V SA/Wa 2389/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w K. udzielił K. S. (dalej: strona skarżąca) częściowego wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z brakiem możliwości sprzedaży spowodowanym rosyjskim embargiem. Ww. decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu [...] stycznia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych). Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] lutego 2015 r. K.S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego (dalej: organ) działając na podstawie art.134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 2671 ze zm., dalej “k.p.a.") stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w K. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]. Organ w uzasadnieniu powołał się na treść art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ wyjaśnił, że w kwestii terminu doręczenia zaskarżonej decyzji stronie, wskazać należy, że sposób doręczenia zastępczego pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru jako domownik adresata, która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania adresatowi oraz, że pismo to zostało mu doręczone (przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2070/10). W związku z powyższym, dniem rozpoczynającym bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora OT ARR w K. nr [...] był dzień [...] stycznia 2015 r. natomiast ostatnim dniem, w którym upływał termin był dzień [...] lutego 2015 r., tj. piątek, dzień powszedni. Prezes Agencji Rynku Rolnego wskazał, że K. S. odwołanie od ww. decyzji nadał w placówce pocztowej - Poczta Polska S.A. w dniu [...] lutego 2015 r., a więc po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a., w takiej sytuacji istnieją podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Następnie Prezes wyjaśnił, że w sytuacji gdy organ odwoławczy stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (wyrok WSA w Opolu z 20.05.2014 r., sygn. akt II SA/Op 141/14).Organ podkreślił również, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (wyrok WSA w Olsztynie z 4.06.2013 r., sygn. akt II SA/Ol 284/13). Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem K. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającej go decyzji Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w K. Jako podstawę skargi wskazał: • naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji (art. 156§1 pkt 4 k.p.a.) polegające na skierowaniu decyzji organu I instancji w stosunku do podmiotu nie będącego stroną w sprawie - tj. do podmiotu o nazwie "[...]" podczas gdy prawidłowym adresatem był ,,[...]", • naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (art.156§1 pkt 7 k.p.a.) polegające na skierowaniu do strony decyzji organu I instancji niekompletnej, tj. bez pouczenia o trybie i sposobie zaskarżenia, • naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj. okoliczność, że wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję polegające na niezawinionym uchybieniu terminowi do złożenia odwołania od decyzji pierwszo-instancyjnej przez K. S. oraz złożeniu wniosku o przywrócenie tego terminu, • naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, tj. okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co wynikało z wprowadzenia jej w błąd przez pracownika oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego w K. • naruszenie prawa materialnego, a to art. 84 ust. 1 pkt. B rozporządzenia wykonawczego Komisji UE nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011r. poprzez jego błędną wykładnię i ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej tego przepisu w sytuacji w której utrzymanie roślin przez okres 52 dni od daty zgłoszenia pisemnego powiadomienia OT ARR było zupełnie niemożliwe z uwagi na cykl życia roślin (które w dacie zgłoszenia wiązały owoce) lub co najmniej połączone z koniecznością poniesienia dodatkowych, wiążących się ze znacznym zaangażowaniem pracy i kapitału nakładów w postaci zapewnienia roślinom, które miały zostać przeznaczone do biodegradacji ogrzewania i nawożenia oraz utrzymywania temperatur w zamkniętych jednostkach (tunele, szklarnie) w okolicach 20 stopni Celsjusza i odpowiedniej wilgotności, którego to koszt dodatkowo przewyższyłby wysokość wsparcia • błędu w ustaleniach faktycznych polegających na nieprawidłowych ustaleniach w myśl których prowadzący gospodarstwo rolne K. S. był zobowiązany oraz był w stanie utrzymać uprawę ogórka przez okres 52 dni od daty zgłoszenia wniosku o rekompensatę w sytuacji w której specyfika uprawy nie pozwalała na przyjęcie takich ustaleń oraz błędu w ustaleniu że uprawa nie była prowadzona w pozostałych (niezakwalifikowanych tunelach foliowych podczas gdy tunele te w związku z upływem czasu oraz koniecznością zapewnienia warunków sanitarnych zostały opróżnione ze szczątków roślin, • naruszenia art. 9 k.p.a. oraz przepisów załącznika nr 2 do zarządzenia nr 96/2014Z Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dn. 19.09.2014r. poprzez interpretację wszelkich wątpliwości i niejasności związanych z procedurą ubiegania się o wsparcie dla producentów rolnych związane z zamknięciem rynku przez [...], (zwłaszcza zapisów w formularzu ubiegania się o wsparcie (załącznik nr 1 do "Warunków uczestnictwa w mechanizmie Tymczasowe Nadzwyczajne Wsparcie Producentów Owoców i Warzyw "), w tym wskazanej drobnym drukiem w przypisie dolnym uwagi 11 do tego formularza - na niekorzyść ubiegającego się o to wsparcie K. S., podczas gdy organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a nadto organy te wg. zasady wyrażonej w Kodeksie Postępowania Administracyjnego czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek - w sytuacji w której dana procedura stosowana była po raz pierwszy, zaś K.S. nie miał ani przygotowania prawniczego ani obeznania w prawie zaś zarówno skarżący jak i Oddział Terenowy Agencji Rynku Rolnego miały do czynienia z daną procedurą po raz pierwszy co mogło przyczynić się do zaistnienia błędów ze stron obu podmiotów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002r.,Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Z akt administracyjnych wynika, iż decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w K. z dnia [...] stycznia 2015r., została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu [...] stycznia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych). Pod uzasadnieniem decyzji zamieszczone zostało prawidłowe pouczenie o sposobie i trybie odwołania, które odpowiada treści art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. Odwołanie strona skarżąca nadała w urzędzie pocztowym w dniu [...] lutego 2015r. (koperta ze stemplem pocztowym w aktach administracyjnych). Wskazany w art. 129 § 2 k.p.a., ustawowy 14-dniowy termin do wniesienia odwołania dla K. S. upłynął z dniem [...] lutego 2015r. Z zestawienia daty doręczenia decyzji organu I instancji oraz daty nadania odwołania w urzędzie pocztowym wynika, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W świetle takiego ustalenia, postępowanie wstępne organu odwoławczego związane z wniesieniem przez stronę skarżącą odwołania winno zakończyć się i ostatecznie zakończyło się wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z treścią art. 134 k.p.a. Decyzja organu I instancji, po bezskutecznym upływie terminu określonego art. 129 § 2 k.p.a. stała się bowiem ostateczna i nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego. Odnosząc się do zarzutu skargi polegającego na skierowaniu decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie tj. do podmiotu o nazwie [...], podczas gdy prawidłowym adresatem był [...], co zdaniem skarżącego winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji (art. 156 p § 4 k.p.a.) - należy wskazać, że jest on bezzasadny. Zgodnie z art. 29 k.p.a., stronami w postępowaniu administracyjnym mogą być wyłącznie osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Przepis ten określa krąg podmiotów, które w postępowaniu administracyjnym mogą być stronami, gdy mają w sprawie administracyjnej indywidualny interes lub obowiązek, o którym trzeba rozstrzygnąć w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązujących. Niewątpliwie w kręgu tym nie mieszczą, się, jako nie posiadające osobowości prawnej, firma [...]. Jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, poddając analizie Wniosek o udzielenie nadzwyczajnego wsparcia K. S. z dnia [...].10.2014 r. należy stwierdzić, iż oznaczył on stronę jako [...], wpisując jednocześnie nr NIP [...] i REGON [...], pod jakimi prowadzi jako osoba fizyczna działalność gospodarczą [...]. Potwierdza to wpis do CEIDG, rejestru REGON oraz prowadzonego przez ARR Centralnego Rejestru Przedsiębiorców (CRP). Z danych widniejących we wpisie do rejestru REGON wynika, iż [...] to jednostka lokalna, posługująca się nr REGON [...]. Niezależnie od tych nieścisłości we wniosku, niezmienny pozostaje fakt, iż złożył go K.S. Decyzja oraz skarżone postanowienie zostały zatem skierowane do osoby będącej stroną w sprawie. K. S. brał czynny udział w całym postępowaniu, a zatem nie zaistniały też okoliczności dające podstawę do wznowienia postępowania. Równie niezasadny jest zarzut posiadania przez decyzję wady powodującej jej nieważność z mocy prawa z uwagi na skierowanie do strony decyzji niekompletnej, tj bez pouczenia o trybie i sposobie zaskarżenia. Twierdzenie wnioskodawcy, iż otrzymał on decyzję niekompletna, ti. bez pouczenia o trybie i sposobie zaskarżenia nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione. Należy wskazać, że tak przesłana do producenta decyzja nie zawierałaby również podpisu i pieczęci organu wydającego, a takich braków skarżący nie wskazał. Zarówno "Pouczenie" jak też podpis i data wydania decyzji stanowią całość decyzji, a w związku z faktem, iż skarżący nie zgłaszał, że na doręczonej decyzji brak jest podpisu organu należy domniemywać, iż producentowi doręczono całość decyzji tj.: 5/5 stron. Także w dokumentacji sprawy brak jakiejkolwiek wzmianki na temat okazania organowi I instancji "niekompletnej" decyzji czy chociażby poinformowania go o tym w trakcie wizyty w OT ARR w K. w dn.[...].02.2015r., o której wnioskodawca wspomina we wniosku. Ponadto, odnosząc się do ww. zarzutu należy również mieć na uwadze, że producent został poinformowany przez OT ARR w K. pismem z dnia [...].12.2014 r (znak: [...]) o podtrzymaniu stanowiska Komisji kontrolującej oraz o toczącym się postępowaniu, po zakończeniu którego zostanie wydana decyzja, do której strona może się odwołać w trybie art. 129 § 1 k.p.a., w związku z § 2 k.p.a. Zatem K. S. znał przepis dotyczący terminu do wniesienia odwołania. Podnieść przy tym należy, że nawet w przypadku braku pouczenia w decyzji , co zarzuca skarżący - nie jest to brak powodujący jej nieważność. Pouczenie o przysługujących środkach prawnych jest tym elementem decyzji, który nie wpływa na jej ważność, ponieważ brak pouczenia w decyzji, jak również jego wadliwość polegająca na nieprawidłowym pouczeniu strony o przysługujących jej możliwości kwestionowania rozstrzygnięcia, nie powoduje nieważności decyzji. Wada w tym zakresie nie jest zaliczana do wad istotnych decyzji, zatem może być ona, stosownie do postanowień art. 111 k.p.a., usunięta w ramach rektyfikacji decyzji administracyjnej (B. Adamiak, Rektyfikacja decyzji..., s. 11). Wykładnia przepisu art. 111 § 2 k.p.a. prowadzi również do wniosku, że tylko żądanie uzupełnienia decyzji wniesione w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji powoduje przesunięcie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie skarżący nie wystąpił z wnioskiem o uzupełnienie decyzji w zakresie pouczenia. Jego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, złożony dopiero 24 dni po otrzymaniu postanowienia Prezesa ARR nr [...] z dnia [...].03.2015r., został natomiast rozpatrzony negatywnie postanowieniem Prezesa ARR nr [...] z dnia [...].05.2015r., w którym organ odmówił przywrócenia terminu wobec brak łącznego spełnienia wymaganych przepisami przesłanek z art. 58 k.p.a. Odnosząc się zarzutów dotyczących nieprawidłowych ustaleń, w myśl których producent był zobowiązany oraz był w stanie utrzymać uprawę ogórka przez okres 25 dni od daty zgłoszenia wniosku o rekompensatę w sytuacji, w której specyfika uprawy nie pozwalała na przyjęcie takich ustaleń - podnieść należy, że wobec wniesienia odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia, organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu nie wypowiadał się w kwestiach merytorycznych sprawy. Z kolei Sąd w niniejszej sprawie badał zaskarżone postanowienie pod względem jego zgodności z prawem. Nie mają więc według Sądu żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia podnoszone przez stronę zarzuty w kwestiach merytorycznych sprawy. Z tego też względu niezasadne są pozostałe zarzuty skargi. Reasumując, nie ulega wątpliwości, że K.S. złożył odwołanie z uchybieniem ustawowego terminu mimo, że został prawidłowo pouczony o terminie i sposobie jego złożenia. W związku z powyższym uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd oddalił skargę na podstawie art.151 p.p.s.a.