V SA/Wa 417/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników postanawia: odrzucić skargę. G. J. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą z 27 stycznia 2011 r. na decyzję Prezesa KRUS z [...] listopada 2010 r. Skarga została złożona w kserokopii w dniu 28 stycznia 2011 r. w siedzibie Placówki Terenowej KRUS w [...]. Zarządzeniem z 23 lutego 2011 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej własnoręczne podpisanie – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Do wezwania załączono kserokopię złożonej kserokopii skargi z 27 stycznia 2011 r. Przedmiotowe wezwanie zostało przesłane na wskazany w skardze adres i doręczone do rąk skarżącego w dniu 2 marca 2011 r. (k. 16 akt sądowych), jednakże nie uzupełnił on w terminie 7 dni braku formalnego skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarga jako pismo procesowe adresowane do Sądu winna spełniać wymogi formalne określone w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Przede wszystkim – stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a. – skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te zostały określone w art. 46 § 1 p.p.s.a. Jednym z obligatoryjnych wymogów pisma procesowego jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W doktrynie przyjmuje się, iż podpis o którym mowa w omawianym przepisie musi być własnoręczny. Wyjątek od zasady własnoręcznego podpisania pisma jest sytuacja uregulowana w art. 46 § 4 p.p.s.a., kiedy strona nie może się podpisać, zaś pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała. Niezależnie od tego, iż już z redakcji przepisu art. 46 § 4 p.p.s.a. wyprowadzić należy – a contrario – zasadę samodzielnego (własnoręcznego) podpisu, wskazać należy, iż w orzecznictwie i literaturze przedmiotu podkreśla się, że podpis powinien być własnoręczny ("podpis strony"), a nie mechanicznie odtworzony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2006 r., sygn. akt: II FSK 1144/05, LEX nr 291823). Podpisem strony jest bowiem podpis w rozumieniu art. 78 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), który operuje pojęciem "własnoręcznego podpisu" (por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dautcr. B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Zakamycze 2006 r., str. 115). Przenoszą powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący złożył kopię (kserokopię) skargi, zatem taki egzemplarz skargi, który nie zawierał jego własnoręcznego podpisu. Wobec tego, iż mimo wezwania Sądu do podpisania skargi, skarżący nie nadesłał uzupełnionego o własnoręczny podpis egzemplarza skargi, uznać należało, iż złożona skarga nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. i jako taka podlega odrzuceniu w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż skarga gdyby nawet została wniesiona w oryginale bądź została podpisana na wezwanie Sądu to i tak podlegałaby odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność. Jednakże wobec tego, że przepisy p.p.s.a. nie różnicują wymogów formalnych skargi dopuszczalnej i niedopuszczalnej, w pierwszej kolejności należało wezwać do uzupełnienia braku formalnego poprzez podpisanie skargi, zaś dopiero w razie gdyby skarga spełniała wszystkie wymogi formalne ogólne dla pisma procesowego i szczególne dla skargi – należałoby ją odrzucić z niżej wyłuszczonego względu. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W skardze z 27 stycznia 2011 r. strona zawarła stwierdzenie: "zaskarżam decyzję z dnia [...].11.2011 r. znak [...]". Jak wynika z akt administracyjnych sprawy (dołączonych do sprawy powiązanej o sygn. akt V SA/Wa 2944/10), w dniu [...] listopada 2011 r. Prezes KRUS wydał decyzję – orzekając w pierwszej instancji – o numerze [...]. Wobec tego, iż powołana decyzja została wydana w tym samym dniu co wskazana przez skarżącego, a nadto w odpowiedzi na skargę organ precyzuje, iż chodzi właśnie o tę decyzję (w oznaczeniu skarżącego zabrakło "2010"), przyjąć należało, iż skarga dotyczy decyzji Prezesa KRUS o numerze [...]. Zgodnie z zawartym w tej decyzji pouczeniem, przysługiwało stronie prawo wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy do tego samego organu, który ją wydał. Z uprawnienia tego skarżący skorzystał występując pismem z 8 grudnia 2010 r., zatytułowanym "Podanie", które organ potraktował jako środek zaskarżenia. Rozpoznając ponownie sprawę Prezes KRUS wydał w dniu [...] stycznia 2011 r. decyzję o numerze [...], którą utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2010 r. Jednocześnie organ pouczył stronę, iż decyzję tę może zaskarżyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy mimo wyczerpania przez skarżącego środka zaskarżenia, dopuszczalne było wniesienie skargi na decyzję, od której ów środek został złożony (decyzję z [...] listopada 2010 r.), a nie na tę która jest decyzją wydaną na skutek rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (decyzja z [...] stycznia 2011 r.). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustawa p.p.s.a. nie zawiera przepisu, który wskazywałby, że skarga do sądu administracyjnego służy na decyzję ostateczną kończącą postępowanie administracyjne. Zasadę sądowej kontroli legalności decyzji ostatecznych kończących postępowanie w sprawie administracyjnej można jednak wywieść z analizy całokształtu przepisów regulujących przebieg, wzajemne relacje i zależności istniejące pomiędzy postępowaniem administracyjnym i postępowaniem sądowoadministracyjnym. Punktem wyjścia dla wyjaśnienia tego zagadnienia jest przepis art. 16 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) który stanowi, że decyzje mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonym w odrębnych ustawach. Zasady i tryb wniesienia skargi regulują przepisy ustawy p.p.s.a. Na uwagę zasługuje przede wszystkim powołany na wstępie przepis art. 52 § 1 oraz art. 53 § 1 p.p.s.a., określający termin złożenia skargi do sądu. Z zestawienia powyższych unormowań wyprowadzić można wnioskowanie, iż skarga do sądu winna być złożona na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, skoro obligatoryjną ku temu przesłanką jest wyczerpanie środków zaskarżenia oraz zachowanie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W tym kontekście przez "rozstrzygnięcie w sprawie" rozumieć należy końcowy "wynik" postępowania administracyjnego, tj. ostatnią decyzję jaką organ wydał realizując instancyjny tok postępowania w ramach tej samej sprawy. Rozważana w powyższych wywodach kwestia wymaga także odniesienia się do zakresu kontroli sądowoadministracyjnej, którą określają przepisy art. 134 i 135 p.p.s.a. Z pierwszego z wymienionych przepisów wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z drugiego zaś, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie Sądu, analiza tych unormowań prowadzi do wniosku, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, natomiast jest związany wskazanym w skardze przedmiotem zaskarżenia (zindywidualizowanym aktem prawnym lub czynnością), który wyznacza rodzaj sprawy sądowoadministracyjnej podlegającej kontroli. Stanowisko takie jest prezentowane zarówno w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 1988 r., sygn. akt IV SA 170/88, ONSA 1988/1/44; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1988 r., sygn. akt IV SA 470/88, GAP 1989/18/74), jak również w literaturze przedmiotu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, wyd. II, str. 300-301). Zatem wskazanie przez stronę zaskarżonego aktu i organu, działania którego skarga dotyczy – wobec obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady skargowości – jest dla Sądu wiążące (vide: postanowienie NSA z 9 grudnia 2008 r. sygn. akt II GZ 312/08, postanowienie NSA z 11 grudnia 2008 r. sygn. akt II GZ 316/08, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Decyzją podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego jest więc zawsze decyzja kończąca postępowanie w sprawie administracyjnej, ponieważ decyzja wydana w "pierwszej instancji" odnosi się tylko do części sprawy administracyjnej. Z powołanych przepisów wynika, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje decyzje wydane "w pierwszej i drugiej instancji" oraz inne decyzje zapadłe wcześniej w granicach danej sprawy, jednakże zaskarżeniem powinna być objęta ostatnia z decyzji wydanych w administracyjnym toku instancji. Na marginesie już tylko można wskazać, iż w zaskarżonej przez stronę decyzji z [...] listopada 2010 r. zawarte zostało pouczenie o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa KRUS (a więc do organu administracyjnego), zaś w decyzji z [...] stycznia 2011 r. wskazano, iż służy od niej skarga do sądu administracyjnego. Reasumując stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie, skarga przysługiwała na decyzję wydaną w dniu [...] stycznia 2011 r. o numerze [...], jako decyzję ostateczną w toku postępowania przed organem administracyjnym, natomiast wniesienie skargi na decyzję z [...] listopada 2011 r. o numerze [...], uznać należało za niedopuszczalne. W tej sytuacji skarga podlega odrzuceniu również z uwagi na jej niedopuszczalność, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z wyłożonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – opierając się na przepisie art. 58 § 3 p.p.s.a – orzekł jak w sentencji postanowienia.