V SA/Wa 3340/14
WyrokWSA w Warszawie2015-09-03
Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Beata Blankiewicz - Wóltańska, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku odmowy umorzenia należności podlegających zwrotowi z tytułu rozwiązania umowy o dofinansowanie, organy administracji publicznej prawidłowo oceniły przesłanki ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego, stosując przepisy ustawy o finansach publicznych oraz Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż w sprawie nie zaszły przesłanki ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego, uzasadniające umorzenie należności. Ryzyko gospodarcze i straty poniesione w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających ulgę. Choć możliwości płatnicze dłużnika zostały uznane za ograniczone, nie mogły one przeważyć nad względami społecznymi, gospodarczymi oraz interesem Skarbu Państwa i interesem publicznym, które przemawiały za odzyskaniem środków. Sąd stwierdził również, że organy administracji błędnie zastosowały przepisy ustawy o finansach publicznych zamiast przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących ulg, jednakże uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka L. Sp. z o.o. zawarła z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) umowę o dofinansowanie projektu. W związku z niedopełnieniem obowiązków umowa została rozwiązana, a spółka wezwana do zwrotu otrzymanej zaliczki wraz z odsetkami. Spółka wniosła o umorzenie należności, argumentując trudną sytuacją finansową i ważnym interesem publicznym związanym z realizacją projektu. PARP oraz Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówiły umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Justyna Mazur (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności podlegających zwrotowi w związku z rozwiązaniem umowy o dofinansowanie oddala skargę.
Minister Infrastruktury i Rozwoju (dalej także: "Minister", "organ odwoławczy") decyzją nr [...] z dnia [...] października 2014 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k p a"), w związku z art. 61 ust. 3 pkt 2, art. 60 pkt 6, art. 64 ust. 2, art. 56 ust. 1 pkt 5, art. 57 oraz art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 885, ze zm.; dalej: "u.f.p." oraz w związku z art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712, ze zm.), a także w związku z art. 23 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 379), po rozpatrzeniu odwołania L. Sp. z o.o. w W. (dalej także: "beneficjent", "Spółka",, "skarżąca"), realizującej projekt pn. "Stworzenie powszechnie dostępnej biblioteki internetowej wypożyczającej zabezpieczone i niezabezpieczone książki w postaci cyfrowej" na podstawie umowy o dofinansowanie nr [...], od decyzji Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: także: "PARP", "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...], odmawiającej udzielenia skarżącej ulg w postaci umorzenia należności głównej i odsetek w łącznej wysokości [...] zł z tytułu rozwiązania umowy o dofinansowanie - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżąca w dniu [...] grudnia 2009 r. zawarła z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości umowę o dofinansowanie [...], zmienioną aneksami z dnia [...] sierpnia 2010 r., z dnia [...] marca 2011 r. oraz z dnia [...] października 2011 r. Przedmiotem tej umowy było dofinansowanie Projektu "Stworzenie powszechnie dostępnej biblioteki internetowej wypożyczającej zabezpieczone i niezabezpieczone książki w postaci cyfrowej". Na podstawie § 5 ust. 10 umowy o dofinansowanie beneficjent w dniach [...] i [...] marca 2010 r. otrzymał dofinansowanie ze środków unijnych oraz budżetu państwa w formie zaliczki
w kwocie [...] zł. W ramach rozliczenia otrzymanej zaliczki w dniu [...] stycznia 2011 r. beneficjent dokonał zwrotu kwoty [...] zł. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r., umowa o dofinansowanie została rozwiązana przez PARP ze skutkiem natychmiastowym w dniu [...] stycznia 2013 r. Jednocześnie skarżąca została wezwana do zwrotu kwoty [...] zł wypłaconego dofinansowania w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. pisma. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] lutego 2013 r., (data wpływu [...] marca 2013 r.), Spółka poinformowała PARP, iż zdaje sobie sprawę, że nie wywiązała się z warunków umowy o dofinansowanie, jednak prosi PARP
o wzięcie pod uwagę dodatkowych okoliczności oraz umorzenie wypłaconej zaliczki, bądź też umożliwienie beneficjentowi rozliczenia się z niej w inny sposób. Poinformowała jednocześnie, iż prowadzony projekt internetowej wypożyczalni e-booków w chwili obecnej jest zawieszony i aby go dokończyć, potrzebne jest zaangażowanie środków finansowych, którymi Spółka nie dysponuje. Możliwe jest pozyskanie inwestycji z zewnątrz, jednak niepewna przyszłość spółki związana
z koniecznością zwrotu pozyskanych środków sprawia, że potencjalni inwestorzy wycofują się, a zdaniem beneficjenta jego projekt ma w sobie potencjał rozwoju i jest dla niego miejsce na rynku. Beneficjent zdaje sobie sprawę, iż nie wywiązał się
z warunków umowy w części dotyczącej realizacji niektórych zadań oraz
z osiągnięcia założonych wskaźników. Przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. na wezwanie organu I instancji beneficjent przedstawił dokumenty potwierdzające jego stanowisko w sprawie. Argumentując ważny interes publiczny, wskazał, iż jego misją jest wspieranie czytelnictwa, a cel ten chce osiągnąć ułatwiając dostęp poprzez promocję elektronicznych urządzeń do czytania oraz wspieranie działalności bibliotek publicznych. Wskazano jednocześnie, iż Spółka została założona z myślą
o rozwinięciu działalności w dziedzinie elektronicznych książek. Początkowa działalność przebiegała zgodnie z planem. Została nawiązana współpraca z dużym europejskim dystrybutorem czytników i Spółka została dystrybutorem na Polskę szeregu znanych marek. Po podpisaniu umowy o dofinansowanie początkowo sprzedaż elektronicznych czytników rozwijała się dynamicznie, jednak późniejszy rozwój rynku sprawił, że wzrost ten został zahamowany. Późniejszy wzrost sprzedaży nie był tak szybki, jak w początkowym okresie. Obecnie zaś jedynymi przychodami Spółki są wpływy ze sprzedaży e-czytników. Beneficjent chciałby móc kontynuować działalność i doprowadzić projekt do końca. Otrzymana zaliczka została przeznaczona na zakup towarów i usług koniecznych do realizacji projektu. Obecnie nie ma środków, aby zwrócić zaliczkę wraz z odsetkami, a konieczność zwrotu doprowadziłaby do upadłości Spółki i projekt, którego realizacja jest ważna
w interesie publicznym, musiałby zostać przerwany. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r., które wpłynęło do PARP w dniu [...] lutego 2014 r., beneficjent doprecyzował wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania, zwracając się z prośbą o umorzenie całości należności z uwagi na ważny interes dłużnika, zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. Wskazano, iż dzięki umorzeniu całości należności, spółka będzie mogła kontynuować działalność i wznowić realizację projektu, którego ukończenie będzie wspomagać ważny interes społeczny, jakim jest poprawa czytelnictwa w Polsce. Pismem z dnia [...] marca 2014 r., beneficjent poinformował, iż wnioskuje o umorzenie całej należności głównej i odsetek.
Organ I instancji zauważył, iż skarżąca zarówno w okresie od dnia rozwiązania umowy o dofinansowanie, jak i w toku postępowania nie kwestionowała wysokości należności, jaka podlega zwrotowi w związku z rozwiązaniem umowy
o dofinansowanie. PARP przywołała art. 64 ust 2 pkt 2 u.f.p., wskazując, iż właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności,
o których mowa w art. 60 pkt 1-6, które stanowią pomoc de minimis w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Wspólnot Europejskich dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis. Stosownie do art. 60 pkt 1 i 6 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 kwietnia 2014 r., na podstawie art. 23 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2014 r., poz. 379) - środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe
o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności (...) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie oraz należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Organ I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 55 u.f.p. - należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Wskazano, iż z uwagi na to że wniosek beneficjenta jest także wnioskiem o umorzenie zobowiązań z tytułu należnych odsetek, w sprawie znajduje zastosowanie również art. 58 ust. 4 u.f.p. Zgodnie z tym przepisem, że przepisy art. 55-57 stosuje się odpowiednio do umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat odsetek od tych należności oraz do umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat innych należności ubocznych. Przesłanki umorzenia należności w całości zostały zawarte w art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p.
i stosownie do powołanego przepisu - należności, o których mowa w art. 55, mogą być umarzane w całości, jeżeli zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Odnosząc się do przesłanek umorzenia należności organ I instancji wskazał, że określenia "ważnego interesu dłużnika" oraz "interesu publicznego" nie zostały zdefiniowane ani w u.f.p., ani w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "O.p."), w której ustawodawca,
w przepisach dotyczących ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, użył tożsamych określeń. Przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych organ I instancji podniósł, iż ważnego interesu podatnika, jako przesłanki umorzenia zaległości podatkowej nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Spółka samodzielnie opracowała harmonogram realizacji projektu, który okazał się zbyt szczegółowy i trudny do realizacji. Przyczyna tych trudności tj. zmiana sytuacji na rynku wiąże się z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej, przy czym prowadzenie działalności gospodarczej,
w której ponosi on straty nie mieści się w kategorii okoliczności losowych
i nadzwyczajnych. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy i nie polega na tym, że stosuje się ją celem zniwelowania konsekwencji błędów popełnionych przez podatnika. W ocenie organu I instancji nie budzi wątpliwości, że uniknięcie dodatkowego ciężaru finansowego leży w interesie beneficjenta. Z dokumentów finansowych przedłożonych przez Beneficjenta, tj. bilansu i rachunku zysków i strat na koniec lutego 2012 r., wynika, że w trakcie realizacji projektu w roku 2011 nie generował on zysku. Koszty działalności operacyjnej w wysokości [...] zł znacznie przekroczyły przychody netto ze sprzedaży w wysokości [...] zł. Z uwagi na niskie przychody ze sprzedaży oraz bardzo duże koszty działalności, które spowodowały, iż Spółka nie wygenerowała zysku netto, nie można określić żadnego ze wskaźników rentowności, albowiem wskaźniki rentowności nie powinny przyjmować wartości niedodatnich. Organ
I instancji nie zakwestionował faktu, iż konieczność zwrotu dofinansowania z tytułu rozwiązanej umowy o dofinansowanie wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych może wpłynąć na pogorszenie sytuacji finansowej Spółki, jednakże badając dopuszczalność umorzenia należności należy również mieć na uwadze interes publiczny. W interesie publicznym jest natomiast egzekwowanie tych należności, a nie rezygnacja z ich egzekwowania na rzecz innych wierzycieli. Wskazano także, że przyczyna powstania należności podlegającej zwrotowi, nie stanowi okoliczności niezależnej od beneficjenta, a wręcz przeciwnie, powstanie należności jest konsekwencją również naruszenia przez Beneficjenta postanowień umowy o dofinansowanie, w który zostały zaangażowane środki publiczne. Organ
I instancji nie zakwestionował okoliczności, iż projekt może przyczynić się realizacji wartościowego celu publicznego, jakim jest wzrost czytelnictwa wśród Polaków. Jednakże przywołane wyżej okoliczności są decydujące dla oceny, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki "ważnego interesu dłużnika" i "interesu publicznego". Tym samym organ I instancji uznał, iż wniosek beneficjenta
o umorzenie należności głównej i odsetek nie może zostać uwzględniony.
W konsekwencji Polska Agencja Przedsiębiorczości na podstawie m.in. art. 64 ust. 2 pkt 2, art. 56 ust. 1 pkt 5, art. 58 ust. 4 u.f.p. oraz art. 61 ust. 1 pkt 1 u.f.p., decyzją
z dnia 12 czerwca 2014 r. odmówiła L. sp. z o. o. z siedzibą w W. udzielenia ulg w postaci: a) umorzenia należności głównej w wysokości [...] zł i b) umorzenia należności w wysokości [...] zł z tytułu odsetek.
Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Spółka wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji.
Skarżąca zaskarżyła decyzję w całości zarzucając:
1. naruszenie art. 55 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt. 5) oraz art. 58 ust. 4 u.f.p., poprzez uznanie, że w stosunku do Spółki nie zachodzą przesłanki umorzenia należności zawarte w powołanych przepisach a wskazane przez Spółkę przyczyny uzasadniające umorzenie nie mają obiektywnie charakteru "ważnego interesu podatnika", a mają charakter subiektywny oraz dodatkowo zostały spowodowane przyjętym przez Spółkę ryzykiem gospodarczym i poniesioną w związku z tym ryzykiem stratą, która w taką działalność gospodarczą się wpisuje. W ocenie skarżącej, dokonując takiej oceny organ naruszył również fundamentalną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 6 k.p.a., która stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa w ten sposób, że zrównał pojęcie "ważnego interesu podatnika" z koniecznością zaistnienia okoliczności nadzwyczajnych, losowych co w sposób nieuprawniony spowodowało zawężenie interpretacji tego pojęcia oraz poprzez uznanie, że środki podlegają zwrotowi mimo braku winy beneficjenta oraz poczynionych przez niego starań
w zakresie realizacji założeń projektu;
2. naruszenie art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez:
a) nie podjęcie wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez odmowę przyznania wiarygodności tezom
i dowodom Spółki, a tym samym pominięciu ich tj. nieuwzględnienie okoliczności potwierdzających faktyczne zaistnienie ważnego interesu publicznego oraz związanego z nim interesu publicznego;
b) przyjęcie przez organ w postępowaniu dowodowym biernej postawy, podczas gdy organ powinien podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego;
c) prowadzenie postępowania ukierunkowanego na z góry założony cel i oparcie się i gromadzenie tylko tych dowodów oraz podkreślanie tych tez, które ten cel przybliżają, pomijając inne dowody, pozwalające na stwierdzenie faktycznego zaistnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego i tym samym brak dążenia do osiągnięcia prawdy materialnej;
Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie
z wnioskiem, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a.;
alternatywnie
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na fakt, że decyzja ta została wydana
z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] października 2014 r. wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przypomniał przebieg postępowania w sprawie, po czym przywołał wskazywane także przez organ I instancji przepisy u.f.p., wskazując, iż przesłankami, które powinny zostać zbadane w celu określenia, czy zasadne jest zastosowanie ulgi w spłacie poprzez rozłożenie należnej kwoty na raty, są przesłanki wynikające z art. 56 i 57 u.f.p., tj. ważny interes dłużnika lub interes publiczny oraz względy społeczne lub gospodarcze, w szczególności możliwości płatnicze dłużnika oraz uzasadniony interes Skarbu Państwa. Spełnienie tych przesłanek jest warunkiem koniecznym do dalszego ustalania przez organ odwoławczy, czy ewentualne udzielenie pomocy przedsiębiorcy mieści się w kategoriach określonych w art. 64 u.f.p. i czy pomoc może zostać udzielona. Analizując stan faktyczny sprawy organ odwoławczy podniósł, iż w punkcie 21 wniosku o dofinansowanie Spółka wskazała, że na realizację projektu w ramach wkładu własnego beneficjenta zostały zagwarantowane środki w wysokości [...] zł, z czego środki własne stanowiły kwotę [...] zł, natomiast [...] zł pochodziło z innych źródeł - pożyczki od udziałowca lub pożyczki od osoby fizycznej. Jednocześnie, w części IV wniosku o dofinansowanie, na stronie 32, skarżąca złożyła oświadczenie, iż posiada wystarczające środki finansowe gwarantujące płynną i terminową realizację projektu. Analiza treści odwołania w ocenie organu odwoławczego pozwala na wniosek, że na etapie składania wniosku o dofinansowanie skarżąca, wbrew złożonemu oświadczeniu, nie dysponowała środkami gwarantującymi płynną i terminową realizację projektu (np.
w przypadku, gdyby opóźniały się płatności ze strony instytucji wdrażającej ze względu na brak środków na płatności na rachunku, co przewidywała umowa
o dofinansowanie - § 7 ust. 15a-15c), a działania w celu pozyskania środków, które były konieczne do wydatkowania na zadania zaplanowane w projekcie, beneficjent podjął dopiero w momencie pojawienia się problemów związanych z finansowaniem projektu. Wskazano jednocześnie, iż z dokumentacji finansowej przedstawionej przez Spółkę przed organem I instancji wynika, iż w roku 2010 Spółka nie osiągnęła żadnych przychodów netto ze sprzedaży, natomiast w latach 2011 i 2012, Spółka osiągnęła już przychody netto ze sprzedaży w wysokości [...] zł w 2011 r. oraz [...] zł w roku 2012. W roku 2010 Spółka nie ponosiła także żadnych kosztów operacyjnych, natomiast w latach 2011 i 2012 koszty operacyjne kształtowały się na poziomie odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł. Powyższe kwoty osiągniętych przychodów ze sprzedaży oraz poniesionych kosztów operacyjnych
w latach 2011 i 2012 oznaczają stratę ze sprzedaży w wysokości odpowiednio [...] zł w 2011 r. i [...] zł w roku 2012. Straty netto Spółki w latach 2011 i 2012 wynosiły odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł. Z Bilansu przedstawionego przez Spółkę wynika natomiast, iż wg stanu na koniec lutego 2010 r., 2011 r. oraz 2012 r. zobowiązania i rezerwy na zobowiązania Spółki wyniosły: w 2010 r.: [...] zł, w 2011 r.: [...] zł, a w 2012 r.: [...] zł, przy odpowiednio aktywach w wysokości [...] zł na koniec lutego 2010 r., [...] zł na koniec lutego 2011 r oraz [...] zł na koniec lutego 2012 r.
W oparciu o te dane organ odwoławczy ustalił, iż w latach 2010, 2011 i 2012 zobowiązania Spółki były niższe niż jej majątek, a w konsekwencji Spółka miała dodatni Kapitał własny, który w 2010 r. wyniósł [...] zł. w 2011 r. Kapitał osiągnął wartość [...] zł, natomiast w 2012 r. kształtował się na poziomie [...] zł. Dodatni kapitał własny może wskazywać na nienajgorszą kondycję finansową Spółki, jednak jedynie w roku 2011 jego wartość wzrosła w porównaniu z rokiem poprzednim, natomiast w roku kolejnym (2012) wartość kapitału własnego znacznie spadła, co z kolei świadczyć może o niestabilnej sytuacji finansowej beneficjenta. Organ odwoławczy dokonał także analizy wartości przychodów ze sprzedaży osiągniętych przez Spółkę na podstawie dokumentów przekazanych przez skarżącą wraz z odwołaniem. Ustalono, że wprawdzie przychody Spółki w miesiącu kwietniu 2010 r. (data premiery iPada) są istotnie niższe niż w marcu tego samego roku ([...] zł w stosunku do [...] zł), jednakże już w miesiącach czerwiec-lipiec 2010 r. rosną (osiągają poziom odpowiednio [...] zł i [...] zł). Zauważono także, że łączne przychody ze sprzedaży czytników w 2010 r. wynoszą ponad [...] tys. zł, natomiast w roku 2011 osiągają łączną wartość ponad [...] tys. zł - jest to zatem spadek o kwotę [...] tys. zł w całym roku 2011, a więc niecałe 13% w stosunku do przychodów osiągniętych w roku 2010. W ocenie organu odwoławczego jest to zmniejszenie przychodów, które nie powinno zagrozić jej sytuacji finansowej, zwłaszcza, że z analizy danych przedstawionych przez skarżącą wynika, że w ostatnich miesiącach 2011 r. oraz na początku 2012 r. nastąpił stopniowy wzrost przychodów Spółki z tytułu sprzedaży czytników, a więc trend spadku przychodów zaczął się odwracać. Analizując przychody ze sprzedaży osiągane przez Spółkę w pierwszych miesiącach kolejnych lat funkcjonowania Spółki (2010-2012), Organ odwoławczy zauważył, że wprawdzie w roku 2011 nastąpił znaczny spadek wartości tych przychodów w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego ([...] zł w roku 2011 w stosunku do [...] zł w roku 2010), jednakże już suma przychodów w okresie styczeń-kwiecień 2012 wzrosła (osiągnęła poziom [...] zł), co dawało podstawę do założenia stopniowego wzrostu poziomu przychodów z tego tytułu. Wskazano jednocześnie, iż z danych przedstawionych przez Spółkę wynika, że nieznaczny spadek wartości przychodów nastąpił w kwietniu 2012 r., jednakże podobna tendencja spadku przychodów w miesiącu kwietniu w porównaniu z miesiącami poprzedzającymi rysowała się także w 2010 r. oraz 2011 r. Tym samym nie znajdują uzasadnienia w przedstawionych dokumentach i danych informacje skarżącej o tym, że premiera iPada spowodowała znaczny spadek przychodów firmy, a co za tym idzie pogorszenie sytuacji finansowej Spółki. Wskazano także, iż z analizy dokumentów finansowych, otrzymanych od skarżącej w toku postępowania odwoławczego wynika, iż w 2012 r. Spółka uzyskała przychody w wysokości [...] zł. W związku z wysokimi kosztami uzyskania przychodów (wynoszącymi [...] zł) w 2012 r. dochód Spółki wyniósł [...] zł, a po uwzględnieniu dochodu wolnego od podatku, Spółka zanotowała stratę w wysokości [...] zł. Te dane, finansowe, jak wskazano, nie potwierdzają tendencji wzrostowej, jaka rysowała się począwszy od ostatnich miesięcy 2011 r. Organ odwoławczy przyznał, iż z przekazanych danych finansowych
i przeprowadzonych analiz wynika, że sytuacja finansowa Spółki nie jest dobra. Spółka notuje straty, a przychody osiągane z tytułu sprzedaży czytników maleją. Zatem na podstawie dokumentów przekazanych na etapie postępowania przed Organem I instancji oraz w toku postępowania odwoławczego, a także informacji finansowych przekazanych wraz z odwołaniem, Organ odwoławczy zauważa, że przesłanka wynikająca z art. 57 u.f.p. - możliwości płatnicze dłużnika, jest w tym przypadku spełniona. Na podstawie przedstawionych dokumentów finansowych stwierdzono, że Spółka może mieć problemy z zapłatą zobowiązania. Ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, która może przynosić starty jest normalnym ryzykiem, na jakie są narażone podmioty gospodarcze działające na rynku
i okoliczności z tym związane nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniają przyznanie ulgi. Słaba kondycja finansowa Spółki nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności ze względu na ważny interes dłużnika. Nie ma też żadnych gwarancji na przywrócenie Spółce płynności finansowej, ani też gwarancji zrealizowania projektu w przypadku umorzenia kwot podlegających zwrotowi. Ważnego interesu podatnika, rozumianego szeroko, nie można upatrywać w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza skarżąca w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązań. Udzielenie ulgi w spłacie stawiałoby Spółkę w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych beneficjentów, którzy pomimo trudności wywiązują się ze swoich zobowiązań wynikających z zawartej umowy o dofinansowanie. Ocena zasadności udzielenia skarżącej ulgi w postaci umorzenia należnej kwoty wraz z odsetkami, nie może odbywać się z pominięciem względów społecznych, gospodarczych oraz interesu Skarbu Państwa i interesu publicznego. Organ odwoławczy jest zatem zobligowany do zwrócenia uwagi na respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, m.in. takich jak sprawiedliwość, równość wobec prawa itp. Zastosowanie wobec skarżącej ww. ulgi byłoby formą wsparcia jej działalności przez Skarb Państwa, spowodowałoby znalezienie się na pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych przedsiębiorców (beneficjentów), którzy pomimo trudności (także finansowych), realizują projekt zgodnie z obowiązującymi przepisami i podpisaną umową o dofinansowanie, wywiązując się z przyjętych w ramach umowy zobowiązań. Także z punktu widzenia interesów Skarbu Państwa, jak również ze względów społecznych i gospodarczych, istotne jest odzyskanie wypłaconych w ramach dotacji środków w celu wsparcia innego przedsiębiorcy, który będzie realizował projekt zgodnie z założeniami i na zasadach określonych w umowie o dofinansowanie. W interesie społecznym, gospodarczym i interesie Skarbu Państwa oraz interesie publicznym leży zapewnienie przedsiębiorcom możliwości funkcjonowania oraz utrzymanie miejsc pracy. Jak wynika z wniosku o dofinansowanie w ramach projektu miała zostać zatrudniona jedna osoba. W interesie społecznym nie leży likwidacja choćby jednego miejsca pracy, jednakże nie można stwierdzić, że likwidacja tego miejsca pracy przyniesie negatywne, nieodwracalne konsekwencje dla całego społeczeństwa. Organ odwoławczy zauważył zatem, że w tym zakresie nie znajduje podstaw do uznania za spełnione przesłanek interesu publicznego, interesu społecznego, gospodarczego czy też interesu Skarbu Państwa. Jedyną przesłanką, którą organ odwoławczy uznał za spełnioną w tej sprawie jest przesłanka możliwości płatniczych dłużnika. Pomimo jej wystąpienia nie udzielono skarżącej wnioskowanej ulgi, albowiem fakt, iż możliwości płatnicze dłużnika w tej konkretnej sytuacji są ograniczone, nie może być podstawą do pominięcia względów społecznych, gospodarczych oraz interesu Skarbu Państwa i interesu publicznego. Bezzasadny
w ocenie organu odwoławczego jest także argument, iż przedmiot działalności Spółki oraz cel projektu stanowią przesłankę do udzielenia ulgi uzasadnioną interesem publicznym. Organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia ulgi bądź odmowy jest oparte na tzw. uznaniu administracyjnym. Postępowanie musi być jednak prowadzone zgodnie z prawem, a organ musi dokonać rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki, a ocena dowodów przeprowadzona przez organ nie może być dowolna. Uznając, iż organ
I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz nie dopuścił się naruszeń skutkujących uwzględnieniem odwołania organ odwoławczy utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji.
Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. L. Sp. z o.o. w W.wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2014 r.
Skarżąca decyzji organu odwoławczego zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na :
- nie podjęciu wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez odmowę przyznania wiarygodności tezom i dowodom Spółki, a tym samym pominięciu ich tj. nieuwzględnienie okoliczności potwierdzających faktyczne zaistnienie ważnego interesu podatnika oraz związanego z nim interesu publicznego;
- prowadzenie postępowania ukierunkowanego na z góry założony cel i oparcie się oraz gromadzenie tylko tych dowodów oraz podkreślanie tych tez, które ten cel przybliżają pomijając inne dowody pozwalające na stwierdzenie faktycznego zaistnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego i tym samym brak dążenia do osiągnięcia prawdy materialnej;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- naruszenie art. 55 w zw. z art. 57 ust. 1 pkt. 5) i art. 59 ust. 4 u.f.p. poprzez:
a) nie nadanie dostatecznej wagi przesłance "możliwości płatnicze dłużnika"
i przyznanie jej identycznej wagi jak pozostałym przesłankom, podczas gdy zgodnie
z brzmieniem przepisu jest ona przesłanką w szczególności uzasadniającą zastosowanie instytucji umorzenia;
b) uznanie, że w stosunku do Spółki nie zachodzą pozostałe przesłanki umorzenia należności zawarte w powołanych przepisach oraz dodatkowo zostały spowodowane przyjętym przez Spółkę ryzykiem gospodarczym i poniesioną w związku z tym ryzykiem startą, która w taką działalność gospodarczą się wpisuje.
W oparciu o powyższe, zaskarżając decyzję w całości skarżąca wniosła
o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej decyzji organu I instancji
i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła okoliczności wskazujące na przebieg prac nad realizacją projektu, z podkreśleniem zaangażowania Spółki w jego realizację oraz trudności, które spowodowane były przyczynami leżącymi poza kontrolą Spółki. Podniosła, iż organ odwoławczy ocenił materiał dowodowy wybiórczo, nie biorąc pod uwagę przy wydaniu decyzji dowodów wskazujących na znaczny spadek popytu na e- czytniki. Skarżąca podniosła także, iż wbrew stanowi faktycznemu zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 55 ani też art. 57 u.f.p., uzasadniające odstąpienie od zwrotu uzyskanych kwot ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym ani też względami społecznymi lub gospodarczymi oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa. Jedyną przesłanką, którą organ odwoławczy uznał za spełnioną w tej sprawie jest przesłanka "możliwości płatniczych dłużnika", jednakże pomimo jej wystąpienia organ odwoławczy nie udzielił skarżącej wnioskowanej ulgi. Tym samym organ odwoławczy przesłance "możliwości płatnicze dłużnika", której istnienie potwierdził nadał taką samą wagę jak innym przesłankom określonym w tym przepisie. W ocenie skarżącej pozostaje to w sprzeczności z przepisem, który przesłance "możliwości płatnicze dłużnika", podobnie jak "interesowi Skarbu Państwa" nadaje znaczenie szczególne. Twierdzenie, że ewentualne przyznanie skarżącej ulgi stoi w sprzeczności z równością podmiotów i stawiałoby skarżącą
w uprzywilejowanej pozycji czyni z powoływanych regulacji przepisy martwe. Art. 55 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 5) oraz art. 58 ust. 4 u.f.p. nie wyłączają możliwości zastosowania ww. przepisów w niniejszej sprawie. Pogorszenie sytuacji Spółki wynikało wyłącznie z wpływu niekorzystnego splotu czynników rynkowych niezależnych od Spółki, w szczególności: pojawienie się iPada - produktu amerykańskiej firmy, który zapoczątkował powstanie zupełnie nowej kategorii urządzeń, co spowodowało przewartościowanie potrzeb konsumentów i w sposób istotny wpłynęło na rozwój rynku, na którym działa Spółka L.. Pojawienie się iPada było niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia, a zatem nosi znamiona zjawiska siły wyższej. Kolejnym negatywnym powodem powstałych problemów było niespodziewane oraz niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia wycofanie się wykonawcy kluczowego elementu projektu, co zaburzyło cały harmonogram jego realizacji. Kluczowe znacznie dla niepowodzenia projektu miały też znaczne opóźnienia w rozliczeniu wcześniejszych etapów ze strony Regionalnej Instytucji Finansującej; gdyby latem 2011 roku podczas rozmów z inwestorami, Spółka miała rozliczony przynajmniej jeden etap (co nastąpiło dopiero późną jesienią) - jest wysoce prawdopodobne, że Spółka znalazłaby inwestora i mogłaby zrealizować projekt w terminie. Podkreślono, że gdyby Spółka otrzymała więcej czasu na realizację projektu - o co wnioskowała w pismach do Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości oraz Ministra Rozwoju Regionalnego - nie miałaby trudności
z pozyskaniem inwestora i dokończeniem projektu. Spółka zmuszona została jednak do zwrotu należności co doprowadzi do jej upadłości lub likwidacji, na co wskazuje aktualna jej sytuacji finansowa.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjni w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U.
z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne stanowiące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, istniejące w czasie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.). Należy też zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Z powyższych przepisów wynika, iż sąd nie posiada uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości zaskarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń stanu faktycznego oraz dołączonych do akt sprawy akt administracyjnych L. Sp. z o.o. z siedzibą
w W. (skarżąca w niniejszej sprawie) oraz Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (organ I instancji) w dniu [...] grudnia 2009 r. zawarły umowę
o dofinansowanie Nr [...] w ramach działania 8.1 wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej osi priorytetowej 8 Społeczeństwo informacyjne – zwiększanie innowacyjności gospodarki Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013 (zmieniana aneksami). Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. z uwagi na niedopełnienie obowiązków wynikających z § 3 ust. 1, § 6 ust. 6, § 7 ust. 11 i 12 oraz § 8 ust. 1, 2 i 14 oraz na podstawie postanowień § 13 ust. 2 pkt 3 i 6 oraz § 13 ust. 3 pkt 6 lit. c oraz lit. i ww. umowy o dofinansowanie została ona rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym. W piśmie tym zawarto jednocześnie zobowiązanie skarżącej do zwrotu kwoty wypłaconego dofinansowania ([...] zł) wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Nie kwestionując ustaleń organu I instancji co do nie wywiązania się z warunków umowy o dofinansowanie, skutkującym jej rozwiązaniem, skarżąca już w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. wniosła o umorzenie otrzymanej zaliczki. W późniejszej korespondencji (pismo z dnia [...] sierpnia 2013 r.) wniosek ten został ostatecznie doprecyzowany jako dotyczący umorzenia zarówno otrzymanej zaliczki, jak i odsetek.
Wyjaśniając ramy prawne niniejszej sprawy należy zauważyć, iż zgodnie
z treścią przepisu art. 60 u.f.p., środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu samorządu terytorialnego:
1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;
2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa
i jednostki samorządu terytorialnego;
3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;
4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;
5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;
6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;
7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;
8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane
z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdzie art. 60 pkt 6 u.f.p. Zgodnie
z art. 64 ust. 1 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 u.f.p. niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym mogą być umarzane w całości albo
w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.
Przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.).
Dział III ustawy Ordynacja podatkowa, dotyczy zobowiązań podatkowych. Powyższe oznacza, że do ulg niepodatkowych należności budżetowych
o charakterze publicznoprawnym należy stosować rozdział 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, gdzie miejsce organu podatkowego w okolicznościach niniejszej sprawy zajmuje PARP. Jak bowiem wynika z art. 9 ust. 6 Porozumienia
w sprawie realizacji zadań w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013, dla osi priorytetowej 8. Społeczeństwo informacyjne – zwiększanie innowacyjności gospodarki Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Działanie 8.2 Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B zawartego w dniu [...] lutego 2008 r. pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych a Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, w brzmieniu ustalonym aneksem nr 2 z dnia 9 lutego 2010 r., Instytucja Pośrednicząca (Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji) upoważnił Instytucję Wdrażającą (PARP) do wydawania decyzji odnoszących się do należności wymienionych w art. 60 pkt 6 u.f.p. (karta 260 i 266 akt administracyjnych).
W związku z powyższym wskazać należy, że orzekające w sprawie organy nieprawidłowo zastosowały art. 55 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania
i winny zastosować art. 67a § 1 O.p. Trzeba bowiem wyjaśnić, że art. 55 u.f.p. stosuje się tylko do należności cywilnoprawnych, natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym,
o czym była mowa wyżej. Zatem brak było podstaw do stosowania art. 55, 56 i 57 u.f.p. Powyższe jednak zdaniem Sądu nie miało wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej istotnego wpływu, o którym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O braku podstawy prawnej można mówić wówczas, gdy nie istnieje przepis prawa pozwalający regulować daną materię w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast decyzja, która nie zawiera powołania podstawy prawnej, określa ją ogólnikowo lub błędnie, nie będzie wydana bez podstawy prawnej. W takim bowiem przypadku podstawa prawna realnie istnieje, lecz nie ma o niej prawidłowej informacji w decyzji administracyjnej. W tej sytuacji można mówić o uchybieniu formy aktu administracyjnego z racji naruszenia art. 107 k.p.a., ale nie można mówić o braku podstawy prawnej do wydania tego aktu, co musiałoby skutkować stwierdzeniem jego nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Istotne jest bowiem rzeczywiste istnienie wspomnianej podstawy (v. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego komentarz, wyd. 7; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Ordynacja podatkowa komentarz, wyd.
z 2004 r.).
Dlatego też w ocenie Sądu uchybienia, których dopuściły się organy
w niniejszej sprawie stanowiły naruszenie art.107 § 1 k.p.a., jednakże nie miały one wpływu na wynik sprawy, ponieważ de facto istniał przepis prawa dający organom prawo do orzekania w przedmiocie wniosku o umorzenie należności głównej z tytułu zwrotu dofinansowania, jak i odsetek.
Zgodnie z art. 67a § 1 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika,
z zastrzeżeniem art. 67b (dotyczy podatnika prowadzącego działalność gospodarczą), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz
z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Decyzja organu ma charakter uznaniowy, lecz musi uwzględniać przesłanki zawarte w art. 67a § 1 O.p.
Podsumowując powyższe zasady postępowania dotyczące umarzania przedmiotowej należności stwierdzić należy, iż organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji w zakresie zastosowania ulg dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym winien rozważyć czy za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności przemawia ważny interes strony lub interes publiczny.
Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ, o którym mowa, rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu. Pamiętać także należy, iż ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia wniosku. W przypadku wniosków o umorzenie tak należności głównej, jak i odsetek, w trybie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. będą to: umorzenie w całości lub w części istniejącej zaległości, bądź też odmowa umorzenia.
Sądowa kontrola decyzji wydanej w takim przedmiocie obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracyjny. Aby jednak organ ten mógł podjąć rozstrzygnięcie w ramach tzw. uznania administracyjnego, musi najpierw stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Obowiązkiem organu jest też odniesienie się do wszystkich podnoszonych przez stronę skarżącą okoliczności, które w jej ocenie mogą świadczyć za zasadnością uwzględnienia złożonego wniosku o umorzenie wskazanych w nim należności. Na stronie, zaś spoczywa obowiązek wykazania, iż zaszły okoliczności do wydania pozytywnej decyzji przez organ (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Bk 50/12; Lex nr 1404187).
Skarżąca jako przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku
o umorzenie należności głównej z tytułu dofinansowania i odsetek podnosi
w szczególności okoliczności spadku popytu na czytniki, pojawienie się nowego produktu – iPada, wycofanie się wykonawcy kluczowego elementu projektu, brak rozliczenia poszczególnych etapów projektu oraz trudności finansowe w zwrocie dofinansowania, które mogą doprowadzić do upadłości lub likwidacji Spółki. Zaakcentowała też istnienie dużej własnej aktywności w realizacji projektu. Okoliczności te wymagają rozważenia w kontekście przesłanek umorzenia wynikających z art. 67 a § 1 O.p. Użycie w art. 67a § 1 O.p. pojęć nieostrych, takich jak "ważny interes podatnika", "interes publiczny", nie daje podstaw do przyjęcia, iż istnieje ściśle określony katalog okoliczności, zdarzeń, czy też powodów (ani też
z góry określona ich hierarchia), którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu. Można wprawdzie powoływać się w tej mierze na przykłady mogące stanowić wskazówki interpretacyjne, zaczerpnięte z piśmiennictwa podatkowego, czy też wypracowanego w tym zakresie dorobku orzecznictwa sądowego, niemniej w każdym wypadku ich analiza musi być dokonana przez organ orzekający w oparciu o całokształt okoliczności istniejących w konkretnej sprawie. Zaakceptować przy tym należy pogląd, iż kierunkową dyrektywą interpretacyjną przy stosowaniu powyższego przepisu powinno pozostać uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania ulg w spłacie zobowiązań. Udzielenie takich ulg powinno być zatem podyktowane wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono jako "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" (por. wyrok NSA
z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1158/12, Lex nr 1481419). Należy jednocześnie zauważyć, iż ustalenia faktyczne w tym zakresie dotyczą okoliczności odnoszących się wyłącznie do podmiotu wnoszącego o udzielenie ulgi, zaś o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o udzieleniu bądź nie udzieleniu ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej, rozłożenia jej na raty, bądź odroczenia terminu płatności podatku. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie udzielenia ulgi (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 228/13; LEX nr 1665702). Nie powinno budzić zastrzeżeń stwierdzenie, że "interes publiczny" nie sprowadza się do zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, zaś wystarczającą przesłanką do stosowania ulgi powinien być interes podatnika (wyrok NSA z 30 maja 2001 r.
w sprawie III SA 830/00), jednak mówiąc o interesie publicznym mowa jest
o ochronie wpływów do budżetu, która powinna uniemożliwiać sytuację rezygnacji
z tych wpływów oraz rezygnację z konieczności ochrony interesów innych podatników. Z kolei "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik (strona) nie jest w stanie uregulować zaległości. Będzie to między innymi utrata losowa majątku, utrata możliwości zarobkowania, nieporadność życiowa związana również ze stanem zdrowia, czy też w przypadku podmiotów innych niż osoby fizyczne; trudności ekonomiczne podmiotu zobowiązanego.
W ocenie Sądu, organy - kierując się zasadą, że przyznanie preferencji wymienionych w art. 67a O.p. stanowi szczególnego rodzaju ulgę, stanowiącą odstępstwo od zasady równości i mającą zastosowanie wyłącznie w nadzwyczajnych okolicznościach faktycznych, z reguły niezależnych od podmiotu wnoszącego
o udzielenie ulgi - trafnie uznały, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania wnioskowanej przez Spółkę ulgi, a stanowisko organów w tej mierze zostało należycie uzasadnione.
Nie budzą wątpliwości Sądu okoliczności, iż wskazywane przez Spółkę przyczyny uzasadniające umorzenie należności występują w powiązaniu z ryzykiem gospodarczym i ewentualną startą, która także jest elementem tego ryzyka. Z tych też względów brak jest podstaw do uznania, iż wskazywane przez Spółkę okoliczności, jako te, które doprowadziły do nie wywiązania się z warunków umowy nie stanowią o zaistnieniu nadzwyczajnych okoliczności, mimo, iż taki wymiar nadaje im skarżąca. Ryzykiem gospodarczym jest także objęte wycofanie się kontrahenta,
a brak znalezienia kolejnego podmiotu do realizacji projektu nie może być przerzucany na organ poprzez twierdzenie, iż instytucja nie dokonała w terminie rozliczenia wcześniejszych etapów. Kwestie te są od siebie bowiem niezależne. Podobnie nie zasługuje na uwzględnienie argument dotyczący terminu zakreślonego na udzielenie wsparcia, czy też możliwości jego przedłużenia. Termin ten bowiem określał § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 13 sierpnia 2008 r. w sprawie udzielania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości pomocy finansowej na wspieranie tworzenia i rozwoju gospodarki elektronicznej
w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013 (Dz.U.
z 2008 r., Nr 153, poz.956 ze zm.) obowiązującego w dacie rozwiązania umowy
o dofinansowanie, będącego aktem prawa powszechnie obowiązującego.
Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organy należycie ustaliły stan faktyczny sprawy. W szczególności organ odwoławczy skrupulatnie ustalił sytuację majątkową Spółki, właściwie uznając, że sytuacja majątkowa wyczerpuje przesłankę "możliwości płatniczych", zaś brak jest spełnienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Zauważyć jednocześnie wypada, iż ww. przesłanka "możliwości płatniczych", nie wskazana w art. 67a § 1 O.p. jako taka nie podlega badaniu w niniejszej sprawie, a może mieć pośrednie znaczenie przy dokonywaniu oceny istnienia "ważnego interesu podatnika". W odniesieniu do tych okoliczności, podobnie jak i przesłanki "interesu publicznego" organy w sposób wyczerpujący wyjaśniły i uzasadniły swoje stanowisko w sprawie, a dokonane ustalenia i wywody nie budzą wątpliwości, iż zostały dokonane w granicach uznania administracyjnego.
Motywy rozstrzygnięcia organów zostały szczegółowo wyjaśnione
w decyzjach, których uzasadnienie wskazuje przyczyny, dla których organ odmówił umorzenia należności. Argumentacja organów wskazująca na brak istnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego zawarta w decyzjach jest przekonująca. W ocenie Sadu brak jest też podstaw do podzielenia zarzutów dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Wbrew tym zarzutom organy
w sposób wyczerpujący ustalił stan faktyczny w sprawie i dokonały prawidłowej jego oceny. Okoliczność, iż ustalenia te doprowadziły do wydania niekorzystnej dla strony decyzji nie stanowi o naruszeniu przepisów postepowania.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów prawa dające podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. skarżąca działaniem swojego pełnomocnika zgłosiła wniosek o przeprowadzanie dowodu z korespondencji e- mailowej i pism stanowiących wydruk z poczty elektronicznej lub też kserokopie pism nie zawierających oryginalnego podpisu i bez potwierdzenia ich zgodności
z oryginałem.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z powyższego wynika, iż przed sądem administracyjnym możliwe jest przeprowadzenie jedynie dowodu z dokumentu.
Tymczasem wydruk komputerowy wiadomości e- mailowej nie posiada przymiotu dokumentu (por. wyroki Sądu Apelacyjnego w Łodzi: z dnia 12 listopada 2014 r. sygn. akt I ACa 535/14, LEX nr 1659098 i z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt I ACa 690/14, LEX nr 1623924).
Z tego względu Sąd powyższe wnioski dowodowe Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił zgodnie z postanowieniem ogłoszonym na rozprawie.
Skargę, w świetle powyższych wywodów należało uznać za niezasadną
i podlegającą oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło