V SA/Wa 2509/15

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) marca 2015 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W. P. zawarł w skardze wniosek – uzupełniony na formularzu PPF z dnia 26 czerwca 2015 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, posiada mieszkanie kwaterunkowe o pow. 24,8 m2, natomiast nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 3.500 zł z tytułu "TAXI", zaś jego żona nie osiąga dochodów. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 13 lipca 2015 r. wskazał, iż jego żona nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie pobiera żadnych świadczeń, nie posiada żadnego majątku ruchomego, posiada samochód z 2000 r., dzięki któremu prowadzi działalność taksówkarską. Wnioskodawca przedstawił miesięczne wydatki rodziny, na które składają się: "komorne" – 250 zł, opłata za energię elektryczną – 120 zł, opła – 130 zł, wyżywienie – 1.000 zł, ubranie – 50 zł, lekarstwa – 80-120 zł, a także "ZUS" – 1.100 zł. Oświadczył nadto, iż nie posiada żadnych lokat bankowych ani oszczędności. Do pisma załączył kopię zeznania podatkowego za 2014 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie na skarżącym ciąży obowiązek opłacenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia z dnia 2 lipca 2015 r., którym został wezwany do udzielenia informacji czy on sam, bądź jego żona posiadają rachunki bankowe, jak również do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków z okresu ostatnich trzech miesięcy. W piśmie z dnia 13 lipca 2015 r. brak jest oświadczenia w tym zakresie. Pamiętać przy tym należało, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, wobec czego nie sposób jest przyjąć, że nie posiada rachunku bankowego. Wskazać bowiem należy, iż w zakresie rozliczeń z urzędem skarbowym i zakładem ubezpieczeń społecznych wymagany jest obrót bezgotówkowy, co ze swej natury oznacza obowiązek posiadania tego rodzaju rachunku. Już tylko z tych powodów wniosek nie mógł zostać uwzględniony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż wnioskodawcę nie sposób uznać za osobę pozbawioną środków do życia, skoro osiąga miesięczny dochód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 3.500 zł. Z przedstawionego zeznania podatkowego za 2014 r. wynika, że skarżący osiągnął przychód w wysokości 42.299,30 zł, zaś po odjęciu kwot należnych odliczeń, przychód ten wyniósł 33.701,74 zł. Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem orzecznictwa, "obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności strony, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę" (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I OZ 452/06). Z kolei w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 podkreślono, iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku". Również porównanie miesięcznego dochodu z oświadczonymi wydatkami, które są niezbędne dla utrzymania, nie może doprowadzić do przyjęcia, że wnioskodawca nie jest w stanie wygospodarować kwoty 200 zł na wpis sądowy. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zadłużenia wnioskodawcy wobec ZUS. Nie można bowiem przyjąć, jakoby tego rodzaju zobowiązanie miało pierwszeństwo przed kosztami sądowymi. Niezależnie od tego podnieść trzeba, że wskazana przez skarżącego kwota wydatku na "ZUS" w wysokości 1.100 zł nie została w żaden sposób uprawdopodobniona poprzez złożenie dokumentu, z którego wynikałby obowiązek uiszczenia jednorazowo takiej należności, czy też wskazującego zadłużenie w składkach na ubezpieczenia społeczne. Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że jego wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.