V SA/Wa 3014/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2016 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania względem Funduszu Promocji Owoców i Warzyw oddala skargę. Przedmiotem skargi E. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] maja 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania względem Funduszu Promocji Owoców i Warzyw na kwotę 542,00 złotych tytułem należności głównej. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. W dniach 2,3,4 października 2013 r. została przeprowadzona kontrola u E. H. Gospodarstwo Rolne przez kontrolerów Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...]. W protokole kontroli z dnia [...] października 2013 r., nr [...] stwierdzono, że kontrolowany nie obliczał i nie przekazywał kwot należnych z tytułu naliczenia wpłaty na rzecz Funduszu Promocji Owoców i Warzyw za wszystkie kwartały, w których dokonywana była sprzedaż warzyw, a zatem nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno - spożywczych. Pismem z dnia [...] października 2013 r. kontrolowany, wniósł zastrzeżenia do protokołu kontroli, w których wskazał, że nie jest podmiotem określonym w art. 3 ust. 3 pkt 6 ustawy o funduszach promocji tj., przedsiębiorcą będącym podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu ustawy o VAT, który wytwarza owoce i warzywa. Kontrolowany wskazał, że jest osobą fizyczną - rolnikiem prowadzącym indywidualne gospodarstwo rolne w zakresie uprawy warzyw. Wskazał dodatkowo, że ustawa o funduszach promocji nie zawiera autonomicznej definicji przedsiębiorcy oraz że żadne inne przepisy w obszarze prawa publicznego, w których sformułowane jest pojęcie przedsiębiorcy, takiego statusu stronie nie nadają, w związku z powyższym nie jest zobligowany do wpłacania środków na Fundusz Promocji Owoców i Warzyw. Kontrolowany uważa przeprowadzoną kontrolę za niezgodną z przepisami, ponieważ nie została poprzedzona czynnościami sprawdzającymi. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] Agencja Rynku Rolnego poinformowała stronę, że zastrzeżenia zostały wniesione po terminie o którym mowa w art. 291 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W dniu [...] grudnia 2013 r., wystosowano do strony zalecenia pokontrolne, nr [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], Prezes Agencji Rynku Rolnego zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości zobowiązania wobec Funduszu Promocji Owoców i Warzyw. Decyzją z [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego określił skarżącemu wysokości zobowiązania względem Funduszu Promocji Owoców i Warzyw na kwotę 542,00 złotych. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji. Decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych (Dz.U. Nr 97, poz. 799 z późn. zm.), do naliczania, pobierania i przekazywania wpłat na Fundusz Promocji Owoców i Warzyw są obowiązani przedsiębiorcy będący podatnikami podatku od towarów i usług w rozumieniu ustawy o VAT, którzy skupują owoce lub warzywa od podmiotów, o których mowa w art. 2 pkt 19 ustawy o VAT, w celu ich przetworzenia lub odprzedaży lub wytwarzają owoce i warzywa. Organ podniósł, że termin przedsiębiorcy jest zdefiniowany w kodeksie cywilnym i definicja zawarta w tym akcie prawnym odnosi się do sfery prawa prywatnego. Organ przeprowadził szeroki wywód na temat definicji przedsiębiorcy na gruncie prawa cywilnego oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm.). Ustalił również, że skarżący jest płatnikiem podatku o od towarów i usług w rozumieniu ustawy o VAT. Organ wskazał, że podczas kontroli skarżący przedstawił "Zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług" z dnia 28.12.2012 r.". Natomiast z protokołu kontroli zawartego w aktach sprawy wynika, iż E. H. w okresie objętym kontrolą wytwarzał i dokonywał obrotu towarami określonymi w art. 3 ust. 3 pkt 6. ustawy o funduszach promocji produktów rolno - spożywczych. Z badanych dowodów księgowych (wykaz faktur VAT) wynika, że dokonywał w sposób ciągły, dla celów zarobkowych, czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - odpłatnej dostawy towarów. Organ odwoławczy zweryfikował także dane strony w ogólnodostępnym rejestrze tj.: w Krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej REGON, utworzonym na podstawie art. 41 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 591 z późn. zm.). Na postawie powyższego stwierdził, że strona jest przedsiębiorcą będącym podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu ustawy o VAT, który wytwarza owoce i warzywa a zatem podlega przepisom ustawy o funduszach promocji, co prawidłowo ustalił organ I instancji. Następnie odniósł się do zarzutu naruszenia przepisów art. 120, art. 121 § 1 i § 2. art. 122, art. 123, art. 124, w zawiązku z art. 81b § 1 pkt 2 lit. b, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1 i § 3 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył E. H. wnosząc o uchylenie w całości skarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego w Warszawie i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości zobowiązania wobec Funduszu Promocji Owoców i Warzyw. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa procesowego - art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 124, art.133, art.136, art. 165b § 1, art. 200 § 1, art. 211, art. 281 i art. 283 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.); - naruszenie prawa procesowego - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 76, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.); - naruszenie prawa procesowego - art. 7, art.13 i art. 20 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz.U. Z 2012 roku poz. 633 z późn. zm. ); - naruszenie prawa procesowego - art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. Z 2010 r. nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) - naruszenie przepisów prawa materialnego art. 3 ust.3, pkt.6, art. 6 ustawy z dnia 22 mają 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno - spożywczych ( Dz. U. z 2009 r. nr 97, poz. 799 ); - naruszenie art. 2, art. 7, art. 22, art.31 i art. 217 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje stanowisko, iż nie jest przedsiębiorcą tylko rolnikiem prowadzącym indywidualne gospodarstwo rolne. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu . Skarżący przede wszystkim kwestionuje uznanie go za podmiot zobowiązany do ponoszenia wpłat na Fundusz Promocji Owoców i Warzyw. Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 6 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych ( t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2122 ) do naliczania, pobierania i przekazywania wpłat na Fundusz Promocji Owoców i Warzyw są obowiązani przedsiębiorcy będący podatnikami podatku od towarów i usług w rozumieniu ustawy o VAT, którzy: a) skupują owoce lub warzywa od podmiotów, o których mowa w art. 2 pkt 19 ustawy o VAT, w celu ich przetworzenia lub odprzedaży, b) wytwarzają owoce i warzywa. Kluczowym zarzutem skarżącego jest twierdzenie, że nie jest on przedsiębiorcą w rozumieniu powyższego przepisu. Na poparcie swojego stanowiska powołuje się na zapisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz.U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm. ), która w art. 4 definiuje pojęcie "przedsiębiorca", zaś zgodnie z art. 3 pkt 1 przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego. Skarżący twierdzi więc w oparciu o powyższe zapisy , że nie może być uważany za przedsiębiorcę, o jakim mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych. W ocenie Sądu nie jest to stanowisko trafne. Rację ma organ, że w prawie polskim definicja przedsiębiorcy istnieje także, a właściwie przede wszystkim w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 43¹ k.c. przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1, prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Jak słusznie zwraca uwagę organ w chwili obecnej zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości czy też kontrowersji , że definicja ta odnosi się także do rolnika, jeśli spełnia przesłanki w niej określone ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21.05.2013 r. VI ACa 1472/12 Lex nr 1335770 , wyrok Sądu Najwyższego z 3.10.2013 r. sygn.. akt V CSK 630/13 publ. OSNC 2015/7-8/96 ). Nie może też budzić wątpliwości, że nawet cytowany zapis z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej nie oznacza, że rolnik nie prowadzi działalności gospodarczej, oznacza tylko, że nie stosuje się do niego przepisów tej ustawy czyli w zakresie spraw nią regulowanych ( tak por. NSA w wyroku z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn.. akt II OSK 1618/06 LEX nr 364703 ) . W wyżej powołanym wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażony został pogląd, iż definicja ustalona w art. 43¹ k.c. opiera się na trzech kryteriach: podmiotowym, funkcjonalnym oraz podmiotowo-funkcjonalnym. Z tego wynika, że w oparciu o kryterium podmiotowe, przedsiębiorcami mogą być jedynie podmioty posiadające zdolność prawną. Przy zastosowaniu kryterium funkcjonalnego, przedsiębiorcą może być uznany podmiot, który prowadzi działalność gospodarczą i prowadzi ją we własnym imieniu. Działalność gospodarczą wyróżniają pewne specyficzne właściwości, do których należy zawodowy (stały) charakter, związana z nim powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym (uchwała SN z dnia 6 grudnia 1991 r. III CZP 117/91, OSNC 1992 nr 5 poz. 65). Działalność powinna mieć charakter zarobkowy, co oznacza, że nie może być nastawiona na zaspokajanie własnych potrzeb działającego, ani działalność typu non profit, lecz prowadzona odpłatnie, celem osiągnięcia zysku. Winna być ona prowadzona w sposób zorganizowany, w sposób ciągły, powtarzalny i planowy. Kryterium podmiotowo-funkcjonalne wiąże status przedsiębiorcy z faktem prowadzenia przed dany podmiot działalności gospodarczej we własnym imieniu, na własny rachunek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę tak rozumianą definicję przedsiębiorcy w pełni podziela. Brak jest więc podstaw do uznania, że skarżący , który niewątpliwie prowadzi zarobkową działalność w zakresie wytwarzania owoców i warzyw ( o czym chociażby świadczą ujawnione w wyniku kontroli faktury VAT dokumentujące sprzedaż wytworzonych produktów) nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 43¹ k.c. Obowiązek wpłaty na fundusz promocji nie dotyczy też kwestii regulowanych przez ustawę o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej. Wobec powyższego należy uznać, że skarżący jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 6 ustawy o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych. Skarżący jest też tzw. czynnym podatnikiem podatku VAT. Zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ( t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177 poz. 1054 z późn. zm. ) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Zgodnie z art. 15 ust. 4 w przypadku osób fizycznych prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie za podatnika uważa się osobę, która złoży zgłoszenie rejestracyjne, o którym mowa w art. 96 ust. 1. Organ ustalił, że skarżący takie zgłoszenie złożył , czemu zresztą skarżący nie zaprzecza. Reasumując powyższe wskazuje, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący jest przedsiębiorcą będącym podatnikiem podatku VAT. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dot. naruszenia przepisów postępowania , to w pierwszej kolejności należy wskazać, że chybione są zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o funduszach promocji do wpłat i podmiotów, o których mowa w art. 3, stosuje się odpowiednio przepisy działu III i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej, zaś przepisy, których naruszenie zarzuca skarżący znajdują się poza tymi działami, z wyjątkiem art. 281 i 283 o.p. Konsekwencją uznania skarżącego za podmiot , o jakim mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o funduszach promocji, jest też uznanie za bezzasadne zarzutów dot. naruszenia przepisów o kontroli podatkowej zawartych w Dziale VI Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o funduszach promocji do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych przez Prezesa Agencji w drodze decyzji administracyjnych, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ustawa o funduszach promocji przewiduje dokonanie wpłaty na właściwy fundusz w dwojaki sposób – na Fundusz Mleka na podstawie decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego ( art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o funduszach promocji ), na pozostałe fundusze na podstawie deklaracji podmiotu zobowiązanego ( art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy ). Skoro skarżący , mimo ciążącego na nim obowiązku nie złożył deklaracji, o jakiej mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 , to Prezes Agencji ma obowiązek wydać decyzję o ustaleniu wysokości należnej wpłaty ( art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej ). Dlatego też zarzut skarżącego dot. braku podstawy do wydania decyzji o ustaleniu wysokości wpłaty należy uznać za oczywiście bezzasadny. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji, to uznając jego słuszność , gdyż w chwili dokonywania doręczenia w sprawie został ustanowiony pełnomocnik, należy stwierdzić, iż zarzut ten w realiach sprawy niniejszej nie może spowodować uchylenia zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd administracyjny może uchylić zaskarżoną decyzję jedynie w przypadku, gdy stwierdzi, że uchybienie procesowe mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu taka sytuacja nie zachodzi. Skarżący wniósł bowiem w terminie środek zaskarżenia, z obszerną argumentacją, praktycznie tożsamą z tą zaprezentowaną w skardze do sądu administracyjnego. Również pozostałe zarzuty dot. naruszenia przepisów k.p.a. nie znajdują oparcia w aktach administracyjnych. Sąd nie podziela także zarzutów dot. naruszenia Konstytucji RP. W uzasadnieniu do projektu ustawy o promocji artykułów rolno – spożywczych podkreślono, że celem ustawy jest podjęcie działań wspierających konkurencyjność oraz ugruntowanie pozycji polskich produktów rolnych na rynku wspólnotowym i wybranych strategicznych rynkach światowych, a także zdobycie nowych rynków. Wykorzystywanie środków na ten cel bezpośrednio pochodzących z budżetu państwa, jako swego rodzaju publiczna interwencja, jest kwestionowane przez Komisję Europejską, jako niezgodne z art. 28 Traktatu. Wobec tego część Państw członkowskich, w tym Polska stosują rozwiązanie polegające na gromadzeniu w sposób "ustawowy" środków, które następnie przeznaczone są na szeroko rozumianą poprawę sytuacji danej branży. Niezależnie od tego czy skarżący może bezpośrednio korzystać ze środków Funduszu czy też nie , jego działalność ma na celu szeroko rozumianą poprawę sytuacji na rynku owoców i warzyw. Takie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30.01.2013 r. sygn.. akt II GSK 2024/11 publ. CBOSA) . Z uwagi na to, że wszystkie zarzuty skargi okazały się niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.