V SA/Wa 2427/16
WyrokWSA w Warszawie2017-10-11
Skład orzekający: Irena Jakubiec - Kudiura, Marek Krawczak, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, naruszył przepisy postępowania administracyjnego poprzez nierozpatrzenie w uzasadnieniu decyzji zarzutu strony dotyczącego częściowego zaspokojenia korekty z gwarancji bankowej?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, naruszył art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w uzasadnieniu decyzji zarzutu strony dotyczącego częściowego zaspokojenia nałożonej korekty z gwarancji bankowej. Brak ustosunkowania się do istotnego zarzutu strony w odwołaniu stanowiło wadę uzasadnienia decyzji, która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka otrzymała dofinansowanie na realizację projektu. Po kontroli stwierdzono nieprawidłowości w wyborze wykonawcy usług, co skutkowało nałożeniem korekty i żądaniem zwrotu części dofinansowania. Po zrealizowaniu gwarancji bankowej, organ pierwszej instancji wydał decyzję zobowiązującą do zwrotu pozostałej kwoty. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. nierozpatrzenie przez organ odwoławczy zarzutu dotyczącego częściowego zaspokojenia korekty z gwarancji bankowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz [...] kwotę 16 658 zł (szesnaście tysięcy sześćset pięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi O. S.A. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca", "spółka" lub "strona") jest decyzja Ministra Rozwoju (dalej jako: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] czerwca 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej jako: "PARP", "Agencja" lub "organ I instancji") z [...] marca 2016 r. nr [...] zobowiązującą skarżącą do zwrotu kwoty dofinansowania w wysokości 200.250,97 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Na podstawie umowy o dofinansowanie z [...] grudnia 2011 r. nr [...] (dalej jako: "Umowa o dofinansowanie") PARP przyznała spółce dofinansowanie w kwocie nie wyższej niż 3.028.230,32 zł na realizację Projektu pn. [...] (dalej jako: "Projekt").
Prawidłowa realizacja Umowy o dofinansowanie projektu została zabezpieczona gwarancją bankową do kwoty 504.327,00 zł.
W dniach [...]-[...] maja 2013 r. Agencja przeprowadziła kontrolę planową projektu w wyniku której stwierdziła nieprawidłowości w zakresie przeprowadzenia przez stronę wyboru wykonawcy usług zarządzania projektem, badania efektywności szkoleń i doradztwa oraz realizacji szkoleń i doradztwa. Kontrola wskazała następujące nieprawidłowości:
– wyznaczenie zbyt krótkiego terminu na złożenie ofert przez potencjalnych wykonawców przy jednoczesnym szerokim zakresie zapytania, co wskazuje, iż postępowanie nie zostało przeprowadzone w trybie konkurencyjnym;
– zastosowanie kryterium oceny ofert, które są kryteriami dyskryminującymi (kryteria dotyczące obowiązkowego posiadania doświadczenia w realizacji projektów szkoleniowych lub szkoleniowo-doradczych realizowanych w ramach PO KL lub SPO RZL (w szczególności 2.1.1 PO KL i/lub 8.1.1 PO KL lub 2.3 SPO RZL).
– zagregowanie szerokiego zakresu usług w jednym postępowaniu.
W związku z nieprawidłowościami przeprowadzonego postępowania ofertowego, Agencja w odniesieniu do przedmiotowego zamówienia naliczyła korektę w wysokości 25% wartości zamówienia, stosując kategorię naruszenia pkt 12 załącznika nr 11 ("Taryfikatora korekt") do Umowy o dofinansowanie projektu w brzmieniu: "Określenie warunków udziału w postępowaniu i/lub kryteriów oceny ofert i/lub przedmiotu zamówienia, które dyskryminują udział podmiotów".
Ustalenia i wnioski kontroli zostały przedstawione skarżącej w informacji pokontrolnej z [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem kontroli i przedstawiła swoje stanowisko w zakresie zarzucanych nieprawidłowości, w tym między innymi w piśmie z [...] czerwca 2013 r.
Po zakończeniu procedury kontroli organ I instancji wezwał stronę do zwrotu środków w kwocie 500.949,29 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych i kwoty 35.029,11 zł bez naliczania odsetek, tj. razem 535.978,40 zł. Kwota ta stanowiła 25% faktycznie poniesionych wydatków w ramach zamówienia, w części obejmującej dofinansowanie projektu, której wartość wyniosła 2.143.913,58 zł.
Skarżąca nie zwróciła żądanych środków, w związku z tym PARP [...] listopada 2014 r. zażądała od wystawcy gwarancji bankowej zabezpieczającej prawidłowe wykonanie Umowy o dofinansowanie projektu wypłaty pełnej kwoty gwarancji – 504.327,00 zł. Kwota ta została przekazana przez gwaranta na rachunek Agencji [...] grudnia 2014 r. Powyższa kwota została zaliczona na poczet kwoty głównej nieprawidłowości (416.494,38 zł) i odsetek (87.832,62 zł) zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.
[...] sierpnia 2015 r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania projektu. Na etapie postępowania administracyjnego PARP zwiększyła łączną kwotę wydatków niekwalifikowalnych do kwoty 616.745,35 zł, ze względu na ponowne przeliczenie nałożenia 25% korekty na całe zamówienie, którego łączna wartość wykazana we wnioskach o płatność w części sfinansowanej z dofinansowania wyniosła 2.466 981,41 zł.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego [...] marca 2016 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której zażądał zwrotu kwoty dofinansowania projektu w wysokości 200.250,97 zł wraz z odsetkami. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy kwotą 616.745,35 zł naliczonej korekty na zamówienie a kwotą 416.494,38 zł uzyskaną przez Agencję z gwarancji bankowej, stanowiącej kwotę zaliczoną na poczet należności głównej. Pozostałą kwota uzyskana z wypłaconej gwarancji została za liczona na odsetki.
Po przeanalizowaniu dokumentacji, dotyczącej wyników kontroli Projektu, wniosków o płatność, dokumentacji oraz wyjaśnień złożonych przez stronę przed wszczęciem postępowania administracyjnego oraz w jego trakcie, PARP stwierdziła, że strona zastosowała kryteria wyboru, które ograniczały dostęp do zamówienia innym podmiotom, a zatem naruszały zasady konkurencyjności poprzez:
– wyznaczenie zbyt krótkiego terminu na złożenie oferty, nieadekwatnego do skomplikowanego charakteru zlecanej usługi oraz
– określenie w zapytaniu ofertowym kryteriów nieuzasadnionych przedmiotem zamówienia, które przyczyniły się do dyskryminacji określonej grupy podmiotów, nieposiadających doświadczenia w realizacji projektów współfinansowanych ze środków unijnych.
Pismem z [...] kwietnia 2016 r. skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji PARP wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania.
Decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
– art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. poprzez zastosowanie wyżej wymienionych przepisów i zobowiązanie strony do zwrotu środków wraz z odsetkami w sytuacji, gdy w świetle okoliczności faktycznych sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia wskazanej w tym przepisie przesłanki wykorzystania środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.,
– art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 10 i ust. 8 u.f.p. poprzez wydanie decyzji w odniesieniu do części nałożonej korekty, tj. części która pozostała po zrealizowaniu przez organ I instancji gwarancji bankowej ustanowionej przez spółkę jako zabezpieczenie prawidłowego wykonania Umowy o dofinansowanie, pomimo że zrealizowania tej gwarancji przez organ nie można uznać za zwrot dofinansowania, o którym mowa w art. 207 ust. 8 u.f.p.
– art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 polegające na zobowiązaniu skarżącej do zwrotu środków pomimo braku wystąpienia nieprawidłowości i nieudowodnieniu spowodowania przez niego szkody w ogólnym budżecie UE lub zagrożenia taką szkodą.
Ponadto strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.
Decyzją z [...] czerwca 2016 r. Minister utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podkreślił, iż w jego ocenie nie można stwierdzić, że zachowana została zasada uczciwej konkurencji, a sformułowane w zapytaniu ofertowym warunki udziału w postępowaniu i kryteria oceny ofert, a także termin składania ofert, zapewniały możliwie najszerszy dostęp wykonawców do zamówienia.
W kwestii wyznaczenia wykonawcom zbyt krótkiego terminu na złożenie ofert organ II instancji podkreślił, że wysłanie zaproszeń do składania ofert w piątek [...] maja 2010 r. po godzinie 15.00 i wyznaczenie terminu na składanie ofert na godz. 9.00 we wtorek [...] czerwca 2010 r., przy uwzględnieniu, iż sobota w większości przedsiębiorstw jest dniem wolnym od pracy, a niedziela dniem ustawowo wolnym od pracy, w rzeczywistości dawało potencjalnym wykonawcom 1 dzień roboczy na przygotowanie oferty. Zdaniem Ministra tak krótki termin na przygotowanie oferty, przy tak szerokim, złożonym przedmiocie zamówienia, sformułowanych warunkach udziału w postępowaniu dotyczących doświadczenia wykonawcy i potencjału kadrowego, a także duże wartości zamówienia, czyni przeprowadzoną procedurę wyboru wykonawcy w rzeczywistości fikcją formalną, która w żadnej mierze nie wypełnia celu jakie ma ta procedura realizować – zapewnienie uczciwej konkurencji i równego traktowania oraz jak najszerszego dostępu do zamówienia wykonawców zdolnych do wykonania i zainteresowanych realizacją usługi.
Co do zakwestionowanych przez organ I instancji warunków udziału w postępowaniu Minister wyjaśnił, że o ile można uznać za uzasadnione wymaganie od wykonawcy doświadczenia w realizacji projektów SPO RZL lub POKL, gdyż omawiana usługa (usługi) polegają faktycznie na realizacji całego projektu POKL "Inwestujemy w kompetencje i rozwój", w tym na zarządzaniu projektem w całości, to ograniczenie tego doświadczenia do dwóch poddziałań POKL i jednego SPO RZL należy uznać za rażąco dyskryminacyjne, ograniczające krąg wykonawców w sposób nieuzasadniony przedmiotem zamówienia.
Minister zwrócił również uwagę na fakt, iż w zapytaniu ofertowym spółka ograniczyła możliwość wykazania się przez wykonawcę doświadczeniem w realizacji projektów określonego typu projektów POKL i SPORZL jedynie do projektów, których budżet był nie mniejszy niż 2 mln zł. Dodał, że oferent musiał jednocześnie wykazać wykonanie lub wykonywanie co najmniej 3 takich projektów w ciągu ostatnich trzech lat (tj. od maja 2007 r.). Zdaniem organu II instancji o ile warunek dotyczący minimalnego budżetu projektu należy uznać za uzasadniony wielkością zamawianej usługi, to wymaganie zrealizowania bądź realizowania 3 projektów, z których każdy miał wartość nie mniejszą niż 2 mln zł, finansowanych w ramach ściśle określonych pojedynczych działań POKL lub SPO RZL należało uznać za wymóg nie tylko nadmierny ale przede wszystkim nieuzasadniony potrzebą prawidłowej realizacji usługi i projektu.
Minister zwrócił również uwagę na dowolny, w jego ocenie, sposób punktowania ofert za doświadczenie i potencjał kadrowy wykonawcy w sposób jaskrawy nie zapewniał zachowania uczciwej konkurencji.
Podsumowując Minister stwierdził, że skrajnie krótki czas na przygotowanie i złożenie oferty, warunki udziału w postępowaniu polegające na doświadczeniu wykonawcy w realizacji ściśle określonych projektów w ramach POKL lub SPO RZL oraz całkowicie dowolny sposób przyznawania punktów ofertom za doświadczenie wykonawcy i potencjał kadrowy łącznie przesądzają o uznaniu, że skarżąca w omawianej procedurze wyboru wykonawcy usługi naruszyła zasady przejrzystości i uczciwej konkurencji, do których przestrzegania zobowiązała się w §14 ust. 1 Umowy o dofinansowanie projektu. Dodał, iż wyłonienie wykonawcy dokonane przez skarżącą nie spełniało celu stawianego zasadzie konkurencyjności.
W związku z tym za w pełni uzasadnione uznał stwierdzenie, że doszło do naruszenia zasad przejrzystości i uczciwej konkurencji, co skutkowało, na podstawie postanowień §14 ust. 3 Umowy o dofinansowanie zastosowaniem korekty, o której mowa w pkt 12 załącznika nr 11.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżąca pismem z [...] sierpnia 2016 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Organowi II instancji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 9 u.f.p. poprzez zastosowanie wyżej wymienionych przepisów i zobowiązanie strony do zwrotu środków, w sytuacji gdy w świetle okoliczności sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia wskazanej w tych przepisach przesłanki wykorzystania dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.;
2) naruszenie art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 10 i ust. 8 u.f.p. poprzez wydanie decyzji jedynie w odniesieniu do części nałożonej korekty, tj. części która pozostała po zrealizowaniu przez organ I instancji gwarancji bankowej ustanowionej przez skarżącą jako zabezpieczenie prawidłowego wykonania Umowy o dofinansowanie, pomimo że zrealizowania tej gwarancji przez organ nie można uznać za zwrot dofinansowania, o którym mowa w art. 207 ust. 8 u.f.p., a w konsekwencji pozostawienie części korekty zaspokojonej z gwarancji bankowej poza rozstrzygnięciem w decyzji;
3) naruszenie art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 poprzez zobowiązanie spółki do zwrotu środków pomimo braku wystąpienia nieprawidłowości i nieudowodnienia spowodowania przez stronę szkody w ogólnym budżecie UE;
4) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 6 i 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo braku podstaw faktycznych do jej wydania i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie ustaleń nieznajdujących podstaw w zgromadzonym materiale dowodowym;
b) art. 8 k.p.a. poprzez działanie w sposób podważający zaufanie strony postępowania do władzy publicznej, ze względu na to, że skarżąca zrealizowała projekt, a nakazano jej zwrot otrzymanego dofinansowania, mimo braku podstaw faktycznych i prawnych do takiego działania;
c) art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie przy orzekaniu całokształtu materiału dowodowego;
d) art. 104 § 2 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy w całości, tj. nieustosunkowanie się do zarzutu strony dotyczącego niewydania decyzji przez organ I instancji do całości korekty, tj. także tej części korekty, którą odzyskał w ramach zrealizowanej gwarancji bankowej, przez co spółka pozbawiona została możliwości kwestionowania w toku postępowania zasadności obowiązku zwrotu tej części środków.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie. Ponadto, odniósł się do zarzutu nierozstrzygnięcia w skarżonej decyzji o istocie całej sprawy. Minister stwierdził, że realizując gwarancję bankową Agencja działała jako strona Umowy o dofinansowanie i realizowała w ten sposób swoje uprawnienia wynikające z tej umowy - tj. w sferze prawa cywilnego. Wyjaśnił, że z uprawnień tych PARP skorzystała [...] listopada 2014 r. - kierując stosowne pismo do S. S.A. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało natomiast wszczęte [...] sierpnia 2015 r. i dotyczyło określenia kwoty przypadającej do zwrotu przez skarżącą z uwagi na ustaloną w tym postępowaniu okoliczność wykorzystania przez spółkę środków dofinansowania Projektu z naruszeniem obowiązujących procedur. W ocenie organu II instancji prawidłowo zatem postępowanie to nie objęło swoim przedmiotem kwoty środków pochodzących z ww. gwarancji bankowej.
W piśmie procesowym z [...] listopada 2016 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Powołany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego lub wskazuje nieprawidłową podstawę prawną zawartych w skardze zarzutów. W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła.
Sąd zgadza się z oceną skarżącej, iż Minister nie ustosunkował się do zawartego w odwołaniu od decyzji PARP zarzutu dotyczącego niewydania decyzji przez organ I instancji do całości korekty. Strona jako podstawę powyższego naruszenia wskazała art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") argumentując, że organ odwoławczy nie rozstrzygnął sprawy w całości.
Zdaniem Sądu skargę należało uwzględnić, jednakże ww. uchybienie organu zakwalifikować należy jako naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zgodnie z ww. przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma zasadnicze znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 ww. ustawy. Organ administracyjny jest zobowiązany tą zasadą do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, jest uzasadnienie decyzji.
Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana w sytuacji, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę – w ramach motywowania podjętej decyzji – jest również ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.
Zarówno doktryna jak i orzecznictwo sądów administracyjnych akcentuje konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania (por. np. P. Przybysz – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz LEX 2017, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 979/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1464/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05).
W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 274/97 (LEX nr 48234), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji. Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy przypomnieć należy, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do zawartego w odwołaniu zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 10 i ust. 8 u.f.p. poprzez wydanie decyzji w odniesieniu do części nałożonej korekty, tj. części która pozostała po zrealizowaniu przez organ gwarancji bankowej ustanowionej przez stronę jako zabezpieczenie prawidłowego wykonania Umowy o dofinansowanie, pomimo że, w ocenie skarżącej, zrealizowania tej gwarancji przez organ nie można uznać za zwrot dofinansowania, o którym mowa w art. 207 ust. 8 u.f.p. Uzasadniając powyższy zarzut skarżąca wskazała, że jakkolwiek nie uznaje ona stanowiska organu co do żądania zwrotu wyliczonej kwoty dofinansowania, w jej ocenie organ I instancji nieprawidłowo wydał decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin od którego nalicza się odsetki, w odniesieniu do kwoty 200.250,97 zł, podczas gdy wysokość ustalonej w toku postępowania administracyjnego przez Agencję całkowitej kwoty korekty wynosi 616.745,35 zł. Zdaniem strony zaspokojenie żądania przez organ I instancji poprzez realizację gwarancji bankowej na kwotę 529.315,69 zł nie stanowi podstawy do niewydania decyzji rozstrzygającej o obowiązku zwrotu tej części korekty.
Podkreślenia wymaga, że Minister utrzymując w mocy decyzję organu I instancji nie tylko nie odniósł się do ww. zarzutu w uzasadnieniu skarżonej decyzji, ale, co również istotne, przytaczając na stronie 2 decyzji treść zarzutów odwołania pominął zarzut naruszenia art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 10 i ust. 8 u.f.p. Należy podkreślić, iż skarżąca jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji kwestionowała zarówno zasadność nałożenia korekty jak i fakt skorzystania przez Agencję z gwarancji bankowej. Brak zatem ustosunkowania się do ww. zarzutu stawianego przez stronę w odwołaniu stanowi w ocenie Sądu naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym mieć na uwadze, o czym była już mowa wyżej, iż bezwzględnym obowiązkiem organu odwoławczego, co wynika z treści art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. jest odniesienie się do wszystkich zarzutów strony podnoszonych w odwołaniu.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi przypomnieć należy, że dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny pozwala na ocenę, czy w sprawie organy administracji trafnie zastosowały przepisy prawa materialnego. Jak wyżej wskazano w niniejszej sprawie przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji było stwierdzenie, że nie wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały należycie wyjaśnione (organ nie ustosunkował się do podnoszonego przez stronę zarzutu odwołania), co skutkowało wadliwym uzasadnieniem decyzji. Mając na uwadze charakter stwierdzonego uchybienia, a także fakt, że zarzuty skargi koncentrują się głównie wokół kwestii niewłaściwego – zdaniem skarżącej – zastosowania przepisów prawa materialnego, odniesienie się do tychże zarzutów jak i ocena zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego byłaby przedwczesna.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ odwoławczy winien, uwzględniając przedstawione wyżej uwagi, odnieść się w uzasadnieniu decyzji również do stawianego przez stronę zarzutu naruszenia art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 10 i ust. 8 u.f.p. mając na uwadze również treść art. 206 ust. 2 pkt 6 i pkt 8 u.f.p. oraz § 15 i § 29 Umowy o dofinansowanie.
Mając powyższe na względzie stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. – należało uchylić decyzję organu II instancji.
O kosztach rozstrzygnięto na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a i w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U z 2015 r. poz.1804). Na łączną kwotę 16.658 zł przysługujących do zwrotu stronie kosztów postępowania sąd zaliczył 2.241 zł tytułem uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi, 14.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło