V SA/Wa 3078/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-19
Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Barbara Mleczko-Jabłońska, Beata Krajewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchybienie terminowi do złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r., ma charakter terminu prawa materialnego czy procesowego, i jakie są tego konsekwencje dla możliwości przywrócenia terminu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności, określony w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r., ma charakter procesowy. W związku z tym, uchybienie temu terminowi nie powoduje automatycznego wygaśnięcia prawa do płatności, lecz otwiera możliwość złożenia wniosku o jego przywrócenie. Ponadto, sąd stwierdził, że organ II instancji wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, mimo że postępowanie w sprawie przywrócenia terminu nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone, co stanowiło istotne naruszenie proceduralne. Dodatkowo, organ I instancji błędnie powołał się na art. 105 k.p.a. (umorzenie postępowania) jako podstawę odmowy przyznania płatności, podczas gdy sprawa powinna być rozpatrzona merytorycznie lub ewentualnie odmówiono wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymującej w mocy decyzję o odmowie przyznania płatności dla grupy producentów rolnych (G. P. R. A. sp. z o.o.) za trzeci rok korzystania z pomocy w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ I instancji odmówił przyznania płatności, uznając, że wniosek został złożony po terminie, który miał charakter materialnoprawny. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy, również uznając termin za materialnoprawny, mimo że postępowanie w sprawie przywrócenia terminu nie było jeszcze zakończone. Skarżąca kwestionowała kwalifikację terminu jako materialnoprawnego oraz błędne zastosowanie przepisów proceduralnych przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz G. P. R. A. sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi G. P. R. A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. P. R. A. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez G. P. R. A. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako: "Skarżąca" lub "Grupa") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "organ II instancji" lub "Prezes ARiMR") z dnia ... czerwca 2015 r., Nr ..., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia ... marca 2015 r. o odmowie przyznania płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:
G. P. R. A. sp. z o.o. została wpisana do rejestru grup województwa ... w dniu ... stycznia 2012 r., na podstawie decyzji Marszałka Województwa ... . Decyzją z dnia ... marca 2012 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał Skarżącej pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w okresie od dnia 9 stycznia 2012 r. do dnia 8 stycznia 2017 r.
Przedmiotową płatność Skarżąca otrzymała na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 81, poz. 550 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".
Zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia, pomoc wypłacana w formie rocznych płatności obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru. Wniosek o płatność składa się do oddziału regionalnego Agencji właściwego ze względu na siedzibę grupy w terminie 30 dni od upływu okresu, o którym mowa w ust. 1.
Skarżąca złożyła w dniu ... marca 2015 r. wniosek o płatność za okres od dnia 9 stycznia 2014 r. do dnia 8 stycznia 2015 r., czyli za trzeci rok korzystania z pomocy.
W dniu ... marca 2015 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w S. wydał decyzję o odmowie przyznania ww. płatności.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż – zgodnie z § 6 rozporządzenia – termin do złożenia przez Grupę wniosku o płatność upłynął w dniu 9 lutego 2015 r., a Skarżąca złożyła taki wniosek dopiero dnia 26 marca 2015 r.
Następnie Dyrektor Oddziału przeprowadził krótki wywód na temat skutków uchybienia terminom w procedurze przyznawania płatności. Organ wskazał, iż orzecznictwo sądów administracyjnych, w zakresie kwalifikacji terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności, nie jest jednolite. Część sądów uznaje termin wywodzony z § 6 rozporządzenia za termin procesowy, część zaś za termin prawa materialnego. Zdaniem organu, jeżeli by przyjąć, iż termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych" jest terminem formalnoprawnym, w przypadku jego uchybienia, zgodnie z przepisem art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, istnieje możliwość jego przywrócenia na wniosek złożony przez Stronę. W przedmiotowej sprawie organ stwierdził, iż wraz z wnioskiem o płatność złożonym w dniu 26 marca 2015 r. nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu na złożenie przedmiotowego wniosku.
Organ zauważył dalej, iż w przypadku uznania, że określony w rozporządzeniu termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności jest terminem prawa materialnego, termin ten zakreślałby okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego, a więc uchybienie terminowi materialnemu wywołałoby skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Na poparcie tego poglądu Dyrektor Oddziału powołał treść uchwały z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, w której Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, iż złożenie wniosku po upływie terminu o charakterze materialnoprawnym stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej.
Organ I instancji skonkludował, że – w świetle powyższego wywodu – biorąc pod uwagę, że złożenie wniosku nastąpiło poza terminem wskazanym w rozporządzeniu, należało odmówić przyznania wnioskowanej płatności.
Pismem z dnia ... kwietnia 2015 r. Skarżąca odwołała się od ww. decyzji. W uzasadnieniu pisma wskazano, iż wydana decyzja jest wadliwa, bowiem w jej uzasadnieniu organ nie przychylił się do żadnej z zaprezentowanych przez siebie koncepcji (a więc nie dokonał kwalifikacji spornego terminu), co stanowi naruszenie art. 9 i art. 11 k.p.a. Jednocześnie Skarżąca zaznaczyła, iż złożyła już wniosek o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie płatności. W jej ocenie termin ten ma charakter formalnoprawny, co umożliwia organowi jego przywrócenie.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia ... czerwca 2015 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ II instancji wskazał, iż w dniu 7 kwietnia 2015 r. do ... Oddziału Agencji wpłynął wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie płatności. Jednakże, postanowieniem z dnia ... czerwca 2015 r. Dyrektor Oddziału odmówił Grupie przywrócenia terminu.
Organ II instancji stanął na stanowisku, zgodnie z którym sporny termin jest terminem prawa materialnego. Zdaniem organu, uchybienie terminu wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W związku z tym, skoro Grupa złożyła swój wniosek o płatność po upływie tak sklasyfikowanego terminu, to tym samym utraciła uprawnienie ubiegania się o płatność za trzeci rok działalności.
Pismem z dnia ... lipca 2015 r. Grupa złożyła do WSA w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa Agencji wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r., Nr 81, poz. 550 z późn. zm.) w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku o płatność prowadzi do wygaśnięcia roszczenia o płatność w sytuacji, gdy sankcja taka nie została przewidziana w przedmiotowej regulacji;
2) art. 9 k.p.a. poprzez błędne pouczenie w instrukcji wypełniania wniosków o płatność o terminie ich składania mające wpływ na datę złożenia wniosku o płatność, a w konsekwencji obarczenie Skarżącej skutkami nieprawdziwego pouczenia.
W uzasadnieniu swego stanowiska Skarżąca rozwinęła przedstawione wyżej zarzuty, sprowadzające się zasadniczo do zakwestionowania przyjętej przez organ koncepcji, w myśl której sporny termin ma charakter materialnoprawny.
Prezes ARiMR w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach,
3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia), a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skargę należało uwzględnić, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Decydujące znaczenie mają dwa uchybienia organu. Po pierwsze, wydanie decyzji w toku postępowania odwoławczego, w sytuacji, gdy nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność. Po drugie, utrzymanie w drugiej instancji decyzji, której podstawę prawną stanowił art. 105 k.p.a., a więc przepis dotyczący umorzenia postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość.
Z uzasadnień decyzji obu instancji zapadłych w niniejszej sprawie, odwołania, a także skargi do WSA wynika, iż istota sporu sprowadzała się do kwalifikacji prawnej terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności, jaki został zastrzeżony dla producentów rolnych na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r., Nr 81, poz. 550 z późn. zm.). Organy obu instancji konsekwentnie wypowiadały pogląd o materialnoprawnym charakterze ww. terminu, co ich zdaniem, miało przesądzać o wygaśnięciu uprawnienia Skarżącej do otrzymania płatności rolnej. Przyjmując pogląd odmienny, a więc taki zgodnie z którym termin wskazany w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra ma charakter formalnoprawny, należy umożliwić stronie złożenie wniosku o przywrócenie danego terminu.
W przedmiotowej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne. W istocie, Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności, przysługującej jej na mocy uczestnictwa w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, dnia 26 marca 2015 r., w sytuacji gdy z mocy ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa zakreślony termin upływał dnia 9 lutego 2015 r. Organ I instancji wydał dnia ... marca 2015 r. decyzję, którą odmówił przyznania wnioskowanej płatności, wskazując, iż Strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku, który – zdaniem organu – ma charakter materialnoprawny, a więc jego uchybienie skutkuje wygaśnięciem uprawienia. Dyrektor Oddziału poczynił słuszną konstatację, że gdyby nawet uznać sporny termin za instytucję prawa procesowego, to i tak nie wpłynął do niego wniosek o jego przywrócenie.
Jednakże jak wynika z akt sprawy, już w dniu 7 kwietnia 2015 r. do ... Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynął wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o płatność. Dnia 10 kwietnia wniosek został uzupełniony uzasadnieniem. O niezasadności przedmiotowego wniosku orzekł postanowieniem z dnia ... czerwca 2015 r. Dyrektor Oddziału Agencji, który odmówił przywrócenia terminu. Na postanowienie to wniesiono jednak zażalenie, a więc w chwili wydawania zaskarżonej decyzji (tj. dnia ... czerwca 2015 r.) postępowanie w sprawie przywrócenia terminu nie zostało ostatecznie zakończone.
Powyższe uchybienie ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie. Sąd w składzie orzekającym stoi bowiem na stanowisku, że wskazany w § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności ma charakter procesowy.
Kwestia charakteru terminu przewidzianego przytoczoną regulacją była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego. I tak, w wyroku z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 1201/14, NSA uznał - nie wskazując bliżej argumentów dla poparcia swego stanowiska - że termin określony przepisem § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 20 kwietnia 2007 r. jest terminem prawa materialnego. Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1728/11, NSA wyraził pogląd, że w § 6 ust. 1 i 2 powoływanego rozporządzenia uregulowana jest forma wypłaty pomocy, tryb składania wniosków i termin (procesowy) do ich złożenia. Są to zatem przepisy regulujące procedurę wypłaty płatności. Stanowisko to zostało wprawdzie wyrażone w sprawie, której stan prawny dotyczył rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 20 kwietnia 2007 r. sprzed jego nowelizacji rozporządzeniem z dnia 10 listopada 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 219, poz. 1446), zmieniającym rozporządzenie z dniem 8 grudnia 2010 r. m.in. przez dodanie § 6 ust. 2a, zgodnie z którym właściwy ze względu na siedzibę grupy dyrektor oddziału regionalnego Agencji, na pisemną prośbę grupy, w przypadku gdy grupa uprawdopodobni, że złożenie wniosku o płatność w terminie jest niemożliwe albo znacznie utrudnione z powodu działania siły wyższej lub wystąpienia wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006, mających wpływ na funkcjonowanie grupy, wydłuża ten termin o czas niezbędny do dokonania tej czynności. Nie zmienia to jednak zasadniczo faktu, iż w prezentowanym wyroku NSA ocenił sporny termin jako instytucję prawa procesowego.
Wydaje się, iż aktualnie przeważa pogląd kwalifikujący termin wywodzony z § 6 rozporządzenia Ministra jako posiadający procesowy charakter (zob. wyrok NSA z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1728/11 czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2191/13). We wskazanych orzeczeniach sądy administracyjne przychylały się do koncepcji – na co warto zwrócić uwagę – bez wątpienia korzystniejszej dla stron postępowania, co zasługuje na aprobatę.
Należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, iż podstawową konsekwencją uznania spornego terminu za instytucję prawa procesowego jest właśnie umożliwienie ubiegania się o przywrócenie konkretnego, uchybionego terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. termin należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Oznacza to, iż przepisy proceduralne pozwalają jedynie na rozważenie tego czy konkretne uchybienie nie było obarczone winą strony, nie przesądzają natomiast o automatycznej "przywracalności" terminów.
Takie rozważania zostały podjęte także w niniejszej sprawie. Postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności zostało zaskarżone zażaleniem. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na daty poszczególnych rozstrzygnięć. Skoro postanowienie Dyrektora Oddziału Agencji z dnia 2 czerwca 2015 r. zostało zaskarżone, to oczywistym jest, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji (... czerwca 2015 r.) postępowanie w tej sprawie nie zostało ostatecznie zakończone. Prezes Agencji orzekał zatem merytorycznie o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej przyznania Stronie uprawienia w postaci płatności rolnej, w sytuacji gdy zasadnicza część sporu, a więc zawinienie Skarżącej w zakresie przedłożenia wniosku o przyznanie płatności z uchybieniem terminu, nie została jeszcze rozstrzygnięta. W świetle przyjętego stanowiska o formalnoprawnym charakterze spornego terminu, stanowi to rażący błąd proceduralny, który spowodował uszczerbek na słusznych prawach procesowych Strony.
Orzekając w niniejszej sprawie, Sąd całkowicie przychyla się do poglądu, zgodnie z którym sąd administracyjny obowiązany jest wziąć pod uwagę stan faktyczny i stan prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotowe stanowisko, potwierdzone uznaną judykaturą sądową (zob. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2881/14) oparte jest na celowościowej wykładni art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że dokonywana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kwestia ta ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem Sąd zdaje sobie sprawę z faktu, że zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia 2 czerwca 2015 r. w sprawie odmowy przywrócenia terminu Skarżącej zostało już ostatecznie rozpatrzone. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku rozstrzygnięcia zagadnienia legalności zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego z chwili jej wydania.
Odnosząc się do drugiego problemu, a więc złej podstawy prawnej powołanej w decyzji Dyrektora Oddziału Agencji, która została następnie utrzymana w II instancji, należy wskazać, iż przedmiotowa wada także uzasadnia uchylenie rozstrzygnięcia.
Art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W swej decyzji z dnia ... marca 2015 r. Dyrektor Oddziału Agencji powołał art. 105 k.p.a. w zw. z § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa jako podstawę rozstrzygnięcia. Taka postawa prawna nie zasługuje na aprobatę w sytuacji, gdy organ I instancji odmówił przyznania płatności, a więc orzekł merytorycznie o zasadności żądania. Innymi słowy, Dyrektor Oddziału rozpatrzył wniosek negatywnie, a więc przeprowadził analizę wniosku Strony i odmówił przyznania jej konkretnego uprawnienia. Takie działanie powoduje, że błędnym było powołanie się w decyzji na art. 105 k.p.a. Wymaga podkreślenia, iż przepis ten stosować należy jedynie wtedy, gdy postępowanie prowadzone jest w okolicznościach, które stanowią trwałe i nieusuwalne przeszkody w kontynuowaniu procedowania. Gdy postępowanie staje się bezprzedmiotowe organ wydaje decyzję o jego umorzeniu, co jest działaniem obligatoryjnym.
Przedmiotową sprawę organ rozpoznał merytorycznie, wydając decyzję o odmowie przyznania płatności, jednakże w żaden sposób nie uzasadnił podstawy takiego merytorycznego rozstrzygnięcia. Podstawą tą nie mógł być natomiast art. 105 k.p.a., traktujący o umorzeniu postępowania administracyjnego, wskazany w sentencji decyzji. Stwierdzając natomiast przekroczenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności, organ powinien ewentualnie rozważyć przyjęcie formalnego rozstrzygnięcia w postaci odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II GSK 2134).
Organ II instancji nie dostrzegł powyższego błędu powołania błędnej podstawy prawnej. Prezes Agencji oparł swoją decyzję z dnia ... czerwca 2015 r. na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a więc utrzymał ją w całości w mocy. Także w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji nie podjął próby obrony stanowiska Dyrektora Oddziału w zakresie przedmiotowej podstawy prawnej. Tymczasem należy pamiętać, iż dbałość o podanie właściwych podstaw prawnych wydawanych decyzji należy do podstawowych obowiązków organów administracji publicznej. Art. 107 § 1 k.p.a. stanowi bowiem, że decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne (...). Należy zwrócić uwagę, iż działanie organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa jest jedną z zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej (zob. art. 7 Konstytucji RP).
Powyższe uchybienia organu uzasadniają konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... czerwca 2015 r., jako naruszającej przepisy procedury odwoławczej zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany do uwzględnienia wyniku postępowania w zakresie złożonego przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności.
W tej sytuacji, stwierdzając naruszenie przepisów postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło