V SA/Wa 2563/16
WyrokWSA w Warszawie2017-07-06
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Matylda Arnold – Rogiewicz, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy urządzenie, które umożliwia grę o punkty kredytowe, które mogą być wykorzystane do dalszej gry lub rozpoczęcia nowej gry bez wpłaty stawki, stanowi automat do gier hazardowych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, nawet jeśli nie wypłaca wygranych w formie pieniężnej lub rzeczowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że urządzenie, które umożliwia grę o punkty kredytowe, które mogą być wykorzystane do dalszej gry lub rozpoczęcia nowej gry bez konieczności wpłaty stawki, stanowi wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 4 ustawy o grach hazardowych. Ponieważ wynik gry jest niezależny od gracza i zależy od algorytmu gry, gra ma charakter losowy. W związku z tym, urządzenie to jest automatem do gier hazardowych, a jego eksploatacja bez zezwolenia podlega karze pieniężnej.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni ujawnili w lokalu 5 automatów do gier, w tym jeden automat "FUN TIME", który posiadał elementy konstrukcyjne automatów do gier hazardowych. Po przeprowadzeniu eksperymentu procesowego i analizie umowy najmu-dzierżawy powierzchni pod urządzenia, Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył D.G. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automacie "FUN TIME" poza kasynem gry. Dyrektor Izby Celnej utrzymał tę decyzję w mocy. D.G. złożył skargę do WSA, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych, niewłaściwą wykładnię i zastosowanie przepisów prawa materialnego, w tym zarzut braku notyfikacji projektu ustawy zgodnie z dyrektywą UE.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Matylda Arnold – Rogiewicz (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.) z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry: oddala skargę.
Przedmiotem skargi D. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej: "Strona" lub "Skarżący") jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] (dalej: "Dyrektor IC") z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] (dalej: "Naczelnik UC") z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o wymierzeniu Skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] sierpnia 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego [...] w [...]w lokalu przy ul. [...] w [...], w ramach realizacji zadań Służby Celnej wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1799, zem., dalej: "ustawa o Służbie Celnej"), tj. rozpoznawania, wykrywania, zapobiegania i zwalczania przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych oraz ścigania ich sprawców, w zakresie określonym w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2016 r. poz. 2137, ze zm., dalej: "Kodeks karny skarbowy" lub "k.k.s."), ujawnili 5 automatów do gier włączonych do sieci elektrycznej i gotowych do eksploatacji, w tym automat do gier o nazwie: [...] nr [...] (dalej: "FUN TIME"). Automat ten posiadał elementy konstrukcyjne występujące w automatach do gier hazardowych, m.in. wrzutnik monet, akceptor banknotów, kuweta do wypłaty wygranych, przyciski do prowadzenia gier. W związku z powyższym funkcjonariusze przeprowadzili eksperyment procesowy gry na ww. automacie. Z czynności sporządzono notatkę urzędową z dnia [...] sierpnia 2013 r. i protokół oględzin rzeczy (płyty DVD) z dnia [...] sierpnia 2013 r.
W ramach dokonanych czynności przeprowadzono m.in. oględziny zewnętrzne ww. automatu, dokumentując powyższe protokołem oględzin z dnia [...] sierpnia 2013 r.
Na automacie [...] znajdowało się oznaczenie (naklejka) o treści: "[...] NIP [...]Adres do korespondencji ul. [...]".
W aktach sprawy znajduje się także Umowa najmu-dzierżawy powierzchni w lokalu: przy ul. [...] w [...] z dnia [...] maja 2013 r. zawarta pomiędzy Panem M. B. [...], ul. [...],[...] (wynajmującym) a Panem D. G. [...], ul. [...],[...], zwanym dalej "Stroną".
Z treści ww. umowy wynika, że Strona zainstaluje w lokalu urządzenia do gier i z tytułu wynajęcia powierzchni 1 m2 pod ww. urządzenia opłaci zryczałtowaną kwotę netto w wysokości 300 zł.
W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie Strony, że automaty [...] są jej własnością.
W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego skarbowego określonego w art. 107 § 1 k.k.s., ww. automaty zostały zatrzymane do postępowania karnego skarbowego.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. (doręczonym w dniu [...] czerwca 2015 r.) Naczelnik UC wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 471, ze zm., dalej "u.g.h."), za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Naczelnik UC zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego w sprawie [...], skierowanego w dniu 24 kwietnia 2015 r. przez Sąd Okręgowy w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie o sygn. akt [...]
Zażaleniem z dnia 18 grudnia 2015 r. Strona zaskarżyła ww. postanowienie i wniosła o jego uchylenie w całości.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] uwzględnił wniosek Strony i uchylił w całości swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r. zawieszające postępowanie.
Naczelnik UC postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., wyznaczył Stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Po przeprowadzeniu postępowania, Naczelnik UC wydał decyzję ustalającą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. W przedmiotowej decyzji wymierzył Stronie karę pieniężną za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry w kwocie 12.000 zł. Kara ta została wymierzona za urządzanie gier na automacie [...] nr [...]. Natomiast z uwagi na brak materiału dowodowego dokumentującego hazardowy charakter gier na automatach [...] nr [...] i [...] nr [...] Naczelnik UC odstąpił od wymierzania kary za urządzanie gier na tych automatach. Pozostałe dwa automaty [...] nr [...] i [...] nr [...] nie stanowiły własności Skarżącego.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, ze zm., dalej: "O.p."), w związku z art. 91 oraz art. 2 ust. 3 i ust. 5, art. 3, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., Dyrektor IC utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że oględziny zewnętrzne automatu, jak również wyniki przeprowadzonych na nim gier kontrolnych wskazywały na uzasadnione podejrzenie, iż na kontrolowanym automacie były urządzane gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Skarżący nie prowadził działalności na podstawie ustawy o grach hazardowych, tj. nie posiadał zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach ani innego zezwolenia albo koncesji, o której mowa w tej ustawie.
Powołując się na notorię urzędową, Dyrektor IC wskazał, iż Skarżący nie prowadził również działalności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), tj. nie posiadał zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.
Następnie organ zaznaczył, że zgodnie z art. 3 u.g.h. urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie. Art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. definiuje, że grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 4 u.g.h. wygraną rzeczową na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości rozpoczęcia nowej gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze.
W ocenie organu przedmiotowe urządzenie niewątpliwie jest urządzeniem elektronicznym. Z akt sprawy wynika bowiem, że posiadała one m.in. monitor, panel sterujący, oprogramowanie gier oraz było zasilane energią elektryczną.
Nie budził też wątpliwości organu komercyjny cel organizowania gier na ww. automacie ze względu na to, iż urządzenie było udostępnione publicznie w lokalu przy ul. [...] w [...], a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy.
Odwołując się do eksperymentu przeprowadzonego w sprawie przez funkcjonariuszy celnych, organ II instancji stwierdził, że gry na kontrolowanym automacie mają charakter losowy, ponieważ zatrzymanie obracania się bębnów w określonej konfiguracji następuje samoczynnie i zależy wyłącznie od programu zainstalowanego na automacie. Wynik gry nie zależy więc od gracza, ale od programu gry (przypadku). Aktywność (zręczność) gracza ma wpływ jedynie na rozpoczęcie gry.
Następnie organ uznał, iż gry na kontrolowanym automacie toczyły się o wygrane pieniężne, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h.
Ustosunkowując się do zarzutów, podniesionych przez Skarżącego w odwołaniu, Dyrektor IC zaakcentował, iż organ I instancji nie mógł naruszyć art. 2 ust. 6 u.g.h., bo ze względu na posiadaną samodzielność jurysdykcyjną był zobligowany do samodzielnego załatwienia sprawy, a zatem miał prawo i obowiązek dokonać samodzielnej oceny charakteru gier.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u,g,h. mimo braku notyfikacji projektu ustawy wymaganego przez art. 8 ust. 1 i art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37 ze zm., dalej: "dyrektywa 98/34/WE"), Dyrektor IC przedstawił w tej kwestii orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), wskazując m.in. na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 (dostępna na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organ II instancji nie zgodził się też ze stwierdzeniem, iż Skarżący jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie może ponosić sankcji administracyjnej za delikt określony w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.; może być pociągnięty tylko do odpowiedzialności karnoskarbowej za czyn określony w art. 107 § 1 k.k.s.
Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się stwierdzenia nieważności w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika UC , względnie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na bezzasadnym przyjęciu, iż na zatrzymanych automatach do gier prowadzone były gry o charakterze losowym,
2) przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 ust. 6 u.g.h. poprzez nałożenie kary pieniężnej w sytuacji gdy minister właściwy do spraw finansów publicznych nie rozstrzygnął w drodze decyzji, czy gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy,
3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że ww. przepis nie jest przepisem technicznym,
4) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 14, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 u.g.h. poprzez błędne zastosowanie ww. przepisów i wymierzenie na ich podstawie kary w sytuacji, gdy ze względu na związanie Polski przepisami unijnymi niedopuszczalnym jest stosowanie przepisów technicznych ustawy o grach hazardowych oraz przepisów z nimi powiązanych,
5) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez ich błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, że na podmiot inny niż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna może być nałożona kara pieniężna na podstawie ww. przepisów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu między stronami sprowadza się do oceny, czy organy celne prawidłowo przyjęły, że Skarżący w dniu kontroli dopuścił się czynu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry.
Stosownie do treści art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, a według ust. 2 pkt 2 tego artykułu wysokość kary pieniężnej w takim przypadku wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Art. 90 ust. 1 u.g.h. stanowi, że kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, naczelnik urzędu celnego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p. (art. 91 u.g.h.).
W myśl art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry (art. 14 u.g.h.). Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony w art. 2 ust. 5 u.g.h., w myśl którego grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Wygraną rzeczową w grze na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (art. 2 ust. 4 u.g.h.).
Natomiast stosownie do treści art. 2 ust. 6 u.g.h. minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5. są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnego ustalenia okoliczności faktycznych, poprzez niezasadne przyjęcie, iż na urządzeniu [...] mogły być prowadzone gry o charakterze losowym, Sąd wskazuje, że zarzut ten jest bezzasadny.
Skarżący w uzasadnieniu zarzutu podnosi, że gry na urządzeniu [...] nie są grami na automatach, ponieważ nie można uzyskać w nich wygranych pieniężnych łub rzeczowych, wygrana nie zależy od przypadku, lecz od umiejętności gracza, ponadto wynik każdej kolejnej gry jest z góry znany, gdyż jest podany w planszy "INFO", a zatem nie zależy od przypadku.
Mając na uwadze ww. argumentację Skarżącego zauważyć należy, że jest ona chybiona. Z opisu przebiegu gier na automacie [...] wynika, że pojedyncza gra rozpoczyna się poprzez naciśnięcie przycisku START, co rozpoczyna kręcenie bębnów i kończy samoczynnym ich zatrzymaniem przez program gry. Za tak przeprowadzoną grę program gry pobiera ustawioną przez gracza stawkę (BET), którą stanowią te same punkty kredytowe, będące pochodną kwoty zakredytowania automatu. Również ewentualna wygrana lub przegrana ma postać punktów kredytowych, bowiem korzystne rozstrzygnięcie wyniku premiowane jest zwiększeniem ich liczby, a przegrana wiąże się z ich utratą.
Wpłacona kwota pieniężna jest zapisywana na liczniku CREDIT, wygrana natomiast na liczniku MINI RECORD. Zaryzykowanie stawki (ustawienie stawki w żądanej wysokości i wciśnięcie przycisku START) pomniejsza stan punktowy na liczniku CREDIT lub MINI RECORD o wysokość stawki, stosownie do obowiązującego w danej grze przelicznika wygranych dla danej stawki i uzyskanej konfiguracji (w momencie pojawienia się w polu CREDIT wartości 0 pkt, gry można było prowadzić z licznika MINI RECORD). Punkty na ww. licznikach mają identyczną wartość pieniężną, według przelicznika 0,1 zł = 1 pkt. Powyższe wskazuje, że wygrane punkty są wygraną rzeczową w rozumieniu art. 2 ust. 4 u.g.h., ponieważ punkty zdobyte w poprzedniej grze powiększają pulę dostępnych punktów i w ten sposób umożliwiają przedłużenie aktualnej gry lub rozpoczęcie nowej, bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze.
Z punktu widzenia art. 2 ust. 4 ustawy o grach hazardowych nie ma żadnego znaczenia fakt, że automat nie posiada możliwości technicznych (brak hoppera) i systemowych (brak oprogramowania) do zdalnego wydawania wygranych w postaci pieniężnej lub rzeczowej. Wygrana rzeczowa może bowiem mieć wyłącznie postać elektronicznych punktów, za które prowadzona jest gra (pojedyncza gra).
Co się zaś tyczy twierdzenia Skarżącego, iż wygrana nie zależy od przypadku, lecz od umiejętności gracza, ponadto wynik każdej kolejnej gry jest z góry znany, gdyż jest podany w planszy "INFO", a zatem nie zależy od przypadku, to należy zauważyć, że kalkulacji podlega wyłącznie wysokość wygranej przy danej stawce i kombinacji symboli - obracaniem bębnów na ekranie steruje już bowiem algorytm. Zatem o kombinacji symboli jaka pojawi się na ekranie po naciśnięciu przycisku START (wyniku gry) decyduje program gry - nie grający (gracz ma wpływ jedynie na wybór stawki za grę i naciśnięcie przycisku START).
Dobrą ilustracją pojęcia losowości na gruncie ustawy o grach hazardowych jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2012 r. sygn. akt [...] (OSNKW 2012/8/85), w którym Sąd stwierdza: "(...) pojęcie "losowości", rozumianej jako niemożliwość przewidzenia rezultatu, odnosić należy do normalnych, nie zaś ekstremalnych warunków. (...) inne podejście do tego zagadnienia, byłoby nielogiczne, skoro w istocie "możliwe jest rozszyfrowanie każdego systemu gry, to tylko kwestia czasu i kosztów".
Podczas przeprowadzania eksperymentu gry funkcjonariusze działając w trybie realnej gry, tj. w warunkach przeciętnego gracza, nie byli w stanie przewidzieć, czy uzyskają wygraną, czy utracą punkty.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 ust. 6 u.g.h., w pierwszej kolejności przypomnieć należy przyjętą przez ustawodawcę kolejność procedur związanych z dokonaniem wiążącego ustalenia czy gra/zakład wzajemny jest grą losową, zakładem wzajemnych albo grą na automacie w rozumieniu u.g.h. Chcąc uzyskać wiążącą decyzję w tym zakresie, urządzający gry na automacie może złożyć wniosek w trybie art. 2 ust. 6 u.g.h., przy czym winien on do wniosku dołączyć badanie techniczne danego automatu, przeprowadzone przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (art. 2 ust. 7 zdanie pierwsze u.g.h.). W przypadku zaś, gdy urządzający gry na automacie nie skorzysta z tego uprawnienia pozwalającego mu na pozyskanie pewności, co do charakteru prowadzonej działalności gospodarczej (czy działalność ta wypełnia przesłanki uznania jej za grę hazardową), organy podatkowe na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h. uzyskują autonomiczne uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek wymierzenia kary za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. W ramach tychże ustaleń organy podatkowe mają prawo dokonywać samodzielnej oceny przy odpowiednim zachowaniu procedur Ordynacji podatkowej (por. art. 8 i 91 u.g.h.).
Ocena właściwości automatu lub urządzenia do gier w kontekście spełnienia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych (m.in. w art. 129 ust. 3 u.g.h.) winna nastąpić w takiej samej formie (a więc w drodze opinii jednostki badającej) w sprawach, w których chodzi o cofnięcie rejestracji automatu, cofnięcie dotychczasowego zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych lub też cofnięcie koncesji na prowadzenie kasyna gry. Badanie to powinno zostać przeprowadzone stosownie do wymagań sprecyzowanych w art. 23b u.g.h. w razie powzięcia wątpliwości, iż automat nie spełnia przewidzianych prawem wymagań. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której również w postępowaniu w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za np. urządzanie gier na automatach o niskich wygranych w sposób niezgodny z dotychczasowymi przepisami, zajdzie potrzeba przeprowadzenia oceny automatu przez jednostkę badającą. Będzie to miało miejsce zwłaszcza wówczas, gdy wystąpi uzasadnione podejrzenie, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia prawem przepisanych warunków. W takiej sytuacji organ uprawniony może zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tego rodzaju badania. Badanie takie nie jest natomiast konieczne w sytuacji, w której istnieje pewność, że automat o niskich wygranych nie spełnia wymagań określonych w art. 129 ust. 3 u.g.h.
W związku z powyższym, za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że prowadząc postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h., właściwy organ jest uprawniony do czynienia ustaleń odnośnie do charakteru danej gry (por. w tej mierze, aktualny również w odniesieniu do postępowań prowadzonych na podstawie art. 89 u.g.h., pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 28 grudnia 2013 r. sygn. akt [...], [...]). Organy w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h., posiadają autonomiczne uprawnienie do poczynienia własnych ustaleń w zakresie wystąpienia w danej sprawie przesłanek do wymierzenia stronie kary za urządzenie gry na automatach poza kasynem gry; w ramach tych ustaleń organy mają prawo dokonać samodzielnej oceny charakteru gry, uwzględniając obowiązujący z dniu wydania zaskarżonej decyzji art. 4 ust. 2 u.g.h., zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o grach hazardowych, rozumie się przez to gry losowe, zakłady wzajemne i gry na automatach, o których mowa w art. 2 u.g.h.
W analizowanym zakresie nie można również pomijać konsekwencji wynikających z unormowań zawartych w ustawie o Służbie Celnej. Służbie tej – zgodnie z art. 2 ustawy o Służbie Celnej – powierzono kompleks zadań wynikających z ustawy o grach hazardowych, a mianowicie od kompetencji w kwestiach podatkowych (wymiaru, poboru) do związanych z udzielaniem koncesji i zezwoleń, zatwierdzaniem regulaminów i rejestracją urządzeń. W zadaniach Służby Celnej mieści się też wykonywanie całościowej kontroli w wymienionych powyżej dziedzinach, a także – co istotne w realiach rozpatrywanej sprawy – w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych. Kontrola ta przebiega w myśl przepisów rozdziału 3 omawianej ustawy (art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej), a w jej ramach, funkcjonariusze celni są uprawnieni do podjęcia określonych czynności, w tym do przeprowadzania w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry m.in. na automacie (art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej).
W świetle więc i tych argumentów brak jest podstaw, aby twierdzić o istnieniu potrzeby – wręcz obowiązku – rozstrzygania w odrębnym trybie przewidzianym w art. 2 ust. 6 u.g.h., czy gra jest grą na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Reasumując, brak jest podstaw do przyjęcia, że w toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej, organ administracji celnej – aby zastosować sankcję wynikającą z u.g.h. – jest zobligowany dysponować rozstrzygnięciem Ministra Rozwoju i Finansów wydanym na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., którego brak stanowi o naruszeniu wymienionego przepisu. Jak już bowiem wskazano, organ nie ma możliwości skutecznego domagania się wszczęcia odrębnego postępowania w tym zakresie.
W kontekście zarzutów naruszenia art. 6, art. 14, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 u.g.h. należy powołać się na uchwałę NSA z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16, zgodnie z którą: "1. Art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.) nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy; 2. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od [...] lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612, ze zm.)".
Przepis art. 269 § 1 p.p.s.a. nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r. o sygn. akt II GSK 1518/14; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r. o sygn. akt II FSK 1474/14; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli skład sądzący w sprawie nie stwierdzi zasadności uruchomienia trybu przewidzianego w art. 269 p.p.s.a., to obowiązany jest respektować stanowisko wyrażone w uchwale składu poszerzonego NSA (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r. o sygn. akt II OSK 1632/13).
Skoro zatem z mocy art. 269 § 1 p.p.s.a., Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę związany był stanowiskiem wyrażonym w uchwale z dnia 16 maja 2016 r. o sygn. akt II GPS 1/16, a co więcej stanowisko to w pełni podzielał, to zarzut dotyczący uchwalenia u.g.h. z pominięciem procedury notyfikacyjnej nie mógł znaleźć uznania.
Przechodząc do wyłożenia motywów zapadłego rozstrzygnięcia Sąd stwierdza, że w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jako dowody dopuszczono m.in. protokół przeszukania, protokół oględzin rzeczy zawierający opis eksperymentów przeprowadzonych przez funkcjonariuszy celnych, umowę najmu-dzierżawy i oświadczenie Skarżącego, że automaty [...] są jego własnością. Organy obu instancji oparły się w swoich orzeczeniach na wynikach tych czynności, których Skarżący nie kwestionuje, a które w ocenie Sądu zostały one dokonane prawidłowo. Poza sporem jest to, że urządzającym gry był Skarżący, który nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry wymaganego na podstawie art. 6 ust. 1 u.g.h. Dyrektor IC, odwołując się do informacji znanych mu z urzędu wskazał, iż Skarżący nie posiadał również zezwolenia na urządzanie gier na automatach w salonach gier lub na automatach o niskich wygranych w rozumieniu art. 129 ust. 1 u.g.h.
Z opisu przebiegu gier na ww. automatach wynika m. in., że gry na spornych automatach były prowadzone o wygrane pieniężne. Ponadto ustalono, iż wynik gry jest niezależny od gracza, a o odpowiedniej konfiguracji znaków na bębnach automatów decyduje oprogramowanie sterujące grami i mechanizmy urządzenia, co świadczy o tym, że gra zawiera element losowości. Cechy psychomotoryczne gracza, w tym zdolności manualne i umiejętności grającego, nie mają wpływu na przebieg rozgrywanych gier. Bębny zatrzymują się w sposób całkowicie od grającego niezależny, grający nie ma żadnego wpływu na to, jakie symbole znajdują się na zatrzymanych bębnach. O wyniku gry – w końcowym układzie uzyskanych symboli na bębnach – decyduje algorytm gry (program komputerowy, przypadek, los).
Z zebranych dowodów w rozpatrywanej sprawie wynika, że gracz nie był w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jak również nie miał wpływu na odpowiednie ustawienie bębnów. Zatem rezultat gry był nieprzewidywalny dla grającego, a tym samym gra miała charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości. Uzyskane punkty były odnotowywane przez pracownika obecnego w lokalu na kartce, a gracz zgłaszał się po wygraną w późniejszym czasie. Tym samym, należy zgodzić się z organem, że gry na przedmiotowym automacie wypełniły definicję gier na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.
W oparciu o prawidłowo poczynione w sprawie ustalenia faktyczne oraz przeprowadzoną wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego, organy celne zasadnie przyjęły, że Skarżący urządzał w kontrolowanej lokalizacji gry na automatach w rozumieniu u.g.h. Czynił to przy tym w celach komercyjnych albowiem udział w grze uzależniony był od wpłaty gotówki, a automaty były udostępnione publicznie.
Sąd nie podziela też zarzutów skargi kwestionujących prawidłowość przeprowadzonego przez organy celne postępowania dowodowego i trafność oceny przeprowadzonych dowodów. W kontrolowanej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Z wyrażonej w art. 191 O. p. zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ podatkowy – przy ocenie stanu faktycznego – nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Posiadane dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności. Organ dokonał również oceny argumentów i dowodów przedstawianych przez Stronę oraz wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy. Przeprowadzone postępowanie w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 180 § 1, art. 181, art. 187 i art. 191 O. p.
Wykazanie przez Dyrektora IC legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie pozwoliło WSA podzielić wyrażonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego. Sąd nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty przedstawione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło