V SA/Wa 2583/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant: starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... marca 2012 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozłożenia na raty kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z ... listopada 2011 r. 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz T. Spółki z o.o. w L. kwotę ... złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z ... marca 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) utrzymał w mocy decyzję ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. (dalej: WITD) z ... listopada 2011 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku T. Sp. z o.o. w L. (dalej: strona, skarżący) o umorzenie należności z tytułu kary pieniężnej. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Decyzją z ... września 2011 r. nr ... WITD nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie ... zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 z późn. zm.). Pismem z dnia 20 września 2011 r. strona złożyła wniosek do WITD o rozłożenie kary na dwanaście rat ze względu na trudną sytuację finansową. Organ wezwał stronę pismem z dnia ... października 2011 r. do przedłożenia w terminie siedmiu dni oryginałów lub notarialnie potwierdzonych kopii dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanek przewidzianych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 nr 157, poz. 1240), w tym w szczególności: zestawienia aktywów i pasywów, informacji o posiadanych nieruchomościach, środkach transportu i innych wartościowych rzeczach ruchomych, wszelkich dokumentów dotyczących zaciąganych kredytów, posiadanego zadłużenia, zawartych umów leasingowych, zaświadczeń o niezaleganiu w spłacie danin publicznych. W dniu ... października 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. dokonał wpłaty wymaganej kwoty na konto WITD. Decyzją z ... listopada 2011 r. o numerze ... – powołując w podstawie prawnej przepisy art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a. – WITD umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku o umorzenie należności pieniężnej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wobec wpłaty na rachunek bankowy organu całej należności postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji WITD oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenie przez organ I instancji. Zaskarżoną decyzją z ... marca 2012 r. o wskazanym wyżej numerze GITD utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ zaaprobował w całości stanowisko WITD, zgodnie z którym postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem orzeczona należność została uiszczona. GITD wskazał, iż zapłacenie kwoty, o której umorzenie strona wnosi, powoduje to, że przestaje istnieć przedmiot postępowania administracyjnego. Skoro zatem zobowiązanie publicznoprawne przestało istnieć, to organ w ogóle nie powinien badać zasadności umorzenia należności pieniężnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie decyzji GITD oraz poprzedzającej ją decyzji WITD w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwie przyjęcie bezprzedmiotowości postępowania. Rozwijając zarzuty skargi podniesiono, iż gdyby kierować się logiką organu, to nie można byłoby się odwołać od żadnej decyzji organu pierwszej instancji, której nadano by rygor natychmiastowej wykonalności i która byłaby już wykonana, a tak nie jest. Zdaniem skarżącej, skutek faktyczny w postaci ściągnięcia całości egzekwowanej należności jest bardzo łatwy do odwrócenia w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku w tej sprawie, gdyż można zwrócić niewymagalną – wobec ustanowienia rat – część ściągniętej należności. Skarżąca podniosła, iż organ błędnie zinterpretował pojęcie bezprzedmiotowości i powołała się na wyrok NSA z 9 października 2006 r., sygn. akt I FSK 1/06. Podkreśliła, że okoliczność, czy podatnik wnosi o umorzenie, czy o rozłożenie na raty nie ma znaczenia. Ponadto, jeżeli przy obiektywnym wygaśnięciu zobowiązania na daną chwilę strona może wnosić o "więcej", to tym bardziej może wnosić o "mniej". W ocenie skarżącej w ostateczności organ nie powinien umarzać, lecz zawiesić postępowanie. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, która sprowadza się do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania, iż wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrolowane decyzje naruszają prawo, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną decyzji WITD, utrzymaną w mocy decyzją GITD jest przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W doktrynie przyjmuje się, iż z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego (w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś z kolei na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (vide: J. Borkowski, Komentarz, 1996, s. 462), co jednakże nie ma większego znaczenia dla interpretacji omawianego przepisu. Również orzecznictwo w zakresie stosowania art. 105 § 1 k.p.a. jest ugruntowane i stoi na stanowisku, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (vide: wyrok NSA z 21 września 2010 r.., sygn. akt II OSK 1393/09, LEX nr 611777). W wyroku z 25 marca 2010 r. o sygn. akt I OSK 789/09, NSA podkreślił, iż przepis art. 105 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (vide: LEX nr 575950). Z kolei w wyroku NSA z 18 kwietnia 1995 r. o sygn. akt SA/Łd 2424/94 przyjęto, że z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (vide: ONSA 1996, nr 2, poz. 80). Zwrócić należy również uwagę, iż zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie akcentuje się konieczność i celowość rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania a bezzasadnością żądania strony (vide: J. Borkowski Komentarz, 1996, s. 463; wyrok NSA z 16 stycznia 1992 r. o sygn. akt SA 1289/91, w którym stwierdzono, że brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony; vide: ONSA 1992, nr 1, poz. 17). W powyższym świetle stwierdzić należy, iż w kontrolowanej sprawie organy nieprawidłowo przyjęły, iż postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty należności pieniężnej stało się bezprzedmiotowe z tej przyczyny, iż wyegzekwowano karę pieniężną, której dotyczy żądanie wniosku. Zdaniem Sądu, takie stanowisko organów jest błędne. Jeszcze raz podkreślić należy, iż z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Podnieść przy tym należy, iż przedmiotem tym jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego. Innymi słowy rzecz ujmując, sprawa administracyjna jest konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, czyli takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Przedmiotem postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego było żądanie rozłożenia na raty określonej należności pieniężnej. Uprawnienie do wystąpienia z takim wnioskiem wynikało z określonych przepisów prawa materialnego. Odpowiednie regulacje prawne normowały również przesłanki, których spełnienie przez wnioskującego skutkować może uwzględnieniem wniosku. Zatem nie można się zgodzić ze stanowiskiem organów, iż w sprawie przestał istnieć przedmiot postępowania, bowiem przedmiotem tym nie była należność pieniężna (ustalenie jej wysokości, żądanie jej zwrotu) lecz żądanie jej rozłożenia na raty. Podkreślić należy, iż postępowanie z wniosku o rozłożenie na raty jest postępowaniem odrębnym od tego, w którym nałożono na wnioskodawcę karę pieniężną, inny jest jego przedmiot, materialne podstawy rozstrzygnięć, inne są w końcu i skutki. Nawet jeśli organ uzna, iż uiszczenie kwoty ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy z wniosku rozłożenie na raty, to mamy do czynienie z ewentualną bezzasadnością takiego wniosku, a nie z bezprzedmiotowością postępowania. Taka decyzja może jednak zapaść dopiero po merytorycznym rozpoznaniu sprawy Z powyższych względów stwierdzić należało, że wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.