V SA/Wa 4670/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-24
Skład orzekający: Michał Sowiński, Barbara Mleczko – Jabłońska, Dariusz Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej ze środków UE na utworzenie mikroprzedsiębiorstwa jest zasadna, gdy wnioskodawczyni jest małżonką właściciela firmy, która stanowiłaby głównego odbiorcę produktów wnioskodawczyni, a obie działalności miałyby być prowadzone w tej samej hali produkcyjnej?Ratio decidendi
Odmowa przyznania pomocy finansowej jest zasadna, jeśli wnioskodawca sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. W sytuacji, gdy wnioskodawczyni jest małżonką właściciela firmy, która stanowiłaby głównego odbiorcę jej produktów, a obie działalności miałyby być prowadzone w tej samej hali produkcyjnej, można uznać, że pomoc służy rozwojowi firmy męża, a nie tworzeniu niezależnego mikroprzedsiębiorstwa, co stanowi obejście prawa i naruszenie celów programu wsparcia.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na utworzenie mikroprzedsiębiorstwa polegającego na zakupie maszyn. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) odmówiła przyznania pomocy, uznając, że wnioskodawczyni sztucznie stworzyła warunki do uzyskania wsparcia, które w rzeczywistości miało służyć rozwojowi firmy jej męża. Wnioskodawczyni była osobą współpracującą z mężem, a obie działalności miały być prowadzone w tej samej hali produkcyjnej. WSA w Warszawie oddalił skargę, a następnie NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwości uzasadnienia. Po ponownym rozpoznaniu WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko ARiMR.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Dariusz Zalewski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; oddala skargę
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. M. K., dalej również: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca", złożyła w dniu [...] października 2011 r. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" dla operacji polegającej na zakupie [...] i [...], jako warunku uruchomienia nowego mikroprzedsiębiorstwa.
Pismem z dnia [...] października 2012 r. [...] Oddział Regionalny ARiMR w O. poinformował, iż jej wniosek zawiera uchybienia i wymaga uzupełnienia, złożenia poprawnych dokumentów, a także złożenia wyjaśnień. W piśmie wskazano, w jakich punktach wniosek został błędnie wypełniony, jak również wymieniono brakujące załączniki i dokumenty, które należy uzupełnić w terminie 21 dni kalendarzowych. Nadto zwrócono się o szczegółowe wyjaśnienie "powiązań biznesowych" z działalnością prowadzoną przez męża wnioskodawczyni ([...]) oraz określenie rynków, na których wnioskodawczyni wraz z mężem będzie działać, zarówno w zakresie lokalizacji, jak też działań przedsiębiorców, a także o opisanie "kwestii działań konkurencyjnych" między wnioskodawczynią a jej mężem (vide: k. 67-70 akt adm.).
W dniu [...] listopada 2012 r. wnioskodawczyni złożyła pismo z dnia [...] listopada 2012 r., stanowiące odpowiedź na wezwanie ARiMR wraz z poprawionym wnioskiem i żądanymi załącznikami. Wyjaśniła jednocześnie, iż głównym odbiorcą produktów, w pierwszym okresie działalności, będzie firma "[...]", jednakże wnioskodawczyni nie ograniczy się wyłącznie do realizacji zleceń otrzymywanych od firmy męża i będzie poszukiwała niezależnych zleceń z całej Polski. Wskazała również, iż praca w bliskiej odległości od zamawiającego, zapewni możliwość kontaktu i uzgodnienia szczegółów zamówienia, a także jego kontroli. Każdy z małżonków będzie prowadził odrębną ewidencję przychodów i rozchodów (vide: k. 82-174 akt adm.).
2. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. ponownie zwrócono się do wnioskodawczyni o poprawne wypełnienie wniosku, uzupełnienie brakujących załączników, a także złożenie wyjaśnień, w szczególności w zakresie Ekonomicznego Planu Operacji (EPO) (vide: k. 175-180 akt adm.).
W odpowiedzi wnioskodawczyni nadesłała pismo z dnia [...] marca 2013 r. wraz z poprawionym wnioskiem i załącznikami. Wyjaśniła przy tym, iż zakupi niezbędny sprzęt, maszyny i narzędzia potrzebne do prowadzenia działalności dopiero po uruchomieniu firmy z własnych środków. Wskazała również, iż po otrzymaniu dotacji złoży wniosek o zarejestrowanie działalności gospodarczej i podejmie związane z tym czynności, natomiast brak jest przepisów, które zabraniałyby czy ograniczały prowadzenie działalności przez oboje małżonków, a do tego w jednej lokalizacji. Wnioskodawczyni podkreśliła, iż dotychczas zgromadzony majątek stanowi wspólną własność, w związku z czym widnieje w zaświadczeniu ZUS współmałżonka jako osoba współpracująca. Natomiast celem wnioskodawczyni jest uniezależnienie się od męża i podjęcie samodzielnej działalności gospodarczej (vide: k. 183-246 akt adm.).
3. Zaskarżonym pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. o numerze [...], ARiMR odmówiła przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój miktroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem") oraz w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1; zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95").
4. ARIMR podniosła, iż analiza wniosku wskazuje na osobowe i kapitałowe powiązania pomiędzy wnioskodawczynią a działalnością gospodarczą prowadzoną przez jej męża. Mając na uwadze brak rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami oraz lokalizację operacji, organ stwierdził, iż podejmowana przez wnioskodawczynię działalność faktycznie stanowić będzie rozwiniecie zakresu produkcji związanej z działalnością prowadzona przez K. K. oraz prowadzenie działalności na wspólnym rynku w rozumieniu Zaleceń Komisji nr 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. (Dz.U.UE.L.2003.124.36), zwanych dalej: "Zaleceniami Komisji".
W ocenie organu, działania podjęte przez wnioskodawczynię we współpracy z firmą [...], dowodzą stworzenia sztucznych warunków uzyskania pomocy, która de facto byłaby przeznaczona dla firmy jej męża. Takie działanie stanowi naruszenie celów Programowych zmierzających do wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, wzrostu konkurencyjności gospodarczej tych obszarów jak i rynku pracy i należy uznać je za obejście prawa zamierzającego do naruszenia społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa.
6. Pismem z dnia [...] września 2013 r. skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając nieustalenie stanu faktycznego sprawy oraz brak należytego uzasadnienia stanowiska ARiMR. Skarżąca przedstawiła przepisy prawa krajowego i wspólnotowego, odwołała się także do definicji "przedsiębiorcy niezależnego" i "powiązania przedsiębiorstw". Powołując się na Zalecenia Komisji podniosła, iż celem kompletnej oceny jej ewentualnych powiązań z działalnością gospodarczą męża i ich wpływu na niezależność obu przedsiębiorców, należało szczegółowo zbadać kwestie kapitałowe i osobowe obu podmiotów, czego organ nie dokonał w sposób kompletny. W ocenie skarżącej, nie ma również znaczenia w sprawie, wspólne miejsce prowadzenia działalności, tj. hala produkcyjna w D. Nadto zarzuciła ARiMR, iż nie wyjaśniła w sposób szczegółowy i konkretny na czym polega rzekome naruszenie "celów Programowych".
7. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] października 2013 r., ARiMR stwierdziła, że nie doszło do jego naruszenia.
8. M. K. wystąpiła następnie ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia ARiMR w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) § 10 ust. 1 rozporządzenia, w zw. z art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, iż skarżąca nie spełniła warunków przyznania pomocy, podczas gdy działalność, na jaką ubiega się przyznania pomocy finansowej, spełnia cele wsparcia z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, w szczególności nie tworzy sztucznych warunków w celu uzyskania tej korzyści;
2) art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173; zwanej dalej: "ustawą o wspieraniu") poprzez jego zastosowanie i odmowę przyznania pomocy, podczas gdy skarżąca spełniała kryteria przyznania pomocy;
3) art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Rozwijając powyższe zarzuty w uzasadnieniu skargi, skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, podnosząc argumentację zaprezentowaną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
9. W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w postępowaniu administracyjnym.
10. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., V SA/Wa 36/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie) oddalił skargę.
Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca, wskazując na zamiar podjęcia samodzielnej działalności gospodarczej i ubiegając się o przedmiotową pomoc w kwocie 300.000,00 zł na zakup [...] oraz [...] w rzeczywistości poprzez formalnie dopuszczalne pod względem prawnym czynności, realizuje inny zamiar, tj. ubiega się o pomoc, która ma posłużyć rozwojowi firmy jej męża. Firma męża prosperuje, ma ugruntowaną pozycję na rynku i do produkcji swoich urządzeń potrzebuje podzespołów, które według planu skarżącej, mają być produkowane przez nabytą przez nią, ze środków unijnych, maszynę umieszczoną w tej jednej hali produkcyjnej. Firma męża jest małym przedsiębiorstwem, czyli przedsiębiorstwem wykluczonym z programu dofinansowania.
Skarżąca jest osobą współpracującą z mężem, o czym świadczyło zgłoszenie jej przez płatnika do ubezpieczenia społecznego. Była też pełnomocnikiem męża w prowadzeniu tej działalności. Mimo samodzielnego zgłoszenia prowadzenia działalności gospodarczej przez męża, składniki majątkowe małżonków, w tym te związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez męża, pozostają we współwłasności łącznej. Wynika to z istoty wspólności ustawowej małżeńskiej regulowanej przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 31, 33, 35 ) oraz przepisami kodeksu cywilnego (art. 196). Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z 2 lipca 2004r. nie reguluje odmiennie stosunków własnościowych w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej. Współwłasność ta jest łączna, bezudziałowa. Dopiero po jej zniesieniu przechodzi na własność udziałową po ½ dla każdego z małżonków. Skarżąca pozostaje we wspólności ustawowej nieruchomości gruntowej, na której mąż w ramach prowadzenia działalności gospodarczej rozbudował halę służącą do prowadzenia jego działalności. Zgodnie z treścią art. 48 kodeksu cywilnego hala ta jest częścią składową gruntu, czyli pozostaje we wspólności ustawowej małżonków. Hala ta ma stanowić miejsce prowadzenia działalności gospodarczej zarówno męża jak i skarżącej. Działalność gospodarcza męża, w ramach firmy "[...], polega na produkcji myjek ultradźwiękowych, natryskowych, próżniowych, przelotowych wykorzystywanych w przemyśle, medycynie, laboratoriach itp. gdzie jedną z części składowych tych maszyn, urządzeń są elementy wanien, elementy obudów, elementy kaset, elementy kształtków itp. Skarżąca zamierza natomiast podjąć działalność produkującą elementy metalowe, niezbędne do konstrukcji maszyn i urządzeń, w tym elementów wanien, obudów, kaset, kształtków oraz będzie wykonywała podzespoły maszyn wg. indywidualnych projektów i na indywidualne zlecenie. Na początku zamierza w 100% produkować na zlecenie i z materiałów firmy męża. W ramach przedmiotowego dofinansowania zamierza zakupić [...] i [...]. Działalność gospodarczą będzie prowadziła w rozbudowanej przez męża hali. [...] zostanie ustawiona na wydzielonej powierzchni 50m2 , a [...] będzie poruszał się po całej powierzchni hali. Będzie się to działo przy jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej przez męża w tejże hali. To jednoznacznie wskazuje, że zakup wskazanych urządzeń w rzeczywistości posłuży do rozwoju firmy męża.
11. Skarżąca, działając przez pełnomocnika zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzuciła:
a) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi przez Sąd I instancji w sytuacji, gdy Skarżąca wykazała, że istnieją podstawy do uchylenia uprzednio wydanych rozstrzygnięć przez organ administracji albowiem organ ten dokonał wadliwych ustaleń faktycznych mających wpływ na treść rozstrzygnięcia,
- art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich-poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie tj. nie uwzględnienie skargi Skarżącej w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie w/w przepisów p.p.s.a. polegało na tym, iż Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli działalności administracji publicznej z uwagi na nie wzięcie pod uwagę naruszenia przez organ przepisów postępowania, które doprowadziły do konkluzji, iż Skarżąca tworzy sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści,
- art.141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na braku wyjaśnienia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wadliwego, wybiórczego przedstawienia w nim stanu faktycznego sprawy przy całkowitym pominięciu twierdzeń Skarżącego zawartych w skardze, co uniemożliwia Sądowi II instancji dokonania właściwej kontroli zapadłego orzeczenia;
b) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 lipca 2008r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze zm.) w zw. z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L.1995.312.1) poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, iż Skarżąca nie spełnia warunków przyznania pomocy, podczas gdy w ocenie Skarżącej działalność na jaką ubiega się przyznania pomocy finansowej, spełnia cele wsparcia z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w szczególności nie tworzy sztucznych warunków w celu uzyskania tej korzyści,
- art. 5 ust. 1 pkt 18 ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, w zw. z art. 1 pkt 1 w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (EFRROW) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowie przyznania pomocy ze środków budżetu Unii Europejskiej, podczas gdy Skarżąca spełniła kryteria przyznania pomocy,
- art. 52 pkt a tiret ii w zw. z art. 4 ust. 1 lit. c w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 (EFRROW) oraz przyjęcie, że Skarżąca kasacyjnie zmierza do uzyskania wsparcia dla kogoś innego, podczas gdy okoliczności sprawy, wskazują , iż Sąd nie wziął pod uwagę innych obiektywnych elementów przedmiotowego przypadku stanowiących o zamiarze podjęcia przez Skarżącą w pełni samodzielnej działalności gospodarczej urzeczywistniającej cele systemu wsparcia, tj. poprawę jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej
- art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich-poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania pomocy ze środków budżetu Unii Europejskiej, podczas gdy Skarżąca spełnia kryteria przyznania pomocy,
- art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich-poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz odmowę udzielenia pomocy w oparciu o przypuszczenia nie znajdujące uzasadnienia w obiektywnych dowodach pozwalających na twierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności Skarżąca kasacyjnie zamierzała wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu, dowolną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (na podstawie art. 185§1 p.p.s.a.) i zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wg norm przepisanych ewentualnie wg spisu kosztów, o ile spis takowy zostanie przedłożony (na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.).
Uzasadniając skargę kasacyjną skarżąca przedstawiła uzasadnienie wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie.
12. W piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2014r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania.
13. NSA po rozpatrzeniu sprawy, wyrokiem z dnia z dnia 2 października 2015 r., II GSK 2141/14, uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie z 17 kwietnia 2014 r., V SA/Wa 36/14 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W ocenie NSA Sąd I instancji wadliwie sporządził pisemne motywy rozstrzygnięcia. WSA w Warszawie, nieprawidłowo wskazał podstawę rozstrzygnięcia: "I tak, WSA w Warszawie przywołał art. 5 ust. 1 pkt 18 ustawy o wspieraniu łącząc go z art. 1 pkt 1 i art. 52 pkt a tiret ii rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, stwierdzając ogólnikowo, że przepisy te przewidują realizację zadania polegającego na tworzeniu i rozwoju mikroprzedsiębiorstw. W dalszej kolejności, Sąd I instancji wzmiankował o Zaleceniach Komisji 2003/361/WE. Sąd powołał także przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulujące wspólność ustawową małżeńską oraz art. 196 kodeksu cywilnego.
Co istotne i co wymaga zaakcentowania w przedmiotowej sprawie, w której problem ogniskował się wokół kwestii stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania pomocy dla mikroprzedsiębiorcy, WSA w Warszawie w ogóle nie dostrzegł potrzeby przywołania i przeanalizowania przepisów Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz towarzyszącego im orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej".
NSA uznał więc, że ograniczenie się zatem w uzasadnieniu wyroku do powołania niektórych przepisów prawa (nota bene bez przytoczenia ich treści) bez jednoczesnego gruntownego odniesienia się do okoliczności konkretnego stanu faktycznego sprawy, nie może zastąpić opisu operacji logicznej, rezultatem której jest przyjęty kierunek rozstrzygnięcia sprawy. Wybiórcze wskazanie przepisów z pominięciem tych regulacji prawnych, które konstytuują podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie, nie służy realizacji celów sądowej kontroli administracji publicznej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji nie wyjaśnia w sposób, w jaki powinno to czynić, powodów, dla których uznano, że kontrolowana odmowa przyznania pomocy finansowej jest zgodna z prawem.
Wobec powyższego NSA uznał, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., o istotnym wpływie na wynik sprawy jest zasadny. Wskazany deficyt uzasadnienia zaskarżonego wyroku odnoszący się do podstawy prawnej rozstrzygnięcia, powoduje, że nie było podstaw, aby poddać merytorycznej ocenie postawione w skardze kasacyjnej pozostały zarzuty w tym niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Z oczywistych względów byłoby to bowiem przedwczesne.
NSA z tego względu uwzględnił skargę kasacyjną i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
3. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy posiada wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2015 r., II GSK 2141/14 oraz zawarta w nim ocena prawa.
Stosownie bowiem do art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana po rozstrzygnięciu skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ocena prawna o wiążącym charakterze dokonywana jest w uzasadnieniu orzeczenia. Dotyczy ona właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. W literaturze oraz orzecznictwie wskazuje się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną, że "ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy" (por. A. Kabat, t. 6 w: Komentarz do art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, publ. LEX i powołane tam orzecznictwo).
W uzasadnieniu wyroku z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 670/11, LEX nr 1145122 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku innego sądu wiążą w sprawie sąd orzekający. Ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Traci więc ona moc wiążącą tylko w razie zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym do tego trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego.
Związanie Sądu oraz organu oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Oznacza to również, że także organ jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, jak również nie jest związany odmiennym poglądem, co do wykładni przepisów prawa materialnego prezentowanym przez stronę (por. analogicznie wyrok NSA z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt GSK 961/09, publ. LEX nr 746364).
4. Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając wydane w sprawie rozstrzygnięcie przy zastosowaniu powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżone pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2013 r. jest zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił ustalenia faktyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych.
5. W pierwszej kolejności należy wymienić, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy krajowe: ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 z późn. zm., dalej jako ustawa), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 z późn. zm., dalej jako rozporządzenie MRiR) , a także przepisy prawa wspólnotowego m. in. rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. L 277 z 21.10.2005 r., str. 1), rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25 z 28.01.2011, str. 8).
6. W drugiej kolejności należy wskazać, że podstawą odmowy przyznania pomocy było stwierdzenie przez organ, że Skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania nienależnego wsparcia, w wyniku obejścia kryteriów dostępu do pomocy w ramach programu.
Organ uczynił to mając na względzie przepis art. 4 ust 8 Rozporządzenia (UE) nr 65/2011, wprowadzający zakaz dokonywania płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia oraz przepis art. 4 ust 3 Rozporządzenia Rady (WE Euratom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. mówiący, iż działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
W następstwie poczynionych powyżej ustaleń Agencja uznała, że wyczerpuje to przesłanki art. 4 pkt 3 rozporządzenia nr 2988/95, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu pozyskania tej korzyści prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści, jak i przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którymi nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.
7. Jak już wskazano, materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił bowiem przywołany art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym – nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Powyższy przepis stanowi zatem generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Obejście prawa dotyczy sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł ETS w wyroku z 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53) (patrz: LEXIS.pl nr 405322).
Rozporządzenie nr 65/2011 nie definiuje ściśle pojęcia "sztucznych warunków". Należy jednakże wskazać, że problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań ETS. Dlatego też przy interpretowaniu powyższego pojęcia Sąd posłużył się ocenami zawartymi w wyroku ETS z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja), który dotyczy właśnie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.
Wyrok w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy Agencji przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, konieczna jest ocena projektu złożonego przez drugiego beneficjenta. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.
Z orzeczenia ETS wynika (pkt 41), że zaistnienie subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia EFRROW, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (patrz: analogicznie wyrok z 11 stycznia 2007 r. w sprawie C-279/05 Vonk Dairy Products, Zb. Orz. s. I-239, pkt 33).
Zgodnie z pkt 42 Trybunał jednakże orzekł, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia EFRROW (patrz: analogicznie wyrok z 21 stycznia 2006 r. w sprawie C-255/02 Halifax i in., Zb. Orz. s. I-1609, pkt 75).
Trybunał orzekł zatem (pkt 43), że z tego względu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.
W ramach istnienia elementu obiektywnego do Sądu należy zatem rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFRROW. Natomiast w ramach drugiego z elementów (subiektywnego) do Sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW, ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie Sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w przedsięwzięcie, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Nie budzi wątpliwości Sądu, iż w przypadku ustalenia faktu stworzenia sztucznych warunków do uzyskania pomocy, wymienione przepisy uzasadniają odmowę jej przyznania. Sama okoliczność stworzenia sztucznych warunków do przyznania unijnej pomocy finansowej jest wynikiem logicznego podsumowania zdarzeń wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o tę pomoc, jak też logiczną oceną okoliczności wynikających z innego wniosku, innego podmiotu, czy też innego faktu i zdarzenia ustalonego w sprawie. Tak też było w przedmiotowej sprawie.
Punktem odniesienia były cele ustanowione przez ustawodawcę unijnego i krajowego uzasadniające przyznanie tej pomocy. Pomoc w ramach działania omawianego w niniejszej sprawie sprowadza się do dofinansowania, głównie ze środków unijnych, projektu, który w swojej istocie prowadziłby do bezpośredniego osiągnięcia szczegółowego celu w nim określonego i jednocześnie przyczyniał się do realizacji jednego lub więcej celów określonych w rozporządzeniu nr 1698/2005, a także aktach normatywnych wydanych w trybie tego rozporządzenia.
Wskazać należy, że skarżąca zgłosiła wniosek pomocowy do programu rozwoju obszarów wiejskich w zakresie działania: tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw. Działanie to jest przewidziane w art. 5 ust.1 pkt.18 ustawy o wspieraniu. Ustawa przewiduje realizację tego zadania z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w sposób określony w rozporządzeniu Rady (WE) nr1698/2005, o czym stanowi jej art. 1 pkt.1.
Ponadto z art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1698/2005 wynika wyraźnie, że wsparcie udzielane na mocy ust. 1 w maksymalnej stawce ogranicza się do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w rozumieniu zalecenia Komisji 2003/361/WE.
Należy wskazać, że sytuacja, w której ubiegałoby się o pomoc dwóch lub więcej jej beneficjentów na działalność, która w rzeczywistości stanowiąc jedną całość gospodarczą, stanowi jeden zamknięty, kompletny projekt oferowany na rynku w ramach komplementarnych usług, byłaby działaniem zagrażającym konkurencyjności chronionej ww. przepisami. Działaniem mającym na celu uzyskanie podwójnej, czy większej liczby dofinansowania do jednego realnego projektu. Działaniem z założenia zmierzającym do uzyskania lepszej pozycji finansowej na starcie w prowadzeniu działalności w warunkach konkurujących ze sobą podmiotów.
Nie ulega wątpliwości, że finanse i ich poziom wpływają w sposób bezpośredni i zasadniczy na prowadzenie działalności gospodarczej, na jej rozmiar, obroty, możliwości oferty na otwartym rynku gospodarczym. Założenie ustawodawcy regulującego przedmiotowe wsparcie w żadnym razie nie miało na celu umożliwienie wybranym podmiotom uzyskania silniejszej pozycji rynkowej w porównaniu do innych powstających, bądź już działających podmiotów na tym rynku. Ustawodawca przewidując limit dofinansowania wskazuje bowiem na obiektywnie jednakowe możliwości uzyskania pomocy dla jednego gospodarczego projektu (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2014 r., V SA/Wa 966/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z treścią motywu 12 preambuły Zalecenia Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącego definicji małych i średnich przedsiębiorstw (stanowiącego załącznik I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r.), przy dokonywaniu kwalifikacji danego przedsiębiorstwa, należy także wziąć pod uwagę relacje między przedsiębiorstwami, a osobami fizycznymi, w celu zapewnienia, że tylko przedsiębiorstwa, które naprawdę potrzebują przywilejów wynikających z MŚP z różnych przepisów lub środków zastosowanych dla ich korzyści, faktycznie z nich skorzystają.
8. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który stanowił podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdza, że Agencja wykazała związki istniejące pomiędzy skarżącą, a firmą jej męża, wynikające z ich struktury własnościowej, lokalizacji siedziby, miejsca realizacji operacji oraz zakresu prowadzonej działalności.
Jako podstawę do takiego prawidłowego ustalania organ wskazał następujące okoliczności, które dały podstawę odmowy przyznania pomocy:
1) podstawowym celem projektu jest stworzenie nowego przedsiębiorstwa zajmującego się obróbką metali, którego działalność będzie polegała na wykonywaniu różnorodnych elementów metalowych według indywidualnych projektów i na zlecenie firm zewnętrznych;
2) jak wynika z zaświadczenia ZUS z dnia [...] września 2011 r., wnioskodawczyni jest od [...] listopada 2000 r. zgłoszona przez płatnika - męża K. K. – do ubezpieczenia i figuruje jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą działalność pozarolniczą;
3) wnioskodawczyni była dotychczas pełnomocnikiem K. K. i wielokrotnie zastępowała go w jego obowiązkach przy prowadzeniu działalności gospodarczej;
4) wnioskodawczyni planuje – na potrzeby uruchomienia zakładu przy ul. [...],[...] – zagospodarować powierzchnię 50m2 hali produkcyjnej, dotychczas wykorzystywaną przez jej męża, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą; w dniu [...] października 2012 r. pomiędzy M. K. a K. K., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "[...]", została zawarta umowa użyczenia części hali produkcyjnej o powierzchni 50m2; planowana do zakupu [...]będzie umieszczona na wydzielonej powierzchni hali, natomiast [...] będzie się poruszał po całej powierzchni hali;
5) wnioskodawczym zamierza zawrzeć umowę długoterminową z [...], zatem głównym odbiorcą produktów będzie mąż prowadzący działalność gospodarczą; wszystkie detale będą wykonywane z materiałów i na zlecenie projektu firmy "[...]" i będą one składowane we wspólnie użytkowanej hali produkcyjnej.
9. W ocenie Sądu powyższe ustalenia są prawidłowe, a powyżej przedstawione fakty zostały prawidłowo wzięte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że skarżąca, wskazując na zamiar podjęcia samodzielnej działalności gospodarczej i ubiegając się o przedmiotową pomoc w kwocie 300 tys. zł na zakup [...] oraz [...] w rzeczywistości poprzez formalnie dopuszczalne pod względem prawnym czynności, realizuje inny zamiar, tj. ubiega się o pomoc, która ma posłużyć rozwojowi firmy jej męża. Firmy, która ma prosperującą działalność gospodarczą, ma ugruntowana pozycję na rynku i do produkcji swoich urządzeń potrzebuje podzespołów.
Według planu skarżącej, mają być one produkowane przez nabytą przez nią, ze środków unijnych, maszynę umieszczoną w tej jednej hali produkcyjnej. Ponadto przemieszczanie tych części będzie się odbywało z użyciem nabytego przez skarżąca [...], poruszającego się po całej hali.
Wskazać należy, że firma męża wg. nomenklatury prawnej, obowiązującej na użytek tego postępowania, jest małym przedsiębiorstwem, czyli przedsiębiorstwem wykluczonym z tego programu dofinansowania. Ustalenie to jest jak najbardziej prawidłowe. Przemawiają za nim wszystkie okoliczności ustalone w sprawie i oceniane w sposób obiektywny. W tym przypadku twierdzenie skarżącej, że jest inaczej, jest niewystarczające.
Prawidłowo organ uznał, że pomoc, o którą ubiega się skarżąca ma służyć rozwojowi firmy męża przemawia wprost fakt, że skarżąca jest osobą działającą na rzecz przedsiębiorstwa męża. Jest od dnia [...] listopada 2000 r. osobą współpracującą z mężem, o czym świadczy zgłoszenie jej przez płatnika do ubezpieczenia społecznego. Była też pełnomocnikiem męża w prowadzeniu tej działalności.
Kolejną okolicznością jest pozostawanie we wspólności ustawowej małżeńskiej. Oznacza to, że mimo samodzielnego zgłoszenia prowadzenia działalności gospodarczej przez męża, składniki majątkowe małżonków, w tym te związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez męża, pozostają we współwłasności łącznej. Wynika to z istoty wspólności ustawowej małżeńskiej regulowanej przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 31, 33, 35 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Dz. U. z 2012r poz.788 t.j.) oraz przepisami kodeksu cywilnego ( art. 196 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Dz. U. z 2014r. poz. 121 t.j.).
Współwłasność ta jest łączna, bezudziałowa. Dopiero po jej zniesieniu przechodzi na własność udziałową po ½ dla każdego z małżonków. Skarżąca pozostaje we wspólności ustawowej nieruchomości gruntowej, na której mąż w ramach prowadzenia działalności gospodarczej rozbudował halę służącą do prowadzenia jego działalności. Pomijając nakłady na tę rozbudowę, to zgodnie z treścią art. 48 kodeksu cywilnego hala ta jest częścią składową gruntu, czyli pozostaje we wspólności ustawowej małżonków. Hala ta ma stanowić miejsce prowadzenia działalności gospodarczej zarówno męża jak i skarżącej.
Na rozprawie przed Sądem, skarżąca próbowała powyższe ustalenia obalić wnioskiem dowodowym. Pełnomocnik skarżącej wnosił o dopuszczenie dowodu z aktu notarialnego z dnia [...] września 2014 r. nr rep. [...] na okoliczność ustalenia stosunków własnościowych pomiędzy K. i M. K.
Sąd jednak ten wniosek oddalił. Powyższa umowa notarialna została zawarta już po wydaniu skarżonego rozstrzygnięcia organu, a więc stan faktyczny był w niej ustalony prawidłowo. Potwierdził to sam pełnomocnik strony skarżącej, wskazując na pytanie Sądu, że przed zawarciem umowy z dnia [...] września 2014 r. o rozdzielność małżeńską małżonkowie nie zawierali żadnych innych umów małżeńskich (protokół rozprawy).
10. Kolejnym elementem przemawiającym za tworzeniem sztucznych warunków dla uzyskania dofinansowania jest zakres przedmiotowy prowadzonych działalności przez męża i skarżącą.
Działalność gospodarcza męża, w ramach firmy "[...], polega na produkcji myjek ultradźwiękowych, natryskowych, próżniowych, przelotowych wykorzystywanych w przemyśle, medycynie, laboratoriach itp. gdzie jedną z części składowych tych maszyn, urządzeń są elementy wanien, elementy obudów, elementy kaset, elementy kształtków itp. Skarżąca zamierza natomiast podjąć działalność produkującą elementy metalowe, niezbędne do konstrukcji maszyn i urządzeń, w tym elementów wanien, obudów, kaset, kształtków oraz będzie wykonywała podzespoły maszyn wg. indywidualnych projektów i na indywidualne zlecenie. Na początku zamierza w 100% produkować na zlecenie i z materiałów firmy męża.
W ramach przedmiotowego dofinansowania zamierza zakupić [...] i [...]. Działalność gospodarczą będzie prowadziła w rozbudowanej przez męża hali. [...] zostanie ustawiona na wydzielonej powierzchni 50m2 , a [...] będzie poruszał się po całej powierzchni hali. Będzie się to działo przy jednoczesnym prowadzeniu działalności gospodarczej przez męża w tejże hali.
Powyższe jednoznacznie wskazuje, że zakup wskazanych urządzeń w rzeczywistości posłuży do rozwoju firmy męża. Słusznie zatem organ administracji publicznej cenił zamiar skarżącej dotyczący celu w jakim ubiega się o dofinansowanie.
Skarżąca może otwierać działalność gospodarcza ale nie może ubiegać się o jej dofinansowanie ze środków unijnych w warunkach tej sprawy. Rozporządzenie Rady (WE,EUROATOM) nr. 2988/95 nakazuje w art. 4 pkt.3 nieprzyznanie dofinansowania w przypadku ustalenia stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania takiego dofinansowania. Przepis jest jasny, czytelny. Ma bezpośrednie zastosowanie w sprawie z pierwszeństwem przed przepisami krajowymi. Słusznie zatem stanowił merytoryczną podstawę orzekania organu w przedmiotowej sprawie.
11. Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że jednak każdy z projektów musi spełniać m.in. kryterium celowości ekonomicznej i stanowić każdorazowo zamkniętą, odrębną i niezależną od siebie inwestycję generującą dochody. Jednocześnie, podejmowana działalność nie może stanowić de facto rozwinięcia działalności prowadzonej już przez drugi podmiot (WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1501/13 z 6 marca 2014).
W tej sprawie Sąd stwierdza, że powyższe okoliczności ewidentnie wskazują na powiązania osobowe, kapitałowe i gospodarcze między obiema firmami. Zdaniem Sądu w sytuacji aplikowania o pomoc przez te same osoby fizyczne, w ramach kilku firm, należy postrzegać to jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi i jednocześnie obchodzi przepisy poprzez to że uzyskana pomoc ma służyć rozwojowi innej firmy, niże formalnie się o nią ubiega.
Przyznanie pomocybyłoby sprzeczne z celami wsparcia PRO W na lata 2007-2013 w zakresie tworzenie warunków dla dywersyfikacji działalności gospodarczej, a także celowości, adekwatności i słuszności udzielanego wsparcia.
12. Zdaniem Sądu, choć istotnie – jak zarzucono w skardze – w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie wykazano wprost elementów obiektywnego i subiektywnego dotyczących zaistnienia sztucznych warunków. To jednak nie oznacza, że te elementy nie zaistniały w sprawie. Zdaniem Sądu – jak wyżej wskazano – pomimo formalnego poszanowania przesłanek dotyczących stworzenia skarżącej jako przedsiębiorstwa mogącego ubiegać się o przyznanie pomocy (Zalecenia Komisji 2003/361/WE zostały zachowane) to jednak wyżej wskazane cele, w szczególności poprawa konkurencyjności na rynku, nie zostały zrealizowane. Element subiektywny także zaistniał w sprawie, skoro jedynym racjonalnym argumentem powstania skarżącej była wola uzyskania przez jej męża korzyści finansowej choć nie spełniał on kryteriów wielkości przedsiębiorstwa.
Z tych też względów Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej odnoszących się do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego wynikających z przepisów prawa krajowego i wspólnotowego.
13. Odnosząc się do zarzutu kwestionującego prawidłowość ustalenia stanu faktycznego,Sąd uznał, że były one trafne. Analiza akt wykazuje, że ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna, w sprawie zaś nie występuje, zarzucane skargą, przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, nie ma też nieuprawnionych wniosków wypływających z tej oceny.
Reasumując, w ocenie Sądu, przyjęcie przez organy orzekające, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów, jest w pełni zasadne. Prawidłowo zatem organy te uznały, iż powyższe działanie skarżącej wyczerpało przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.
W konsekwencji powyższe skutkowało odmową przyznania skarżącej płatności i brakiem podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.
14. Mając powyższe na względzie, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło