V SA/Wa 4458/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi F. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2015r., Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu zażalenia F. Sp. z o.o. w W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." oraz w związku z art. 18 i art. 19 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, z późn. zm.); dalej: "u.p.e.a." utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w warszawie z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia [...] maja 2015 r. zatytułowanego "pismo w sprawie dotyczące upomnienia z dnia [...] maja 2015 r., znak [...] o niewszczynaniu postępowania egzekucyjnego dotyczącego decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r., wymierzającej karę pieniężną w wysokości 97.632,00 zł". Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie upomnieniem z [...] maja 2015 r. nr [...] wezwał skarżącą do wykonania obowiązku uregulowania kary pieniężnej w kwocie głównej 97.632 zł oraz odsetek w kwocie 706 zł, za grudzień 2011 r. wynikającej z decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] marca 2015 r. nr [...] pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego ściągnięcia należności. Powyższe upomnienie zostało doręczone zobowiązanej Spółce w dniu 18 maja 2015 r. Pismem z [...] maja 2015 r. Spółka wniosła pismo zatytułowane "pismo w sprawie dotyczące upomnienia z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] o niewszczynanie postępowania egzekucyjnego dotyczącego decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r., wymierzającej karę pieniężną w wysokości 97.632,00 zł" o "1) niewszczynanie przedmiotowej egzekucji, alternatywnie 2) w razie jej ewentualnego wszczęcia przed doręczeniem niniejszego wezwania, o podjęcie przez organ celny z urzędu czynności zmierzających do jej umorzenia". W uzasadnieniu podniesiono, że w realiach niniejszej sprawy wydanie decyzji o wymierzeniu kar pieniężnych oraz podejmowanie czynności zmierzających do wyegzekwowania tych kar są oczywiście bezprawne. . Dyrektor Izby Celnej w Warszawie, wobec faktu otrzymania pisma przed wystawieniem tytułu wykonawczego przyjął powyższy wniosek do rozpoznania zgodnie z żądaniem strony określonym w pkt 1, tj. w zakresie niewszczynania egzekucji. Postanowieniem z [...] lipca 2015 r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony z [...] maja 2015 r. wskazując, iż postępowanie egzekucyjne to czynności, które nie są podejmowane na wniosek strony. Podmiotem uprawnionym do żądania wykonania, bądź zaprzestania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, jest wierzyciel. Tym samym podatnik nie posiada legitymacji do wnoszenia żądania w zakresie "niewszczynania postępowania egzekucyjnego". Pismem z 29 lipca 2015 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie egzekucji w razie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżonemu postanowieniu zarzucono nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. w świetle realiów przedmiotowej sprawy poprzez odmowę wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem Spółki z powodu uznania, iż podatnik nie posiada legitymacji do wnoszenia żądania w zakresie "niewszczynania postępowania egzekucyjnego", pomimo bezskuteczności tych przepisów ustawy o grach hazardowych, których stwierdzone "naruszenie" stało się przyczyną nałożenia kar pieniężnych z art. 89 u.g.h., a tym samym, że możliwym jest egzekwowanie kary w sytuacji prawnej, gdy egzekucji takiej sprzeciwia się bezwzględna nieskuteczność mającego być wyegzekwowanym obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z zasadą zawartą w art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. moment wszczęcia egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej nieruchomości zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Dopiero od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego w wyżej opisany sposób stronie przysługują administracyjne środki zaskarżenia takie jak zarzuty do postępowania egzekucyjnego czy wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, iż przepisy prawa nie przewidują środków zaskarżenia, które miałyby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie niewszczynania postępowania egzekucyjnego. Zatem pismo Spółki z [...] maja 2015 r. nie mogło być rozpoznane zgodnie z żądaniem, albowiem nie istnieje przepis prawa materialnego, na którym takie rozstrzygnięcie mogłoby zostać oparte. W ocenie Dyrektora IS, nie było również możliwości uznania przedmiotowego wniosku za wniosek o wstrzymanie bądź zawieszenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na fakt, że postępowanie takie, na dzień złożenia przedmiotowego wniosku, nie zostało w ogóle wobec Spółki wszczęte. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., pismem z dnia 13 października 2015 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania. W skardze sformułowano zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. w świetle realiów przedmiotowej sprawy poprzez uznanie, że postępowanie zainicjowane pismem z [...] maja 2015 r. nie może być wszczęte z uwagi na jego przedwczesność, pomimo bezskuteczności tych przepisów ustawy o grach hazardowych, których stwierdzone "naruszenie" stało się przyczyną nałożenia kar pieniężnych z art. 89 u.g.h., a tym samym, że możliwym jest egzekwowanie kary w sytuacji prawnej, gdy egzekucji takiej sprzeciwia się bezwzględna nieskuteczność mającego być wyegzekwowanym obowiązku. W uzasadnieniu skargi podano, że skoro regulacje zawarte w art. 14 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.g.h. są nieskuteczne oraz oznaczają zakaz ich stosowania wobec jednostek skierowany do wszystkich sądów krajowych, ale również do krajowych organów pozasądowych, to zastosowanie tychże przepisów w przedmiotowej sprawie nie stanowi wyjątku, zatem jest niezgodne z ogólnie obowiązującym prawem powszechnym (w tym wchodzącym w jego skład prawem Unii Europejskiej) i jednoznacznie w razie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wskazywać będzie na istotne naruszenie procedury postępowania organu egzekucyjnego, który jest zobowiązany w pierwszej kolejności respektować zapadłe w tej materii interpretacje TSUE, jak również regulacje prawne. Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. moment wszczęcia egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej nieruchomości zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Dopiero od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego w wyżej opisany sposób stronie przysługują administracyjne środki zaskarżenia takie jak zarzuty do postępowania egzekucyjnego czy wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Przepisy prawa nie przewidują środków zaskarżenia, które miałyby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie niewszczynania postępowania egzekucyjnego. Mając zatem na względzie, iż w rozpoznawanej sprawie wierzyciel doręczył Spółce jedynie upomnienie z [...] maja 2015 r., pismo skarżącej z [...] maja 2015 r. nie mogło zostać rozpoznane zgodnie z żądaniem. Brak jest bowiem jakiegokolwiek przepisu, z którego by wynikał obowiązek, czy też uprawnienie organu egzekucyjnego do badania jakichkolwiek przesłanek (poza formalnymi) od których uzależniona byłaby egzekucja. Jedyne uwarunkowanie wszczęcia postępowania egzekucyjnego od upływu terminu, przewidziane zostało w art. 15 § 1 u.p.e.a. W przepisie tym wskazano, iż postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Inna możliwość odsunięcia w czasie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie została przewidziana. W szczególności z żadnego przepisu nie wynika, aby organ administracyjny miał możliwość dokonania badania przesłanek, które doprowadziły do powstania zaległości. Za niezasadny uznać należy zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten obliguje organ do odmowy wszczęcia postępowania, gdy postępowanie nie może być wszczęte z "innych uzasadnionych przyczyn" niż wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania – przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania przez organ (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd zauważa, iż organ zasadnie przyjął, że postępowanie nie mogło być wszczęte "z innych uzasadnionych przyczyn". Organ nie mógł bowiem rozpoznać żądania niewszczynania postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak adekwatnej podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Łd 461/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, skarga została oddalona na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.).