V SA/Wa 4064/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Postanowieniem z 1 lutego 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania P. prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W ustawowym siedmiodniowym terminie Spółka złożyła sprzeciw od tego orzeczenia, wnosząc o jego zmianę i zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wskazała, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna. Nie posiada środków finansowych na opłacenie wpisu, a jej rachunki bankowe zostały zajęte przez komorników i obecnie toczą się postępowania egzekucyjne. Spółka do sprzeciwu załączyła zaświadczenie z banku [...]., z którego wynika, iż na dzień [...] grudnia 2015 r. jej rachunek obciążony był dwoma zajęciami egzekucyjnymi realizowanymi przez Dyrektora Izby Celnej w W., łącznie na kwotę ok. [...] złotych (k. 93 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym elementem jest zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie poniesienia przez nią straty zasadne jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Spółka wykazała wprawdzie taką stratę za ostatni rok obrotowy według bilansu ([...]zł), jednak zdaniem Sądu przedwczesne jest w takiej sytuacji twierdzenie o trwałości takiego stanu rzeczy. Ważne są także w tym kontekście takie kwestie jak wysokość kapitału zakładowego, czy wartość środków trwałych. Te ostatnie mają przecież wymierną wartość i mogą być źródłem konkretnych środków finansowych, a zatem są "środkami", o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W przypadku Spółki wymienione wyżej pozycje wynoszą odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł. Wysokość każdej z osobna przewyższa wielokrotnie wartość wpisu w niniejszej sprawie wynoszącą 720 zł. W takiej sytuacji brak argumentów, by przerzucić na innych obywateli ciężar ponoszenia opłat sądowych. Prawidłowo także w tym kontekście powołano się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość przewyższa wysokość wymaganego wpisu (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12, dostępne w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). W odniesieniu do podniesionej w sprzeciwie kwestii zajęcia rachunku bankowego Sąd zauważa, że skarżąca załączyła zaświadczenie z banku [...] dotyczące zajęć egzekucyjnych na rachunku Spółki na kwotę [...] zł oraz [...] zł. Jednakże powyższa okoliczność nie może automatycznie skutkować zwolnieniem od kosztów sądowych. Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Sąd stwierdza, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 809/07, dostępne w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), a mianowicie umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 146/14). W ocenie Sądu, pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się bowiem z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej Spółki, wysokości jej kapitału zakładowego, jak i wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że w przypadku osób prawnych rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, o czym wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne (m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 201/11, dostępne w CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.