty zakupu gruntu związanego z wymienioną inwestycją, za pomocą wprowadzenia w błąd pracowników Agencji co do okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego poprzez przedłożenie nierzetelnego wniosku oznaczonego numerem [...] o przyznanie dofinansowania, zawierającego kosztorys powykonawczy, obejmujący zawyżone ceny poszczególnych robót i prac budowlanych oraz operat szacunkowy, dotyczący nieruchomości nr [...] w P. obejmujący zawyżoną wartość wskazanej działki - tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k.;
II. zaistniałego w dniu [...] grudnia 2011 roku w K. woj. [...], poświadczeni nieprawdy przez rzeczoznawcę T. K. w operacie szacunkowym działki gruntu o nr ewidencyjnym [...] w P. - tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.;
III. zaistniałego w dniu [...] listopada 2016 roku w K. woj. [...] poświadczenia nieprawdy przez rzeczoznawcę T. K. w aneksie do operatu szacunkowego działki gruntu o nr ewidencyjnym [...] w P. - tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.;
IV. zaistniałego w dniu [...] lutego 2018 roku w K. woj. [...] poświadczenia nieprawdy przez rzeczoznawcę T. K. w operacie szacunkowym nieruchomości działki gruntu o nr ewidencyjnym [...] w P. - tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k.;
V. zaistniałego w dniach [...] i [...] grudnia 2015 roku w L., w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, poświadczenia nieprawdy przez P. M. w kosztorysach powykonawczych, dotyczących budynku sortowni w P., zlokalizowanej na działce gruntu o nr ewidencyjnym [...] - tj. o czyn z art. 271 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
Tego samego dnia, decyzją nr [...] z [...] września 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zawiesił płatność w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. (za II półrocze 5 roku realizacji PDU). Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011 r., str. 1; dalej: rozporządzenie nr 543/2011) w związku z art. 80 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25.05.2017, str. 4 ze zm.) oraz art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1069 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 dalej: k.p.a.)
Skarżąca złożyła odwołanie od tego rozstrzygnięcia.
Prezes ARiMR zaskarżoną obecnie decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2019 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przypominał przebieg postępowania sprawie. Prezes ARiMR wyjaśnił, że bezsporny jest fakt, że w dacie wydania decyzji organu I instancji Prokuratura Rejonowa w L. podjęła na nowo i prowadziła postępowanie m.in. w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa wskazanego w art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k., t.j. ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.). Bezsporne jest, że w tym postępowaniu przygotowawczym ARiMR została uznana za stronę tj. pokrzywdzoną. Prezes ARiMR zacytował treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 oraz wskazał, że czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k., stanowi usiłowanie oszustwa w stosunku do mienia znacznej wartości. Konsekwentnie, zdaniem Prezesa ARiMR przestępstwo określone w postanowieniu Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z [...] września 2019 r. w przedmiocie podjęcia na nowo i prowadzeniu postępowania przygotowawczego powinno zostać uznane za oszustwo, o którym stanowi art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011. Wskazał też, że zgodnie z art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25.5.2017, str. 4); dalej: "rozporządzenie nr 2017/891" państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającym rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347, str. 671); dalej: "rozporządzenie nr 1308/2013", dopóki zarzut nie zostanie ustalony. Prezes ARiMR stwierdził również, że instytucja zawieszenia płatności jest wpadkową w stosunku do głównego postępowania. Natomiast nie rozstrzyga ona w żadnym wypadku sprawy merytorycznie. Dlatego też zdaniem organu odwoławczego w sprawie wystąpiła przesłanka zawieszenia wypłaty pomocy z urzędu. Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie uznał ich zasadności. Podkreślił, że ostateczne rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym postępowaniem administracyjnym dotyczącym wnioskowanej przez Skarżącą pomocy finansowej. Organ administracji miał zatem prawo uznać że w okolicznościach sprawy istnieje bezpośredni związek pomiędzy podjętym na nowo śledztwem Prokuratury Rejonowej w L., a prowadzonym postępowaniem administracyjnym. Wskazał, że zasadniczym celem zawieszenia płatności na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
Podkreśliła, że w sprawie raz już zawieszono wypłatę wnioskowanej płatności. Sąd Okręgowy w L., [...] Wydział Karny, postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] utrzymał w mocy pierwotnie wydane postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z [...] lutego 2019 r. umarzające śledztwo w sprawie o sygn. akt [...] wobec braku znamion czynu zabronionego, t.j. na podstawie art. 17 § 1 k.p.k. Skutkowało to wydaniem przez Prezesa ARiMR decyzji z [...] lipca 2019 r. uchylającej decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] listopada 2018 r. i umarzającej postępowanie w sprawie zawieszenia płatności z wniosku o przyznanie pomocy za okres od 1 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. (za II półrocze 5 roku realizacji PDU).
Wskazała, że podjęcie [...] września 2019 r. - w wykonaniu polecenia Prokuratora Regionalnego – przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. na nowo prawomocnie umorzonego śledztwa miało nadać jedynie pozór legalności kolejnej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR o zawieszeniu płatności.
Zdaniem Skarżącej rozstrzygnięcie w zakresie zawieszenia płatności zostało wydane na podstawie przepisów, które nie obowiązują. Art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011, który Prezes ARiMR wskazał jako podstawę rozstrzygnięcia w zakresie zawieszenia płatności został skreślony przez art. 79 pkt 3 rozporządzenia 2017/891 z dniem 1 czerwca 2017 roku. Organ uzasadniając zastosowanie uchylonego przepisu art. 115 rozporządzenia 543/2011 powołał się na art. 80 ust. 3 rozporządzenia 2017/891, zgodnie z którym: "w odniesieniu do grup producentów utworzonych zgodnie z art. 125e rozporządzenia (WE) nr 1234/2007 skreślone przepisy rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011, o których mowa w art. 79 niniejszego rozporządzenia, mają nadal zastosowanie, dopóki te grupy producentów nie zostaną uznane za organizacje producentów lub zainteresowane państwo członkowskie nie odzyska pomocy wypłaconej na podstawie art. 116 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 543/2011". Zdaniem Skarżącej norma ta ogranicza możliwość stosowania uchylonych przepisów rozporządzenia 543/ 2011 do wyraźnie określonego kręgu podmiotów, a mianowicie:
1. grup, które jeszcze nie zostały uznane za organizacje producentów;
2. grup, wobec których państwo członkowskie podejmuje działania zmierzające do odzyskania pomocy wypłaconej na podstawie art. 116 ust. 2 Rozporządzenia 543/2011. Art. 116 ust. 2 dotyczył grup, które nie zostały uznane pomimo upływu okresu wstępnego uznania, czyli grup wobec których właściwy organ wydał decyzję o odmowie uznania za organizację producentów. Tymczasem [...] Spółka z o.o. jest uznaną organizacją producentów owoców i warzyw a jej uznanie wbrew stwierdzeniu organu popełnionemu na stronie 10 ostatni akapit uzasadnienia decyzji, nie zostało zawieszone.
Z uwagi na powyższe skreślone postanowienia rozporządzenia 543/2011, w tym art. 115 ust. 2 nie mogą znaleźć zastosowania wobec Grupy, która zrealizowała plan dochodzenia do uznania i została uznana za organizację producentów. Zdaniem Skarżącej nie można przy tym zgodzić się z poglądem organu II instancji, że bez znaczenia dla sprawy jest, że art. 115 ust 2 został uchylony ponieważ w miejsce uchylonego art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/11 stosuje się art. 60 ust.1 rozporządzenia 2017/ 891, który zdaniem Prezesa ARiMR winien być interpretowany i stosowany analogicznie do art. 115 ust 2 rozporządzenia nr 543/2011. Bezdyskusyjne jest, że organ musi działać na podstawie prawa a to oznacza, że powinien stosować właściwe w danym stanie faktycznym przepisy. Stanowisko Prezesa uznające w realiach niniejszej sprawy, zastępowalność przepisu art. 115 ust 2 rozporządzenia 543/2011 przepisem art. 60 ust 1 rozporządzenia 2017/891 jest zdaniem Skarżącej chybione. Brzmienie art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/ 891 jednoznacznie wskazuje, że sankcje wynikające z tego przepisy stosuje się wobec uznanych organizacji producentów, ale w sytuacji gdy w stosunku do nich jest prowadzone dochodzenie pozostające w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony. W takim wypadku do czasu ustalenia zarzutu, państwo członkowskie zawiesza płatności, które są przedmiotem dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa i zawiesza uznanie organizacji. Zauważyć należy, że pomoc, o którą wystąpiła grupa [...] wynika z rozporządzenia (WE) 1234/2007, a zgodnie z art. 231 ust. 2 rozporządzenia (UE) z dnia 7 grudnia 2013 roku nr 1308/2013, wszystkie programy wieloletnie przyjęte przed dniem 1 stycznia 2014 roku, po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia nadal podlegają stosownym przepisom rozporządzenia (WE) nr 1234/2007, aż do wygaśnięcia tych programów. Ponadto w dniu wydania decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR płatności [...] nie były przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa; co więcej pomoc o którą wnioskowała grupa nie była objęta rozporządzeniem nr 1308/2013.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Już po wniesieniu skargi do tutejszego sądu, Sąd Rejonowy L. – [...] w L. z siedzibą w Ś., [...] Wydział Gospodarczy, postanowieniem z [...] maja 2020 r., sygn. akt [...] ogłosił upadłość [...] Sp. z o.o. obejmującą likwidację majątku dłużnika, o czym poinformował syndyk masy upadłości.
Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Natomiast ust. 2 art. 144 stanowi, że postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.
Pismem z [...] października 2020 r. syndyk wstąpił do niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego wnosząc o jego zawieszenie. Tym samym stał się stroną tego postępowania w miejsce upadłej Spółki.
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 4 listopada 2020 r., na podstawie art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów
Sąd w składzie procedującym w sprawie nie znalazł podstaw do zawieszenie niniejszego postępowania, bowiem nie dotyczy ono przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości (art.124 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - dalej: "p.p.s.a.", lub stwierdzenia nieważności - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] października 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2019 r., orzekającą o zawieszeniu płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz przyznaniem pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od 1 lipca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r (za II półrocze 5 roku realizacji PDU) w związku ze śledztwem prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w L. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 k.k.
Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, a zatem analizując orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami, jak i z normami prawa zawartymi we wskazanych aktach prawnych, Sąd nie stwierdził takich naruszeń, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przechodząc do wyjaśnienia podjętej w sprawie oceny, wskazać należy, że istota sporu sprowadza się m. in. do ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zawieszenie płatności dotyczącej przyznania pomocy finansowej skarżącej Spółce z uwagi na toczące się w dacie wydania zaskarżonych decyzji w Prokuraturze Rejonowej w L. postępowania w sprawie zaistniałego w dniu [...] kwietnia 2016 roku w E. woj. [...], usiłowania doprowadzenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie co najmniej [...] zł, pochodzących z części dofinansowania do inwestycji podmiotu Grupa Producencka [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., polegającego na rozbudowie budynku sortowniczo - przechowalniczego w miejscowości P. oraz mieniem w kwocie co najmniej [...] zł stanowiącej koszty zakupu gruntu związanego z wymienioną inwestycją, za pomocą wprowadzenia w błąd pracowników Agencji co do okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego poprzez przedłożenie nierzetelnego wniosku oznaczonego numerem [...] o przyznanie dofinansowania, zawierającego kosztorys powykonawczy, obejmujący zawyżone ceny poszczególnych robót i prac budowlanych oraz operat szacunkowy, dotyczący nieruchomości nr [...] w P. obejmujący zawyżoną wartość wskazanej działki.
Skarga dąży do wykazania, że brak było podstaw do zawieszenia płatności z uwagi na brak powoływanych przez organ przesłanek zawieszenia, natomiast według organu takie przesłanki istniały. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w chwili wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia ponownie toczyło się postępowanie w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa. Pierwotnie umorzone postępowanie zostało bowiem podjęte na nowo postanowieniem Prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z [...] września 2019 r. na podstawie art. 327 § 1 k.p.k. Sąd nie traci przy tym z pola widzenia tak akcentowanej w skardze - i wynikającej także z opisu stanu sprawy w niniejszym uzasadnieniu - niezwykłej wręcz koicydencji czasowej pomiędzy poszczególnymi działaniami prokuratury i ARiMR oraz przepływem informacji pomiędzy poszczególnymi jednostkami prokuratury a jednostkami Agencji. Badając jednak legalność zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR nie sposób jurydycznie wymagać od tego organu weryfikacji zasadności i rzetelności działań prokuratury, nawet wobec treści uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w L., [...] Wydział Karny z [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] utrzymującego w mocy pierwotne prokuratorskie postanowienie o umorzeniu śledztwa z [...] lutego 2019 r., sygn. akt [...] z uwagi na braku znamion czynu zabronionego, t.j. na podstawie art. 17 § 1 k.p.k. Organy ARiMR nie posiadają kompetencji do weryfikacji rzetelności i zasadności czynności organów procesowych prowadzących postępowanie karne. Skoro podjęte na nowo śledztwo toczyło się w dacie wydania zaskarżonych decyzji, determinowało zasadność kontrolowanych decyzji o zawieszeniu płatności.
Przesłanki zawieszenia płatności wynikają z art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.6.2011 str. 1). Przepis ten co do zasady został uchylony z dniem 1 czerwca 2017 r. przez art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia nr 2017/89). Aktualnie przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 został zastąpiony art. 60 rozporządzenia nr 2017/891, z którego wynika, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony (ust. 1).
Zdaniem Sądu z uwagi na treść motywów rozporządzeniem nr 2015/1971, którym uchylono rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006, odnoszące się do przepisów mających zastosowanie do okresu programowania 2007 - 2013, należy uznać że zachowana została w prawodawstwie unijnym tożsamość wykładni przepisów dotyczących stosowania zawieszenia płatności poprzedniego i aktualnego okresu programowania. Wskazane powyżej stanowisko utrwalone linią orzeczniczą sądów administracyjnych, której przekładem jest wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2019 r. (sygn. akt I GSK 3507/18).
ARiMR jako agencja płatnicza, jest zobligowana na podstawie przepisów prawa, do czuwania nad prawidłowością przyznawania i odzyskiwania środków krajowych oraz wspólnotowych w zakresie realizacji programów unijnych. Wskazane przepisy, choć dotyczą kolejnych okresów programowania, zostały ustanowione dla stworzenie możliwości zawieszenia przez państwo członkowskie płatności z uwagi na podejrzenie popełnienia przez podmiot wnioskujący przestępstwa, i tym samym zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Nie budząca wątpliwości treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie wskazuje że już na samo podejrzenie popełniania oszustwa (analogicznie jak w art. 60 rozporządzenia nr 2017/89) daje podstawę agencji płatniczej do zawieszenia płatności, o którą ubiega się wnioskodawca, do czasu wyeliminowania zagrożenia związanego z możliwością przyznania wsparcia w skutek działań o charakterze przestępczym.
Jak słusznie zauważa Skarżąca, przepis art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.6.2011, str. 1); dalej: został uchylony z dniem 1 czerwca 2017 r. na podstawie art. 79 pkt 3 w związku z art. 81 rozporządzenia nr 2017/891. Aktualnie w miejsce art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wszedł przepis art. 60 rozporządzenia nr 2017/891, z którego wynika, że państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony (ust. 1).
Organy administracyjne obowiązane były zatem kierując się treścią przedmiotowego przepisu rozważyć zasadność jego zastosowania w kontekście wskazanych wyżej niespornych okoliczności faktycznych. Zaskarżona decyzja, będąca efektem tych rozważań nie narusza prawa materialnego, a zarzuty skargi w tej mierze nie mogą być uznane za zasadne.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 państwa członkowskie mogą zawiesić uznane organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. Pojęcie "podejrzenia oszustwa" zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1848/2006 z dnia 14 grudnia 2006 r. dotyczącego nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 595/91 (Dz. Urz. UE L 355 z 15.12.2006, str. 56). Zgodnie z tym przepisem pojęcie "podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego" (oszustwa) ma znaczenie przypisane mu w art. 1a pkt 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1681/94 z dnia 11 lipca 1994 r. (Dz. Urz. UE L 178 z 12.7.1994, str. 43), zgodnie z którym jest to nieprawidłowość, która prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i/lub sądowego na poziomie krajowym w celu stwierdzenia zamierzonego działania, w szczególności nadużycia finansowego określonego w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich sporządzonej na podstawie Traktatu o Unii Europejskiej.
Wskazane w powyższym przepisie odniesienie do Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE C 316 z 27.11.1995, str. 49) w istotny sposób wyjaśnia charakter wskazanej przesłanki zawieszenia płatności. Jak wynika z art. 1 pkt 1 lit. a Konwencji, nadużycia finansowe naruszające interesy finansowe Wspólnot Europejskiej polegają w odniesieniu do wydatków na jakimkolwiek umyślnym działaniu lub zaniechaniu dotyczącym: wykorzystania lub przedstawienia fałszywych, nieścisłych lub niekompletnych oświadczeń lub dokumentów, które ma na celu sprzeniewierzenie lub bezprawne zatrzymanie środków z budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetów zarządzanych przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu; nieujawnienia informacji z naruszeniem szczególnego obowiązku, w tym samym celu; niewłaściwego wykorzystania takich środków do celów innych niż te, na które zostały pierwotnie przyznane.
Należy zaznaczyć, iż zgodnie z motywem pierwszym rozporządzenia nr 2017/891 rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 zastąpiło rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 i ustanowiło nowe przepisy dotyczące sektorów owoców i warzyw oraz przetworzonych owoców i warzyw. Ponadto, wspomniane rozporządzenie uprawnia Komisję do przyjęcia aktów delegowanych i wykonawczych w tym zakresie. Akty te powinny zastąpić odpowiednie przepisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011. Zgodnie zaś z motywem 29 należy ustanowić środki w odniesieniu do odpowiednich kar administracyjnych mających zastosowanie w przypadku wykrycia nieprawidłowości. Środki te powinny obejmować zarówno kontrole i kary administracyjne ustanowione na poziomie Unii, jak i dodatkowe krajowe kontrole i kary administracyjne. W art. 1 rozporządzenia nr 2017/891 określającym przedmiot i zakres zastosowania wskazano, iż niniejsze rozporządzenie stanowi uzupełnienie rozporządzenia nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. i) oraz j) tego rozporządzenia, z wyjątkiem norm handlowych, a także uzupełnienie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549); dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013" w odniesieniu do kar stosowanych w tych sektorach.
Istotny w powyższym kontekście jest zatem zapis motywu czwartego rozporządzenia 1308/2013 wyjaśniający, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 oraz przepisy przyjęte na jego podstawie powinny co do zasady mieć zastosowanie do środków określonych w niniejszym rozporządzeniu. W szczególności rozporządzenie (UE) nr 1306/2013 ustanawia przepisy w celu zagwarantowania przestrzegania obowiązków ustanowionych w przepisach dotyczących WPR, obejmujących kontrole oraz stosowanie środków i kar administracyjnych w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania obowiązków, jak również przepisy dotyczące wnoszenia i zwalniania zabezpieczeń oraz odzyskiwania nienależnych płatności.
Należy wskazać, iż zgodnie z motywami 39 i 41 preambuły rozporządzenia nr 1306/2013 w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane. Państwa członkowskie powinny ponadto zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. W tym celu zastosowanie ma rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2988/95. W przypadkach naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego, gdy na mocy unijnych aktów prawnych nie zostały ustanowione szczegółowe przepisy dotyczące kar administracyjnych, państwa członkowskie powinny nakładać kary krajowe, które powinny być skuteczne, odstraszające i proporcjonalne. Przepisy dotyczące ogólnych zasad mających zastosowanie do kontroli i zwrotów nienależnych płatności oraz nakładania kar zawarte są w różnych sektorowych rozporządzeniach rolnych. Przepisy te powinny znaleźć się w tych samych ramach prawnych na poziomie horyzontalnym. Powinny one obejmować obowiązki państw członkowskich w odniesieniu do kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu, których celem jest sprawdzenie zgodności z przepisami dotyczącymi środków w ramach WPR, przepisów dotyczących odzyskiwania pomocy, zmniejszeń oraz wykluczeń z pomocy. Należy również ustanowić przepisy dotyczące kontroli wywiązywania się z obowiązków niekoniecznie związanych z wypłatą pomocy.
Niewątpliwie motywy prawodawcy unijnego wyrażone w przytoczonym fragmencie rozporządzenia determinują sposób wykładni rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym w celu ochrony interesów finansowych budżetu Unii, państwa członkowskie powinny podejmować środki w celu upewnienia się, czy transakcje finansowane przez fundusze rzeczywiście mają miejsce i są poprawnie wykonywane, a ponadto powinny zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom lub niewywiązywaniu się z obowiązków przez beneficjentów, wykrywać je i skutecznie zwalczać. Co istotne przy tym, zgodnie z motywem 95 rozporządzenia nr 1306/2013, Komisji powierzono uprawnienia wykonawcze obejmujące przepisy mające na celu osiągnięcie jednolitego stosowania obowiązków państw członkowskich w odniesieniu do ochrony finansowych interesów Unii, w tym również stosowanie i obliczanie wysokości kar administracyjnych.
Zgodnie z motywem trzecim rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/1971 z dnia 8 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 przepisami szczegółowymi dotyczącymi zgłaszania nieprawidłowości w odniesieniu do Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich i uchylającego rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006 (Dz. Urz. UE L 293 z 10.11.2015, str. 6) w celu umożliwienia spójnego stosowania wymogów w zakresie sprawozdawczości we wszystkich państwach członkowskich konieczne jest zdefiniowanie pojęcia "podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego", biorąc pod uwagę definicję nadużycia finansowego zawartą w Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich, oraz pojęcia "pierwsze ustalenie administracyjne lub sądowe". Stosownie do art. 2 do celów niniejszego rozporządzenia podejrzenie popełnienia nadużycia finansowego" oznacza nieprawidłowość, która prowadzi do wszczęcia postępowania administracyjnego lub sądowego na poziomie krajowym w celu stwierdzenia zamierzonego zachowania, w szczególności nadużycia finansowego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji sporządzonej na podstawie artykułu K.3 Traktatu o Unii Europejskiej, o ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Zatem, pomimo, że rozporządzeniem nr 2015/1971 uchylono rozporządzenie Komisji (WE) nr 1848/2006, które ustanowiło przepisy mające zastosowanie do okresu programowania 2007-2013, należy uznać, iż z uwagi na zawarte w art. 2 odniesienie do Konwencji zachowana została w prawodawstwie unijnym tożsamość wykładni przepisów dotyczących stosowania kary administracyjnej zawieszenia płatności.
Należy przy tym podzielić pogląd organu, że zasadniczym celem zawieszenia płatności z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE.
Nie budząca wątpliwości treść art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełniania oszustwa, tak samo jak art. 60 rozporządzenia nr 2017/891 wskazujący na prowadzone dochodzenie w związku z zarzutem oszustwa. Tym samym brak jest podstaw do uznania, iż wszczęcie śledztwa (nawet jak w realiach niniejszej sprawy po pierwotnym umorzeniu - na nowo) w takim przedmiocie i pozostawanie tego postępowania w fazie in rem nie daje podstaw do zawieszenia płatności. W świetle art. 60 rozporządzenia 2017/891, jak i art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011 nie jest przy tym wymagane przedstawienie podejrzanemu zarzutów i przejście postępowania karnego w fazę in personam, czy też wniesienie aktu oskarżenia lub skazanie. Skoro bowiem w przepisie tym wskazano, iż płatność w ramach pomocy finansowej może być zawieszona w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, czy prowadzenia dochodzenia w związku z zarzutem oszustwa, to nie sposób uznać, iż o przesłankach zawieszenia płatności mówić można np. dopiero po przedstawieniu podejrzanemu zarzutów czy wniesieniu aktu oskarżenia.
Dokonując zatem oceny zarzucanego czynu zabronionego (nie przesądzając oczywiście o zasadności postępowania przygotowawczego zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej), nie budzi wątpliwości Sądu, że popełnienie oszustwa w kontekście postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz do cofnięcia pomocy już przyznanej pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie zarzucanego czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym tutaj postępowaniem administracyjnym dotyczącym wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej.
Zatem organy administracyjne miały prawo uznać że w okolicznościach sprawy istnieje bezpośredni związek między śledztwem, a prowadzonym postępowaniem administracyjnym.
Mając zatem na uwadze powyższe wyjaśnienia wskazać należy, iż w ocenie Sądu kwestia prowadzenia sprawy przez Prokuraturę w zakresie opisanego wyżej oszustwa zasadnie uznana została za podstawę do zawieszenia płatności w ramach postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy finansowej.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło