V SA/Wa 2956/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Sp. z o.o. z siedzibą W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... sierpnia 2016 r. nr .... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPPr w dniu 8 grudnia 2016 r.) skarżąca spółka zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na trudną sytuację materialną, w tym brak środków pieniężnych na uiszczenie wpisu sądowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż jej kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok to 8.885,66 zł, a w ostatnim roku obrotowym odnotowała stratę w wysokości 107.897,84 zł. Skarżąca wskazała też, że dysponuje jednym rachunkiem bankowym (prowadzonym w [...] ), na którym saldo jest ujemne i wynosi -28 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca nadesłała: jednostronny rachunek zysków i strat na koniec listopada 2016 r., bilans za rok obrotowy 2015, wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2015 rok oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 sierpnia 2016 r. do 30 listopada 2016 r. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Analizując sytuację majątkową spółki wskazać należy, iż posiada ona majątek w postaci środków trwałych, których wartość – według oświadczenia złożonego we wniosku PPPr, jak również według bilansu za 2015 r. wynosi 8.885,66 zł. Spółka nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą. Przychody netto ze sprzedaży wyniosły w 2015 roku 168.254,79 zł, a w okresie od początku stycznia do końca listopada 2016 r. zamknęły się w kwocie 115.129,38 zł. Skarżąca nie znajduje się w stanie likwidacji; nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego. Ustosunkowując się do podnoszonych przez spółkę trudności finansowych, zauważyć należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej NSA/ z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W postanowieniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeśli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, jak również jej nie likwiduje ani nie występuje o ogłoszenie upadłości, to brak jest podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W tym miejscu wskazać wypada na możliwość pozyskiwania środków finansowych przez spółki w szczególny sposób jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze. zm.), umową spółki można zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). W postanowieniu z dnia 24 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GZ 294/15 NSA stwierdził, iż z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. także postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt I FZ 287/12 – i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego z 19 września 1937 r., sygn. akt CII 618/37, publ. Zb. Urz. 1938, poz. 193, oraz postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 146/14). W orzecznictwie zwraca się również uwagę, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Skoro spółka osiąga przychody, jest kwestią jej wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, przy czym zaznaczyć należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, iż spółka w 2015 roku oraz w okresie od stycznia do listopada ubiegłego roku poniosła stratę. Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13, w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Istotny jest poziom osiąganego przez spółkę przychodu i rozmiar prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Analiza wyciągów z rachunku bankowego za okres od 1 sierpnia 2016 r. do 30 listopada 2016 r. wskazuje, że jedynymi wpływami na ten rachunek były sporadyczne wpłaty gotówkowe rzędu 100 – 125 zł. W kontekście deklarowanych przychodów netto ze sprzedaży towarów i usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, należy stwierdzić, iż spółka nie wykazała faktycznego stanu jej środków pieniężnych. Nie wyjaśniła bowiem w jaki sposób przedstawia się obrót tymi środkami - nie przedłożyła żadnych raportów kasowych ani przekazów pocztowych dokumentujących transakcje z innymi przedsiębiorcami, jak również nie wskazała przyczyn tego, że uzyskując przychody nie dysponuje zasobami pieniężnymi na rachunku bankowym. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.