V SA/Wa 341/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Postanowieniem z 27 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) listopada 2016 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż sprawa objęta skarga pomiędzy tymi samymi stronami została prawomocnie zakończona. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaś po otrzymaniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci, przy czym na jednego z synów skarżący płaci alimenty w wysokości 1000 zł miesięcznie. Skarżący wyjaśnił, że rodzina utrzymuje się wyłącznie z jego dochodu w wysokości ok. 2100-2500 zł miesięcznie oraz pomocy rodziców. Jako zobowiązania i stałe opłaty skarżący wymienił: czynsz w wysokości 800 zł, opłaty za media ok. 250 zł, opłaty za żłobek 400 zł, leki (kwota nie został określona). Skarżący ponadto wskazał, że żona otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych a on pracuje w ramach samozatrudnienia, gdyż ze względu na stan zdrowia nikt nie chce podpisać z nim umowy o pracę. Do wniosku została załączona kopia umowy majątkowej zawartej między małżonkami, decyzja o uznaniu żony skarżącego za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku, kopia dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego, terminarz spłat rat kredytu w wysokości 522 zł miesięcznie, umowa najmu lokalu (czynsz w wysokości 800 zł, płatny na rachunek bankowy zgodnie z § 3 ust. 2 umowy), faktury za gaz za na kwotę 30,87 zł oraz na kwotę 17,23, zaświadczenie lekarskie, zgodnie z którym skarżący leczy się na chorobę przewlekłą, fakturę na kwotę 125,14 zł za zakup leków (w fakturze wskazano, że "zapłacono kartą"), fakturę za energię na kwotę 185,52 zł za 2 miesiące oraz na kwotę 192,32 zł za 2 miesiące. Z uwagi, iż złożone przez skarżącego dokumenty oraz oświadczenia były niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych tzn. a) wyciągów z rachunków bankowych swoich i żony z okresu ostatnich 3 miesięcy, b) dokumentu potwierdzającego wysokość kwoty uiszczanej tytułem alimentów na rzecz syna, c) wyjaśnienia odnośnie wysokości otrzymywanego przez żonę zasiłku (różnice pomiędzy kwotą wskazaną we wniosku a przyznaną kwotą przez organ), d) kopii zeznań podatkowych za rok 2017, e) kopii deklaracji VAT dotyczących prowadzonej/zawieszonej przez skarżącego działalności za 2017 i 2018 r., f) dokumentu potwierdzającego wysokość opłaty uiszczanej za żłobek, g) oświadczenia czy skarżący oraz jego żona korzystają z pomocy socjalnej, finansowej lub rzeczowej ośrodka pomocy społecznej, rodziny, znajomych czy też innych osób i instytucji, h) oświadczenia czy skarżący regularnie dokonuje spłat kredytu/pożyczki w wysokości 522 zł miesięcznie. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył zeznania podatkowe za 2017 r., deklaracje VAT za 2017 i 2018 r., dowody uiszczenia rat kredytu (przelew z rachunku ojca skarżącego), wyciąg z rachunku bankowego żony oraz wyjaśnił, że nie posiada rachunku bankowego. Oświadczył, że żona od czerwca znalazła zatrudnienie za najniższe dopuszczalne wynagrodzenie, a pierwszą wypłatę otrzyma w lipcu. Ponadto wyjaśnił, że alimenty są płacone z rachunku jego ojca, w ten sposób, że skarżący przekazuje gotówkę ojcu a on dokonuje przelewu, od lutego 2018 r. ojciec dokonuje przelewów z góry a skarżący oddaje gdy posiada środki. Dodatkowo skarżący podał, że od maja 2018 r. z uwagi na znaczną podwyżkę czynszu zmienił adres zamieszkania i wyprowadził się za miasto i wobec powyższego nie posiada rachunków za media w nowym miejscu zamieszkania a ich wysokość znana jest jedynie szacunkowo. Oświadczył, iż jego rodzina korzysta z pomocy finansowej rodziców - przykładowo raty za samochód za ostatnie 3 miesiące uregulował ojciec skarżącego. Na obecnym etapie postępowania wpis od zażalenia wynosi 100 zł zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Natomiast w art. 252 § 1 p.p.s.a. zostało wskazane, że wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – art. 255 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych oraz złożenia stosownych oświadczeń, jednakże wezwanie to nie zostało w pełni wykonane. Skarżący oświadczył bowiem, że nie posiada rachunku bankowego zaś z przedstawionej do akt faktury za zakup leków na kwotę 125,14 zł wynika, że kwota wymieniona na fakturze została zapłacona kartą. Powyższa transakcja także nie znajduje potwierdzenia w wyciągu z przedstawionego rachunku bankowego żony. Ponadto z umowy najmu lokalu (obecnie nieaktualnej, gdyż jak podał skarżący wyprowadził się za miasto) wynika, że czynsz będzie opłacany przez skarżącego na konto bankowe. Dodatkowo wskazać należy, że wyciąg z rachunku bankowego żony skarżącego obejmuje jedynie transakcje na jednym koncie (Konto D.) natomiast żona skarżącego posiada jeszcze otwarte dwa rachunki oszczędnościowe, z których wyciągi nie zostały przedstawione, a tym samym nie jest znana wysokość środków dostępna na kontach oszczędnościowych. Ponadto podnieść należy, że 24 maja 2018 r. został uruchomiony na rzecz żony skarżącego kredyt w wysokości 3455,68 zł – zobowiązanie to nie zostało przez skarżącego wymienione w formularzu wniosku, a przyznanie kredytu oznacza, że pomimo otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych żona skarżącego posiadała zdolność kredytową. Stwierdzić należy, że na chwilę obecną nie jest znana ani wysokość uzyskiwanych przez małżonków dochodów, jak i wysokość aktualnych stałych opłat czy zobowiązań. Skarżący wyjaśnił, że w związku z podwyżkami czynszu zmienił adres zamieszkania i wyprowadził się za miasto, nie wskazując ile wynosi czynsz w nowym mieszkaniu, ani jakie opłaty będzie ponosił. Wysokość opłat za media, jak podał skarżący, znana jest mu jedynie szacunkowo, jednakże kwota ta nie została określona. Ponadto opłaty za żłobek w wysokości 400 zł miesięcznie nie zostały udokumentowane, jak również nie wskazano wysokości wynagrodzenia małżonki. Wynagrodzenie to zostało określone jako "najniższe dopuszczalne" bez wskazania czy dotyczy to minimalnego wynagrodzenia za pracę w wysokości 2100 zł brutto czy też minimalnej stawki godzinowej 13,70 zł brutto dotyczącej umowy zlecenia czy też umowy o dzieło. Do dnia rozpoznania niniejszego wniosku nie wpłynęła dodatkowa dokumentacja źródłowa dotycząca sytuacji rodzinnej, majątkowej, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów. Odnosząc się zaś do prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej stwierdzić należy, że nie została ona zawieszona a skarżący w 2017 r. uzyskał przychód w wysokości 119 236,30 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 88 572,71 zł a dochód - 30 663,59 zł. Ponadto z deklaracji VAT za 2017 r. i 2018 r. wynika, że skarżący dokonywał transakcji handlowych, sprzedając towary i usługi oraz je nabywając, zgodnie z deklaracjami na skarżącym ciążył obowiązek zapłaty podatku np. w deklaracji za styczeń 2018 r. w wysokości 1904 zł, za luty 2018 r. w wysokości 2228 zł, za marzec 2432 zł, za kwiecień 2872 zł. Z powyższych danych wynika, że działalność nie jest prowadzona jedynie formalnie, żeby nie utracić uprawnienia certyfikatu do prowadzenia firmy transportowej. Odnosząc się zaś do spłaty rat kredytu (dotyczącego samochodu) czy też przyznanego żonie skarżącego a którego wysokość rat nie został określona, powołać się należy na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13, w którym to zostało wskazane, że prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązania publicznoprawnymi. Dlatego też spłata rat kredytów, ani pożyczek nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązków ponoszenia kosztów postępowania. Reasumując, w niniejszej sprawie to skarżący był zobowiązany do przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej w taki sposób, aby nie budziła ona wątpliwości. Ponadto zobowiązany był również do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Referendarz sądowy, aby mógł dokonać analizy sytuacji finansowej skarżącego jak również oceny możliwości płatniczych, musi dysponować pełnymi, precyzyjnymi danymi dotyczącymi wysokości źródeł utrzymania, niezbędnych wydatków, wysokości udzielanej skarżącemu czy też jego małżonce pomocy. Zaś na podstawie wyciągu z konta bankowego może uzyskać informacje dotyczące zarówno transakcji obciążeniowych, uznaniowych, jak również dotyczące zgromadzonych środków oraz ocenić jakiego obrotu środkami pieniężnymi dokonuje skarżący, czy nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych, czy nie dysponuje dodatkowym źródłem dochodu. Takie dane są istotne w kontekście spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego, skoro skarżący nie wykazał, że wystąpiła ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Dodatkowo wskazać należy, ze sytuacja majątkowa skarżącego była również badana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.