V SA/Wa 254/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz I. Sp. z o.o. z siedzibą we W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "PFRON") odmówił I. [...] sp. z o.o. z/s w W. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Spółka") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Ww. decyzją PFRON z [...] czerwca 2018 r. nakazano Stronie zwrot nienależnie pobranych środków PFRON, wypłaconych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okres sprawozdawczy PFRON październik 2008 r. w wysokości 139 262,08 zł. Ww. decyzję wysłano na adres Pełnomocnika Strony r.pr. B.S. ul. [...]. Przesyłka zawierająca decyzję była dwukrotnie awizowana, wobec czego organ uznał ją za doręczoną w myśl art. 44 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej: "K.p.a.", z dniem 11 lipca 2018 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z [...] czerwca 2018 r., został wniesiony do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w dniu [...] sierpnia 2018 r., tj. po terminie przewidzianym w art. 129 § 2 K.p.a., który upływał z dniem [...] lipca 2018 r. Pismem z [...] sierpnia 2018 r., Pełnomocnik Strony wystąpił również z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uzasadniając go wadliwym działaniem doręczyciela, gdyż zdaniem Pełnomocnika Strony doręczyciel nie złożył do skrzynki pocztowej czy też w innym miejscu wskazanym treścią art. 44 K.p.a. awiza oraz powtórnego awiza. Pismem z [...] września 2018 r. PFRON zwrócił się do C. [...] S.A. o ustalenie, czy przy próbie doręczenia pisma z [...] czerwca 2018 r. dopełniono obowiązku wynikającego z art. 44 K.p.a. Pismem z [...] września 2018 r. Strona zwróciła się z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PFRON z [...] czerwca 2018 r. Z odpowiedzi P. [...] S.A. udzielonej pismem z [...] października 2018 r. wynika, że wskazana przesyłka dotarła do placówki pocztowej W. [...] w dniu [...] czerwca 2018 r. i tego samego dnia została awizowana i pozostawiona do odbioru w placówce pocztowej. Po upływie 7 dni od dnia pierwszego awizowania, przesyłka w dniu [...] lipca 2018 r. została awizowana powtórnie, a w dniu [...] lipca 2018 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy. Pismem z [...] października 2018 r. poinformowano Stronę o ww. odpowiedzi udzielonej przez P. [...] S.A. Strona w piśmie z [...] listopada 2018 r. przedstawiła swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o przesłuchanie pracownika filii Urzędu Pocztowego nr [...] w W. – K.J., na okoliczność nieprawidłowości w zakresie awizowania spornej przesyłki, wydłużenia rozpatrywania złożonych przez Stronę wniosków do czasu przeprowadzenia dowodów, dopuszczenia dowodów postaci pisma P. [...] S.A. z [...] września 2018 r. oraz pisma pełnomocnika Spółki z [...] października 2018 r. Postanowieniem z [...] listopada 2018 r., znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił przeprowadzenia dowodu polegającego na przesłuchaniu K. J. pracownika filii Urzędu Pocztowego nr [...] w W., na okoliczność nieprawidłowości w zakresie awizowania przesyłki zawierającej decyzję PFRON z [...] czerwca 2018 r. W dniu [...] grudnia 2019 r. PFRON wydał zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia Stronie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z informacji uzyskanej od P. [...] S.A. (pismo z [...] października 2018 r.) oraz z informacji uzyskanej przez Stronę od P. [...] (pismo z [...] września 2018 r.) wynika, że przedmiotową przesyłkę awizowano po raz pierwszy w dniu [...] czerwca 2018 r., zawiadomienie powtórne sporządzono i przekazano do doręczenia Stronie w dniu [...] lipca 2018 r., a zwrot przesyłki nastąpił w dniu [...] lipca 2018 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z [...] czerwca 2018 r, wynika, że w dniu [...] czerwca 2018 r. awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Nadto, co podkreślił PFRON, w aktach sprawy znajduje się prawidłowo awizowana przesyłka zawierająca decyzję z [...] czerwca 2018 r. W ocenie organu sama okoliczność nieodbierania korespondencji kierowanej do Pełnomocnika Strony za pośrednictwem Urzędu Pocztowego, nie stanowi okoliczności mieszczącej się w przesłance braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze Strona podnosiła zarzuty naruszenia: - art. 78 § 1 i 2 K.p.a. przez bezzasadne oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika Skarżącej w zakresie żądania wyznaczenia przez PFRON rozprawy administracyjnej i przesłuchania w charakterze świadka K.J. - pracownika filii Urzędu Pocztowego [...], zatem pracownika jednostki organizacyjnej P. [...] S.A., która była w posiadaniu spornej przesyłki, zatem posiadającej również największą wiedzę co do nieprawidłowości działań listonosza w okresie awizacji przesyłki w spornym okresie, na okoliczność nieprawidłowości w zakresie awizowania, doręczenia, jak również błędnego zadekretowania w systemie wewnętrznym P. [...] S.A. spornej poleconej przesyłki pocztowej; - art. 80 K.p.a. przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i przyjęcie przez PFRON, że w niniejszej sprawie jedynym wiarygodnym i możliwym do przeprowadzenia i uznania, że faktycznie zaistniały warunki określone w art. 44 § 4 k.p.a. dowodem jest dowód w postaci odpowiedzi P. [...] S.A. uzyskana przez PFRON w trybie złożonej reklamacji; - art. 80 K.p.a. przez przekroczenie swobodnej oceny dowodów i pominięcie przez PFRON faktu, że listonosz obsługujący rejon ulicy [...] w zwrotnym poświadczeniu odbioru nie wskazał, gdzie faktycznie pozostawił informację o awizacji przesyłki; - art. 44 § 4 K.p.a. przez przedwczesne uznanie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawie istnieją przesłanki do uznania, że działanie P. [...] S.A. w zakresie awizowania spornej przesyłki było prawidłowe, zatem PFRON mógł zastosować fikcję prawidłowości doręczenia spornej przesyłki pełnomocnikowi Spółki z dniem [...] Iipca 2018 r.; - art. 81a § 1 K.p.a. przez brak uwzględnienia na korzyść Skarżącej istniejących w niniejszej sprawie wątpliwości na jej korzyść (np. w aspekcie treści pism P. [...] S.A., gdzie podkreślono, że mały staż pracowników dedykowanych do obsługi rewiru ulicy [...] powodował nieprawidłowości w działaniu czy też kwestii, że P. [...] S.A. przyznała, że nie poinformowała pełnomocnika Skarżącej w formie SMS o rzekomej pierwotnej, jak i powtórnej awizacji spornej przesyłki); - art. 59 § 1 zdanie 2 K.p.a. przez przyjęcie, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił braku zawinienia w terminowym odebraniu przesyłki poleconej, której adresatem był PFRON, w szczególności pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przez PFRON okoliczności wskazanych przez P. [...] S.A. Wobec powyższego Spółka wnioskowała o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez PFRON wraz ze wskazaniem prawidłowych kierunków prowadzenia postępowania dowodowego; zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych oraz o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z pisma P. [...] S.A. z [...] listopada 2018 r. i pisma pełnomocnika Skarżącej z [...] stycznia 2019 r. skierowanego do P. [...] S.A. W uzasadnieniu skargi Spółka podnosiła, że w okresie spornym, tj. od dnia pierwszej awizacji, aż do dnia upływu ostatniego dnia awizacji spornej przesyłki, wielokrotnie w imieniu Strony odbierano polecone przesyłki pocztowe w filii Urzędu Pocztowego [...], co istotne w tym przesyłki adresowane przez PFRON. Zdaniem Skarżącej podczas zapisu listów do systemu powstał błąd (w nazwisku odbiorcy) w wyniku, którego pracownik poczty prawdopodobnie nie mógł odnaleźć i wydać przesyłki. Zatem weryfikacja rzekomej prawidłowości awizacji spornej przesyłki odbyła się jedynie na linii centrala P. [...] S.A. (dział rozpatrujący reklamację), a dane przekazane do PFRON były jedynie suchym odzwierciedleniem danych zawartych w systemie śledzenia przesyłek i tym samym nie polegały one na zbadaniu okoliczności faktycznych u źródła ich powstania. Do skargi załączono pisma z [...] września 2018 r. oraz [...] stycznia 2019 r. W odpowiedzi na skargę PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z 6 marca 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej podtrzymał argumentację zawartą w treści skargi, w załączeniu przedstawiając pisma dotyczące korespondencji z P. [...] S.A. Pismem z 10 kwietnia 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej złożył uzupełnienie skargi w postaci pisma P. [...] S.A. z [...] kwietnia 2019 r. Pismem z 12 czerwca 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej wniósł o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą V SA/Wa 373/19 oraz podtrzymał argumentację dotyczącą błędnej w jego ocenie awizacji przesyłki z [...] czerwca 2018 r. Pismem z 12 sierpnia 2019 r. Pełnomocnik Skarżącej przedstawił stanowisko w sprawie, podtrzymując argumentację zawartą w treści skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Skarżąca wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją PFRON z [...] czerwca 2018 r., którą to decyzją nakazano Stronie zwrot nienależnie pobranych środków PFRON, wypłaconych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okres sprawozdawczy PFRON październik 2008 r. w wysokości 139 262,08 zł. podnosząc, że przyjęcie przez PFRON fikcji skutecznego doręczenia ww. decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 44 § 2 K.p.a. We wniosku wskazano m.in., iż przy zastosowaniu trybu doręczenia z art. 44 § 2 K.p.a. wymagane jest, aby pozostawić zawiadomienie w jednym z wymienionych w nim miejsc, a doręczyciel jest zobowiązany do podania gdzie takie zawiadomienie pozostawił. Natomiast w przedmiotowej sprawie doręczyciel działał wadliwie, gdyż zdaniem Pełnomocnika Strony nie złożył do skrzynki pocztowej czy też w innym miejscu wskazanym treścią art. 44 K.p.a. awiza oraz powtórnego awiza. Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Art. 44 § 2 K.p.a. stanowi, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z art. 44 § 3 K.p.a. wynika natomiast, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. W myśl zaś art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przy piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., Skarżąca przedłożyła pismo P. [...] S.A. z dnia [...] września 2018 r. stanowiące odpowiedź na skargę wniesioną w przedmiocie jakości usług świadczonych przez listonosza [...]. W piśmie wskazano, iż przesyłka polecona nr [...] była awizowana po raz pierwszy [...] czerwca 2018 r., w dniu [...] lipca 2018 r. została awizowana powtórnie, a w dniu [...] lipca 2018 r. nastąpił zwrot przesyłki do nadawcy, te same daty podaje P. [...] S.A. w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. P. [...] S.A. stwierdziła również, że: "Z wyjaśnień Kierownictwa [...] wynika, iż z powodu braku stałej obsady rejonu, w którego obszarze mieści się ul. [...] był on obsługiwany zastępczo przez kilku zmieniających się listonoszy (niejednokrotnie z bardzo małym stażem pracy w P. [...] S.A., brakiem doświadczenia oraz słabej znajomości przedmiotowego rejonu) co mogło skutkować różnego rodzaju nieprawidłowościami popełnionymi przez tych pracowników." Pełnomocnik Skarżącej wskazał również, iż dochował należytej staranności zabezpieczając dodatkowy sposób elektronicznego powiadomienia o awizacji przychodzących przesyłek (sms), który nie przekazał informacji o przedmiotowej przesyłce. W piśmie z dnia [...] września 2018 r. P. [...] S.A. odnosząc się do zarzutu braku powiadomienia w formie elektronicznej wyjaśniła, że powiadomienia w formie sms wysyłane są automatycznie przez system komputerowy, a w przypadku wystąpienia jakichkolwiek nieścisłości w adresie, czy awarii systemu informatycznego mogą zdarzyć się sytuacje, że system nie wyśle elektronicznego powiadomienia. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 58 § 1 i 2 K.p.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie siedmiodniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu jej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Należy podkreślić, że wszystkie wymienione powyżej przesłanki winny być spełnione jednocześnie. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd pragnie podkreślić, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. W rozpoznawanej sprawie rozważenia wymaga kwestia, czy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. Podkreślenia wymaga, iż przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma duży wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez Skarżącą w stanie faktycznym sprawy. Należy wskazać, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a. jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na niemożliwość dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Brak winy w uchybieniu terminowi zachodzi tylko wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Jednocześnie jednak nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku, zwłaszcza jeśli są one dla organu mało przekonywujące, bądź też są lakoniczne i ogólnikowe (zob. wyrok. WSA w Rzeszowie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 122/14, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Podkreślenia wymaga, że przy ocenie spełnienia przesłanek przywrócenia terminu wystarczy, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie tej czynności. Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny, nie sposób w ocenie Sądu przyjąć stanowiska organów, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. W toku postępowania Skarżąca konsekwentnie podważała prawidłowość doręczenia kwestionowanej przesyłki w trybie art. 44 K.p.a. i przedstawiła wyjaśnienia P. [...] S.A., które w okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowią, zdaniem Sądu, wystarczające uprawdopodobnienie wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej terminowe złożenie przedmiotowego wniosku. Wątpliwości co do prawidłowości doręczania przesyłek w rejonie, w którego obszarze mieści się ul. [...], a także podnoszone przez Skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności, iż w okresie od dnia pierwszej awizacji, aż do dnia upływu ostatniego dnia awizacji przesyłki, wielokrotnie w imieniu Skarżącej odbierano polecone przesyłki pocztowe w filii Urzędu Pocztowego [...], a jednocześnie mimo prośby Skarżącej pracownik poczty nie mógł odnaleźć i wydać przesyłki prawdopodobnie ze względu na błędne wprowadzenie nazwiska odbiorcy do systemu, wskazują, iż nie można przypisać Skarżącej winy w uchybieniu terminu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe wywody i przedstawioną wykładnię prawa. Wobec powyższego Sąd – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.