V SA/Wa 2535/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] grudnia 2014r. nr [...] w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić wstrzymania wykonania obu decyzji. Pismem z 8 maja 2015r., skarżąca E. P. (dalej: skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] marca 2015r. nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W treści skargi jej autor wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z [...] grudnia 2014r. nr [...], gdyż jej wykonanie spowoduje wyrządzenie skarżącej znacznej szkody majątkowej. Ponadto pełnomocnik wskazał, że na skarżącą nałożona została kara finansowa w wysokości [...] zł, co przewyższa możliwości finansowe spółki, która boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi. Skarżąca, jak zaznaczył wnioskodawca z uwagi na upływ czasu utraciła zezwolenie na prowadzenie działalności hazardowej i nie generuje zysków z tej działalności. Wykonanie kary, w tych okolicznościach w ocenie pełnomocnika spowoduje, że nie będzie ona w stanie zapewnić utrzymania sobie i córce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z uwagi na to, że wniosek pełnomocnika skarżącej dotyczy nie tylko zaskarżonej decyzji, lecz także decyzji organu pierwszej instancji o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej, należało rozważyć, czy w granicach sprawy rozpoznawanej przez sąd mieści się wskazana wyżej decyzja organu pierwszej instancji. Dokonując wykładni zwrotu normatywnego "w granicach tej samej sprawy" użytego w art. 61 § 3 p.p.s.a. trzeba mieć na względzie treść art. 134 i art. 135 p.p.s.a., które regulują zakres sądowej kontroli. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi natomiast, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Użyte w tych przepisach sformułowania "granice tej samej sprawy", "granice danej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W orzecznictwie wskazuje się, że chodzi tutaj o sprawę w ujęciu materialnym. O postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można zatem mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową, a także identyczność podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA w składzie siedmiu sędziów z 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99 oraz postanowienia NSA: z 12 czerwca 2012 r., II FZ 441/12; z 8 sierpnia 2013 r., I OSK 1651/13; z 24 lipca 2014 r., II OSK 624/14; z 10 października 2014 r., I OZ 828/14). W związku z tym treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte będą akty wydane w pierwszej instancji. Sąd może jednak wstrzymać wykonanie takiej decyzji dopiero, gdy zaistnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. W przedmiotowej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej i ją poprzedzającej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy. Z reguły wiąże się z obawą wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, zaś jej zastosowanie nie może być poprzedzone merytoryczną oceną zasadności skargi lub obawą wystąpienia jakiejkolwiek straty. Podstawową przesłanką wstrzymania jest wykazanie we wniosku niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym ostatnim wypadku chodzi o taką szkodę (majątkową a także niemajątkową), kiedy nie będzie możliwe przywrócenie stanu pierwotnego, w szczególności która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia. Chodzi zatem o sytuację, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu lub zdrowiu (v. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004r. Sygn. akt GZ 138/04). Zaznaczyć należy, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem obciąża wnioskodawcę, w tym przypadku pełnomocnika skarżącej. Tymczasem w przedmiotowej sprawie pełnomocnik wskazuje niezwykle ogólnie na wyrządzenie skarżącej znacznej szkody majątkowej, związanej również z utratą zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej. Dalsza część argumentacji wnioskodawcy odwołuje się jedynie do twierdzeń, że wykonanie decyzji spowoduje, że skarżąca nie będzie w stanie zapewnić utrzymania sobie i córce – co uniemożliwia ocenę, czy w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd zaznacza również, że pełnomocnik może skorzystać z możliwości złożenia poprawionego wniosku i wykazania przesłanek, odnoszących się do prowadzonej sprawy i uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu do czasu wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania aktu nie korzysta bowiem z powagi rzeczy osądzonej. Jednocześnie podkreślić należy w tym miejscu, że fakt przyznania przez referendarza sądowego postanowieniem z 28 sierpnia 2015 r. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie ma istotnego znaczenia dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie. Nie sposób nie zauważyć, że przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Gdyby tak przyjąć, to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Poza tym wskazane w tym wypadku we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności takie jak: niski dochód skarżącej w wysokości [...] zł brutto z pracy dorywczej, świadczenie alimentacyjne małoletniej córki skarżącej w wysokości [...] zł, czy brak majątku wręcz sprzeciwiają się uznaniu, iż w sprawie istnieje prawdopodobieństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Gdyby nawet organ wszczął postępowanie egzekucyjne i przystąpił do wyegzekwowania wynikającej z zaskarżonej decyzji kary pieniężnej to, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, egzekucja administracyjna i tak byłaby bezskuteczna. W art. 8 – 10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., określono zakres podlegania egzekucji administracyjnej oraz wyłączeń spod tej egzekucji. Przykładowo w myśl art. 8 § 1 pkt 6 u.p.e.a. nie podlegają egzekucji administracyjnej pieniądze w kwocie [...] zł. Nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów oraz świadczenia z pomocy społecznej (art. 10 § 4 u.p.e.a.). Świadczenia powtarzające się, których celem jest zapewnienie utrzymania podlegają egzekucji w zakresie określonym w przepisach k.p. (art. 9 § 1 i 2 u.p.e.a.). Oznacza to, że egzekucja z tego rodzaju świadczeń podlega takim ograniczeniom, jakie k.p. przewiduje w stosunku do wynagrodzenia za pracę, w tym w art. 871 § 1 pkt 1 k.p. Przepis ten określa kwotę wolną od potrąceń w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Od dnia 1 stycznia 2015 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi [...] zł (§ 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (Dz.U. poz. 1220). Deklarowany przez skarżącą dochód z pracy dorywczej ([...] zł brutto) stanowi zaledwie nieco więcej niż połowę tej kwoty. Biorąc pod uwagę powyższe nie można uznać, by wnioskodawca wykazał możliwość spowodowania, przez wykonanie decyzji, trudnych do odwrócenia skutków lub znacznej szkody. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.