V SA/Wa 4399/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... sierpnia 2015 r. nr ... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry; oddala skargę. Przedmiotem skargi, wniesionej przez A. G. (dalej: "Skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: "Dyrektor Izby", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z dnia ... sierpnia 2015 r., nr ..., uchylająca decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P.(dalej: "Naczelnik UC", "organ I instancji") z dnia ... maja 2015 r., nr ..., którą wymierzono Skarżącemu karę pieniężną w wysokości 12.000,00 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu ... stycznia 2014 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w P. przeprowadzili kontrolę w lokalu G. znajdującym się w P. przy ul. ... ... i ujawnili włączony do sieci elektrycznej i gotowy do eksploatacji automat o nazwie F. nr ... . Urządzenie posiadało elementy konstrukcyjne występujące w automatach do gier hazardowych, więc funkcjonariusze podjęli próbę przeprowadzenia gier kontrolnych. Z czynności sporządzono stosowny protokół. Ujawniono także umowę dzierżawy powierzchni użytkowej zawartą w dniu ... sierpnia 2013 r. pomiędzy Skarżącym a podmiotem władającym lokalem (zwaną w umowie "Wydzierżawiającym"). Z treści umowy wynikało, że Wydzierżawiający zobowiązuje się wydzierżawiać na potrzeby Skarżącego powierzchnię w ww. lokalu celem prowadzenia przez niego w tym miejscu działalności. Funkcjonariusze przesłuchali również w charakterze świadka M. M. K. –właściciela lokalu G., co zostało utrwalone w protokole przesłuchania świadka z dnia ... stycznia 2014 r. W związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa karnego skarbowego określonego w art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186, z późn. zm.) dalej: "k.k.s.", ww. automat został zatrzymany do postępowania karnego skarbowego. Naczelnik UC postanowieniem z dnia ... marca 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.), dalej: "u.g.h.", za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W wyniku przeprowadzonego postępowania Naczelnik UC wydał w dniu ... maja 2015 r. decyzję, którą wymierzył Skarżącemu karę pieniężną w kwocie 12 000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach do gier poza kasynem gry. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w W. zaskarżoną decyzją z dnia ... sierpnia 2015 r. uchylił decyzję pierwszoinstancyjną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby przytoczył stan faktyczny sprawy, po czym stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Celnego w P., wydając zaskarżoną decyzję, błędnie uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że na spornym urządzeniu ujawnionym w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu ... stycznia 2014 r. były urządzane gry niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych. Z eksperymentu procesowego opisanego w protokole z dnia ... stycznia 2014 r. wynika, że gry kontrolne mające na celu ustalenie charakteru gier rozgrywanych na przedmiotowym urządzeniu zostały przeprowadzone nie na spornym automacie, lecz w tym samym dniu na identycznym automacie znajdującym się w sąsiednim lokalu. Nie można więc – zdaniem organu odwoławczego - stwierdzić, że gry na spornym urządzeniu mają charakter losowy, a jest to jeden z niezbędnych warunków do uznania tych gier za prowadzone niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych. W eksperymencie opisano zakończone niepowodzeniem próby zasilenia przedmiotowego automatu środkami pieniężnymi oraz kolejne czynności osób przeprowadzających eksperyment procesowy, od wrzucenia monet, poprzez uruchomienie gry, po uzyskanie wygranej pieniężnej dokonane na innym, podobnym automacie. W przedmiotowej sprawie nie sporządzono w trakcie postępowania karnego skarbowego, prowadzonego w sprawie spornego automatu ujawnionego w dniu ... stycznia 2014 r., opinii biegłego sądowego w zakresie charakteru prowadzonych na nim gier. Takich opinii nie sporządzono również w postępowaniu w sprawie wymierzenia Skarżącemu kary pieniężnej określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, wszczętym przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. postanowieniem nr ... z dnia ... marca 2015 r. W ocenie Dyrektora Izby, na podstawie zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego nie można więc jednoznacznie stwierdzić, że gry na spornym urządzeniu mają charakter losowy, a jest to jeden z niezbędnych warunków do uznania tych gier za prowadzone niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych, a więc materiał ten nie pozwala na podjęcie orzeczenia merytorycznego o istocie sprawy. W związku z tym Dyrektor Izby uchylił zaskarżoną decyzję i polecił by przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji uwzględnił zasady ogólne postępowania podatkowego, które obowiązują we wszystkich jego stadiach. Zgodnie z zaleceniem Dyrektora Izby, Naczelnik Urzędu powinien w pierwszej kolejności ustalić stan faktyczny, w tym w szczególności ustalić czy gry prowadzone na przedmiotowym automacie mają charakter losowy. W dalszej części decyzji, Dyrektor Izby wskazał, iż z uwagi na jej kasacyjny charakter, niecelowym jest odnoszenie się do zarzutów odwołania, bowiem organ I instancji ponownie zbada, ustali i rozważy stan faktyczny i prawny sprawy. Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także umorzenia postępowania. W skardze zarzucono naruszenie: 1) art. 7a w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 7 lit. h) oraz art. 5 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.), dalej: "Prawo bankowe", poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż działalność prowadzona na zakwestionowanych urządzeniach podlega pod przepisy ustawy o grach hazardowych, podczas gdy zgodnie z powołanymi przepisami - działalność ta jest wyłączona spod działania przepisów ustawy o grach hazardowych; 2) art. 2 ust. 1 ustawy o grach hazardowych oraz art. 7a Prawa bankowego poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zatrzymane urządzenia podlegają ustawie o grach hazardowych, podczas gdy zgodnie ze stanowiskiem NSA z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt: II GSK 1879/11 katalog gier losowych ma charakter zamknięty i nie można tu stosować wykładni rozszerzającej; 3) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy o grach hazardowych poprzez jego bezpodstawne zastosowanie skutkujące nieuzasadnionym nałożeniem kary pieniężnej, mimo że przepisy te nie mają zastosowania do osób fizycznych (m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 844/12, wyrok WSA w Opolu z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt II SA/Op 407/11); 4) art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91, art. 14 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE w zw. z § 4, § 5, § 8 i § 10 w zw. z § 2 pkt 1a, 2, 3, i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 ze zm.) poprzez zastosowanie art. 14 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.g.h., mimo że przepisy te nie powinny być zastosowane w sprawie, ponieważ zatrzymane urządzenia nie stanowią automatów hazardowych, a jeśliby nawet je za takie uznać ww. przepisy jako techniczne i nienotyfikowane przez KE nie mają zastosowania. W konsekwencji za bezpodstawne należy uznać wymierzenie na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. kary pieniężnej; 5) art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, który nie może być stosowany przez organy Państwa z uwagi na niedochowanie przez Polskę obowiązku notyfikacji ustawy zawierającej przepisy techniczne, jakimi są art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych (tak: SN w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r. II KK 55/14); 6) art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, które prowadzi do podwójnego ukarania Skarżącego za to samo zachowanie, polegające na urządzaniu gry na automacie poza kasynem, najpierw z art. 107 k.k.s., a następnie przed tym samym organem administracji celnej karą pieniężną w trybie administracyjnym i przez to naruszenie wynikającej z przepisu art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do państwa, skonkretyzowanej w przepisach art. 120, art. 121 i art. 122, art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) dalej: "O.p."; 7) art. 121 O.p. poprzez rozstrzygnięcie materialno-prawnych wątpliwości w zakresie możliwości nałożenia kary pieniężnej na postawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. na niekorzyść podatnika mimo, że nie można czynić podatnikom zarzutu naruszenia przepisów, jeżeli przepisy te są niejednoznaczne, a podatnik wybrał jedno z możliwych stanowisk. Zasada ta niesie w sobie nie tylko treści normatywne, lecz także daleko wykracza poza ramy prawne. Chodzi bowiem o ochronę takich wartości, jak sprawiedliwość, równość podmiotów oraz poszanowanie reguł kultury administrowania czy też poszanowania reguł zachowań międzyludzkich; 8) art. 187 O.p. poprzez nie zbadanie w sposób wszechstronny sprawy, tj. poprzez nie powołanie dowodu z opinii jednostki badającej celem ustalenia charakteru zatrzymanych urządzeń i oparcie się przy ustalaniu charakteru urządzeń wyłącznie na eksperymencie; 9) art. 180 § 1 w zw. z art. 188 O.p., poprzez całkowite pominięcie w toku całego postępowania szeregu dokumentów wniesionych przez Skarżącego jako stronę postępowania, pomimo ciążącego na organie obowiązku wykorzystania wszystkich materiałów, które mają znaczenie dla sprawy; znamienne, że organ nie odniósł się w sposób merytoryczny do większości przedłożonych materiałów - zupełnie tak, jakbym nigdy ich nie wnosił, ani też nie podnosił opartych na nich argumentów, mających znaczenie dla samego stanu faktycznego oraz jego oceny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż nie jest koniecznym szczegółowe odnoszenie się do zarzutów skargi, ponieważ dotyczą one sytuacji, w której wydano decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie - czego nie dostrzega Strona - decyzja Naczelnika Urzędu z dnia ... maja 2016 r., wymierzająca Skarżącemu karę pieniężną, została uchylona. W dniu 13 grudnia 2016 r. pełnomocnik Skarżącego złożył do Sądu "Załącznik do protokołu rozprawy" podnosząc w nim, że Skarżący wszelkimi możliwymi środkami prawnymi wykazał niehazardowy charakter prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd, badając zaskarżoną decyzję nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy orzekające i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Dyrektor Izby zaskarżoną decyzją z dnia ... sierpnia 2015 r. uchylił decyzję pierwszoinstancyjną, którą nałożono na Stronę karę pieniężną w wysokości 12.000,00 zł i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Natomiast rozbudowane zarzuty skargi odnoszą się do sytuacji, jaka ma miejsce w innych sprawach Strony, jakie zawisły przed tutejszym Sądem, a mianowicie dotyczą one decyzji utrzymujących w mocy decyzje wymierzające Stronie kary pieniężne z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Nie sposób odnieść się do tak sformułowanych zarzutów, skoro "zaskarżona" sytuacja prawna w istocie nie istnieje. Nie ma bowiem w obrocie prawnym decyzji nakładającej na Stronę karę pieniężną, ponieważ została ona wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... sierpnia 2015 r. Przedstawienie szeregu zarzutów dotyczących decyzji utrzymującej w mocy decyzję wymierzającą karę Stronie wynika zatem z błędu pełnomocnika Strony, co – biorąc pod uwagę jego profesjonalny charakter – nie zasługuje na pochwałę. Powyższe nie zmienia faktu, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem, a Dyrektor Izby Celnej słusznie uchylił decyzję organu I instancji, którą nałożono na Stronę karę pieniężną na mocy art. 89 ustawy o grach hazardowych. Zdaniem Sądu, Naczelnik Urzędu Celnego w P. wydając zaskarżoną decyzję I instancji błędnie uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że na spornym urządzeniu ujawnionym w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu ... stycznia 2014 r. były urządzane gry losowe niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych. Z eksperymentu procesowego opisanego w protokole z dnia ... stycznia 2014 r. (k. 13-14 akt administracyjnych) wynika, że gry kontrolne mające na celu ustalenie charakteru gier rozgrywanych na urządzeniu zostały przeprowadzone nie na spornym automacie, lecz w tym samym dniu na identycznym automacie znajdującym się w sąsiednim lokalu. Nie można więc – zdaniem Sądu - stwierdzić, że gry na spornym urządzeniu mają charakter losowy, a jest to jeden z niezbędnych warunków do uznania tych gier za prowadzone niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych. Skoro Dyrektor Izby Celnej prawidłowo uznał, że w sytuacji nieustalenia stanu faktycznego sprawy niesłusznym było orzeczenie o karze pieniężnej i trafnie uchylił decyzję organu I instancji, a w obrocie prawnym nie występuje w tym momencie żaden akt administracyjny narażający Stronę na negatywne konsekwencje, skargę – działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił.