V SA/Wa 3145/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. O. Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 1.963 zł, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 336.000,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 3.193.123,08 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 66.623,61 zł. Skarżąca posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzono środki finansowe w wysokości 12.208,32 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż wypracowane przez Spółkę środki finansowe są przeznaczane na spłatę zaciągniętego kredytu. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że skarżąca faktycznie posiada znaczny majątek w postaci środków trwałych, lecz nie może nim swobodnie dysponować z uwagi na fakt, że środki te zostały zakupione przy udziale środków przyznanych w ramach pomocy finansowej. Podobnie prezentuje się kwestia konieczności spłacania kredytów, które również zostały zaciągnięte przez skarżącą na częściową partycypację finansową w inwestycjach objętych pomocą finansową. Do sprzeciwu dołączono rachunek zysków i strat, bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r., listę operacji bankowych oraz umowę kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w wyniku wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu w całości. Z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje pogląd, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11). W postanowieniu z dnia z 28 września 2011 r. o sygn. akt I FZ 267/11 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Natomiast w postanowieniu z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11 Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca uzasadniła brakiem środków finansowych pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Z dołączonych przez nią dokumentów wynika, że w roku 2014 poniosła stratę w wysokości 66.623,61 zł. Na trudną sytuację finansową spółki miał też wskazywać wyciąg bankowy zawierający zestawienie operacji przeprowadzonych na rachunku bankowym od 1 maja 2015 r. do 10 sierpnia 2015 r. Na podstawie wyciągu z konta spółki za wskazany okres suma obciążeń w niewielkim stopniu (o około 90 zł) przewyższa sumę uznań. Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącą dokumentów wskazać należy, że powstanie straty nie oznacza automatycznej utraty możliwości płatniczych. Skarżąca spółka ciągle funkcjonuje w obrocie gospodarczym, osiąga przychód z prowadzonej działalności, przystosowuje się do warunków prowadzenia działalności gospodarczej, pozyskuje klientów i zatrudnia pracowników, co wynika z dołączonego do sprzeciwu wyciągu bankowego. W takich warunkach, w ocenie Sądu nie można uznać, by skarżąca nie była w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 1.963 zł. Tym bardziej, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż posiada na kocie środki w wysokości 12.208,32 zł (z wyciągu bankowego wynika natomiast, że w tym dniu skarżąca posiadała oszczędności w kwocie 1371,10 zł). Należy oczywiście mieć na uwadze, że kwota ta miała być aktualna na dzień wypełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. na dzień 20 lipca 2015 r. Według salda na dzień 7 sierpnia 2015 r. na ww. koncie skarżącej pozostaje jedynie 40,52 zł. Wykazane przez skarżącą obniżenie salda nie może w ocenie Sądu być wystarczającym argumentem do uwzględnienia wniosku skarżącej. Z analizy nadesłanego wyciągu wynika bowiem, że bankowe konto skarżącej jest często zasilane sumami przekraczającymi wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Równie częste są co prawda obciążenia rachunku w podobnych kwotach, jednak podkreślić należy, że wskazane tam wydatki nie mogą korzystać z przywileju pierwszeństwa zaspokojenia przed wydatkami w postaci kosztów sądowych. Sąd pozostaje na stanowisku, że koszty ewentualnego prowadzenia postępowań sądowych związanych z przedmiotem prowadzonej działalności należą do normalnych kosztów prowadzania działalności gospodarczej. Struktura przychodów i kosztów przedstawiona przez skarżącą wskazuje, że dała ona pierwszeństwo innym kosztom prowadzonej działalności w sytuacji, gdy osiągane przychody pozwalają na poniesienie wskazanych kosztów postępowania sądowego. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Przy czym o możliwościach płatniczych skarżącej spółki świadczy regularne pokrywanie wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej zarówno o charakterze cywilnoprawnym, jak i publicznoprawnym (regularne wpłaty na rzecz urzędów skarbowych i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). W oparciu o wszystkie przedstawione powyżej argumenty stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, nawet przy pominięciu znacznego majątku trwałego stanowiącego jej własność. W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.