V SA/Wa 3459/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia postanawia: zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącej "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 8.732 zł (słownie: osiem tysięcy siedemset trzydzieści dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3459/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi" P." sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "skarżąca", "spółka" lub "strona"), reprezentowanej przez pełnomocnika ustanowionego z wyboru – adwokat K. K., na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W.) z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia, w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] marca 2015 r., a w punkcie drugim zasądził od Dyrektora IC na rzecz skarżącej kwotę 8.715 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim wyroku Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.; dalej jako: "rozporządzenie"), gdyż skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez adwokata. Na łączną kwotę 8.715 zł zasądzonych do zwrotu skarżącej kosztów postępowania Sąd zaliczył 7.715 zł tytułem uiszczonego wpisu stosunkowego od skargi oraz 1.000 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Sąd wyjaśnił, że miarkował koszty zastępstwa procesowego na podstawie art. 206 p.p.s.a., mając na względzie fakt, iż w Sądzie zawisło kilkadziesiąt spraw ze skarg spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik. Ponadto zważył, że stanowisko organu w przedmiocie wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnych było oparte na orzeczeniach sądów administracyjnych. Powyższe rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego skarżąca uczyniła przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądając zmiany postanowienia zawartego w punkcie 2 wyroku poprzez zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, tj. w wysokości 7.200 zł oraz zasądzenia kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącej za postępowanie przed Sądem drugiej instancji. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II GZ 1056/16 NSA uchylił zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu ww. orzeczenia NSA wskazał, że umotywowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia o kosztach jest w tej sprawie niewystarczające, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, z jakiego powodu obniżył należne koszty zastępstwa procesowego aż o 6.200 zł (z 7.200 zł do 1.000 zł) oraz dlaczego dokonując kalkulacji kosztów pominął 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w powyższym zakresie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r. WSA w Warszawie zasądził od organu na rzecz strony kwotę 8.715 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd utrzymał tym samym swoje stanowisko zaprezentowane w pkt 2 wyroku 4 sierpnia 2016 r. W treści uzasadnienia postanowienia wskazano podstawę prawną zastosowania stawki minimalnej (7.200 zł) oraz przyczyny miarkowania powyższej kwoty zgodnie z art. 206 p.p.s.a. Sąd zwrócił uwagę na ilość postępowań o tożsamym stanie faktycznym, w których pełnomocnikiem strony była adw. K. K. i których składała tożsame w treści pisma procesowe oraz fakt, iż w części tych spraw zasądzono pełne koszty zastępstwa procesowego. Pismem z [...] lutego pełnomocnik strony skarżącej wniosła zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 206 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do miarkowania kosztów zastępstwa procesowego, – art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez niczym nieuzasadnione pozbawienie skarżącej należnych jej kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. pełnej wysokości kosztów zastępstwa procesowego, – art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnienie sposobu miarkowania wysokości kosztów. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych, tj. w wysokości 7.200 zł. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia skarżącej, NSA postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 236/17, uchylił zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu ww. orzeczenia NSA wskazał, że w razie miarkowania kosztów w oparciu o art. 206 p.p.s.a. obowiązkiem sądu jest dokładne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia, czego zdaniem NSA zabrakło. Podkreślił, że badając nakład pracy adwokata w danej sprawie Sąd pierwszej instancji powinien mieć na uwadze ilość złożonych w sprawie pism procesowych, zważywszy przy tym na ich zawartość merytoryczną, udział w rozprawach i posiedzeniach sądu oraz pozasądową pomoc prawną, udzieloną klientowi w związku ze sprawą. Dodał, iż w ramach wynagrodzenia przyznanego profesjonalnemu pełnomocnikowi uwzględnia się wydatki, np. z tytułu kosztów korespondencji, opłat za przelewy, papier. Zdaniem NSA Sąd I instancji nie skonkretyzował liczby spraw w których zasądzono zwrot pełnego wynagrodzenia, a także nie wyjaśnił czy w pozostałych sprawach pełnomocnik sporządził te same pisma procesowe i nie wykonał żadnych innych czynności. Dodał, że z uzasadnienia nie wynika także, czy sprawy te były może połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. NSA stwierdził zatem, że nie sposób ocenić czy i które z tych wszystkich spraw wymagały dodatkowego nakładu pracy pełnomocnika skarżącej, a więc czy nakład tej pracy był i w jakim zakresie zróżnicowany w poszczególnych sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z przepisem art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od regulacji zawartej w art. 200 p.p.s.a. przewiduje art. 206 p.p.s.a., w myśl którego Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 p.p.s.a. wyraża zasadę miarkowania kosztów postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym wyjątkowy charakter tej instytucji wymaga od Sądu szczegółowego umotywowania swojego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu orzeczenia. Sąd stosuje omawiany przepis z urzędu w sposób uznaniowy, tj. według własnej, swobodnej oceny okoliczności rozpatrywanej sprawy, niezależnie od wniosku strony w tym zakresie - vide M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2015, s. 773 - 774. W dacie zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w pierwszej instancji w niniejszej sprawie, tj. w dniu wydania wyroku (4 sierpnia 2016 r.) obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800), które weszło w życie 1 stycznia 2016 r. W myśl § 21 tego rozporządzenia, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Tym samym w przedmiotowej sprawie zasady przyznawania wynagrodzenia adwokatowi reguluje poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie"). Według przepisu § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie - 240 zł. Z kolei zgodnie z § 6 rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy: 1) do 500 zł - 60 zł; 2) powyżej 500 zł do 1.500 zł - 180 zł; 3) powyżej 1.500 zł do 5.000 zł - 600 zł; 4) powyżej 5.000 zł do 10.000 zł - 1.200 zł; 5) powyżej 10.000 zł do 50.000 zł - 2.400 zł; 6) powyżej 50.000 zł do 200.000 zł - 3.600 zł; 7) powyżej 200.000 zł - 7.200 zł. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest kara pieniężna z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia w wysokości 771.460 zł. Zatem podstawę prawną do obliczenia wynagrodzenia dla adwokata (za udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pierwszej instancji) stanowi przepis § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia (w uzasadnieniu wyroku Sąd omyłkowo powołał § 6 pkt 6 rozporządzenia). W świetle ww. przepisów koszty zastępstwa procesowego wynoszą 7.200 zł. Natomiast wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie wynosi 7.715 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Reasumując, w przedmiotowej sprawie co do zasady podstawowa wysokość kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogły zostać zasądzone wynosiła 14.932 zł, przy czym 7.715 zł z tej kwoty stanowi równowartość uiszczonego wpisu sądowego od skargi, 7.200 zł to stawka minimalna kosztów adwokackich, a pozostałe 17 zł stanowi zaś wysokość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że Sąd związany wykładnią dokonaną w postanowieniu NSA z 29 marca 2017 r. sygn. akt II GZ 236/17 przyznał stronie od organu zwrot uiszczonej kwoty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W aktach sprawy znajduje się bowiem dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa jednego z zastępujących stronę pełnomocników (k. 139), a zwrot kosztów następuje nie na rzecz konkretnego pełnomocnika zastępującego stronę, lecz na rzecz strony postępowania w ramach przewidzianych w art. 200 p.p.s.a. niezbędnych kosztów do celowego dochodzenia praw. Mając na uwadze, iż Sąd w uzasadnieniu postanowienia z 12 stycznia 2017 r. podał, że na poczet zasądzonych do zwrotu stronie kosztów postępowania zaliczył całą kwotę uiszczonego wpisu (tj. 7.715), miarkowanie kosztów w oparciu o przepis art. 206 p.p.s.a. sprowadza się do wyjaśnienia przyczyny obniżenia kosztów zastępstwa procesowego o 6.200 zł (z 7.200 zł do 1.000 zł). U podstaw zastosowania takiego rozwiązania legło ustalenie, że adwokat K. K. reprezentowała skarżącą spółkę w 44 sprawach o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W 19 z tych spraw zasądzono koszty zastępstwa procesowego w pełnej wysokości. Uwzględniając – stosownie do treści § 2 ust. 1 rozporządzenia – niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia, Sąd uznał, iż kwota 1.000 zł stanowi wynagrodzenie adekwatne do podjętych przez pełnomocnika czynności. W szczególności podkreślić należy, iż adwokat K. K. sporządziła we wszystkich wspominanych wyżej 44 sprawach – w tym m.in. w niniejszej sprawie – tożsame w treści skargi i pisma uzupełniające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawarte w tych skargach. Pełnomocnik, na co zwrócił uwagę NSA, sporządziła w niniejsze sprawie także inne pisma procesowe, jednakże dla przykładu Sąd wskazuje, że tożsame w treści zażalenia na odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pełnomocnik złożyła np. w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 3467/15, V SA/Wa 3461/15, V SA/Wa 3304/15, V SA/Wa 3210/15, V SA/Wa 3255/15, V SA/Wa 3305/15, w których sąd również miarkował kwotę przyznanych stronie kosztów procesu. Również inne pisma sporządzone przez pełnomocnika w niniejszej sprawie, tj. wniosek o niezwłoczne wyznaczenie terminu rozprawy, czy też kolejne uzupełnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji również składane były do innych spraw, w tym m.in. do spraw o sygn. akt V SA/Wa 3255/15 i 3306/15. Dalej podkreślić trzeba, że sprawy skarżącej spółki z uwagi na jednakowy problem prawny, który był przedmiotem sporu, nie były rozpatrywane na posiedzeniach sądu pojedynczo, a wyznaczane były w blokach co najmniej po kilka na jedno posiedzenie jawne. I tak np. na posiedzeniu sądu w dniu 16 lipca 2016 r. rozpoznano 10 spraw skarżącej spółki, w których pełnomocnikiem była adw. K. K., w dniu 26 lipca 2016 r. rozpoznano 6 takich spraw, natomiast w dniu 4 sierpnia 2016 r. było ich 5, w tym przedmiotowa sprawa o sygn. akt V SA/Wa 3459/16. Jednocześnie, co istotne, w sytuacji wyznaczenia wokandy obejmującej sprawy w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kary za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia, sprawy te łączone były do wspólnego rozpoznania i odrębnego wyrokowania. O powyższym fakcie świadczą protokoły posiedzeń sądu, w tym np. dotyczące ww. posiedzeń, w których treści znajdują się postanowienia wydane na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe ustalenia w niniejszej sprawie wystąpił uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów w części, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a. Zdaniem Sądu za taki bowiem przypadek można uznać okoliczność, że przed danym sądem toczy się kilkadziesiąt spraw tej samej spółki o tożsamym stanie faktycznym i prawnym, w których występuje ten sam pełnomocnik, bowiem nakład jego pracy w niemal tożsamych sprawach jest mniejszy, niż gdyby każda z tych spraw była sprawą jednostkową (por. postanowienie NSA z 17 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 90/17, dostępne w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na okoliczność miarkowania kosztów w niniejszej sprawie wpływ miał również fakt zasądzenia w 19 tożsamych sprawach spółki pełnych kosztów postępowania. W sprawach tych zwrócone zostały kwoty stanowiące pełne wynagrodzenie pełnomocnika, a zatem pozostałe 25 spraw (w tym sprawa niniejsza), ze względu na ich podobieństwo, nie wymagały już tak dużego nakładu pracy, co w obliczu tak wielu jednorodnych spraw uzasadniało odstąpienie od zasądzenia pełnych kosztów postępowania. Analizując natomiast uwagi NSA w zakresie dokładnego zbadania nakładu pracy w danej sprawie, mając na uwadze ilość złożonych pism procesowych, udział w rozprawach oraz pozasądową pomoc prawną udzieloną klientowi w związku ze sprawą, wskazać należy, że zasądzone w sprawie wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 1.000 zł z naddatkiem pokrywa wskazane koszty, zaś zasądzenie wynagrodzenia w wyższej kwocie stanowiłoby jedynie wyższe wynagrodzenie za jego pracę. Przypomnieć należy, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu wskazana wyżej kwota jest adekwatna mając na uwadze fakt, iż pisma procesowe składane w sprawie (np. skarga, czy pisma uzupełniające wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji) były w swej treści tożsame z pismami składanymi przez pełnomocnika również w innych sprawach spółki. Zatem nakład pracy adwokata w sporządzeniu takich pism był proporcjonalnie mniejszy niż gdyby sporządzane one były wyłącznie na potrzeby tej konkretnej sprawy. Wyjaśnić dalej trzeba, że kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania obejmuje również poniesione wydatki z tytułu korespondencji, opłat za przelewy, czy zużytego papieru. Co istotne pełnomocnik nie przedstawiła żadnego spisu dodatkowych kosztów, które poniosła w związku z tą konkretną sprawą, a które miałyby wpływ na wysokość zasądzonej kwoty. Ponadto podkreślić trzeba, że przy sprawach tożsamych i rozpoznawanych podczas wspólnych posiedzeń sądowych również koszty dojazdu były względem pojedynczych spraw proporcjonalnie mniejsze, niż gdyby były to sprawy jednostkowe. Taka sytuacja miała zaś miejsce w sprawie niniejszej, bowiem, o czym była już mowa wyżej, sprawa o sygn. akt V SA/Wa 3459/15 została rozpozna na posiedzeniu jawnym w dniu 4 sierpnia 2016 r. wraz z czterema niemal identycznymi sprawami spółki, w których pełnomocnikiem strony również była adw. K. K. Tym samym zarówno koszty dojazdu jak i obecności pełnomocnika na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2016 r. (sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania) należało uwzględnić w proporcjonalnie mniejszej wysokości. W świetle powyższego, Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 6 pkt 7 rozporządzenia w związku z art. 206 p.p.s.a.