V SA/Wa 4700/21
WyrokWSA w Warszawie2022-01-11
Skład orzekający: Krystyna Madalińska – Urbaniak, Tomasz Zawiślak, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozostawienie protestu wnioskodawcy bez rozpatrzenia z powodu wyczerpania środków na dofinansowanie projektu, bez należytego udokumentowania i wyjaśnienia tej okoliczności, narusza zasady przejrzystości i rzetelności postępowania konkursowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia z powodu wyczerpania środków na dofinansowanie projektu, bez należytego udokumentowania i wyjaśnienia tej okoliczności na etapie postępowania administracyjnego, narusza zasady przejrzystości i rzetelności postępowania konkursowego. Skoro środki zostały wyczerpane w sposób umożliwiający dofinansowanie projektu skarżącej, sąd, uwzględniając skargę, stwierdził jedynie naruszenie prawa przy ocenie projektu, zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, nie przekazując sprawy do ponownego rozpatrzenia.Stan faktyczny
Spółka M. w B. złożyła skargę na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) o pozostawieniu bez rozpatrzenia jej protestu dotyczącego oceny wniosku o dofinansowanie w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój. BGK odmówił przyznania promesy premii technologicznej, a następnie pozostawił protest bez rozpatrzenia, powołując się na wyczerpanie środków w ramach poddziałania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez wadliwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, i zasądził od Banku Gospodarstwa Krajowego na rzecz M. w B. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. w B. na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, 2. zasądza od Banku Gospodarstwa Krajowego na rzecz M. w B. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi złożonej przez M. w B. (dalej: "Skarżąca", "Wnioskodawca" lub "Strona") jest rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego (dalej: "Instytucja Pośrednicząca", "IP", "Organ") z dnia [...] września 2021 r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia protestu w sprawie wniosku o dofinansowanie zgłoszonego przez skarżącą spółkę w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020. w ramach poddziałania 3.2.2 Kredyt na innowacje technologiczne, 3. Oś priorytetowa: Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach, PO IR 2014-2020.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Bank Gospodarstwa Krajowego zawiadomił Skarżącą stronę pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r., że na podstawie wyników oceny wniosku o dofinansowanie dla projektu pt.: [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. dla inwestycji technologicznej finansowanej kredytem technologicznym, podjęta została decyzja o odmowie przyznania promesy premii technologicznej. Po dokonaniu oceny wniosku o dofinansowanie projekt uzyskał 14.50 punkty/ów.
Uzasadniając ocenę IP wskazała, że zgodnie z § 9 Regulaminu Konkursu, ocena projektu dokonana została przy udziale dwóch niezależnych ekspertów. W tym celu Instytucja Pośrednicząca zorganizowała panel ekspertów, w którym wzięli udział zarówno eksperci wyłonieni zgodnie z obowiązującymi w BGK procedurami, jak i pracownicy BGK, pełniący funkcję członków Komisji Oceny Projektów. Wnioskodawca miał możliwość wzięcia udziału w panelu. Wskazano też, że wyniki oceny projektu zostały zawarte w załączonej do pisma wspólnej Karcie Oceny, która zawiera punktację i uzasadnienia oceny ekspertów.
Instytucja Pośrednicząca stwierdziła nadto zgodność przeprowadzonej przez ekspertów oceny z wymogami dla Poddziałania 3.2.2 PO IR, a przyznana punktacja nie budzi wątpliwości w świetle uzasadnień dla jej przyznania przedstawionych w Karcie Oceny.
Skarżąca złożyła protest na to rozstrzygnięcie, jednakże protest dotyczący ww. oceny został pozostawiony bez rozpatrzenia z powołaniem się na art. 66 ust. 2 pkt 1 z dnia [...] lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 818 ze zm., dalej: "ustawa wdrożeniowa"), tj. z uwagi na wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania. Instytucja zarządzająca, tj. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, przekazała w dniu [...] sierpnia 2021 r. informację o wyczerpaniu kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach przedmiotowego poddziałania 3.2.2. Kredyt na innowacje technologiczne, co było podstawą rozstrzygnięcia.
Tym samym Organ, w związku z protestem od wyniku oceny wniosku o dofinansowanie, poinformował Wnioskodawcę pismem z dnia [...] września 2021 r., że protest pozostał pozostawiony bez rozpatrzenia.
Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisane rozstrzygnięcie.
Sformułowała w nim zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 66 ust. 2 pkt 1 o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 poprzez przyjęcie, na skutek wadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, że projekt należy ocenić negatywnie.
Mając na względzie wskazany zarzut, wniosła o stwierdzenie, że ocena projektu w części, w której wniesiono protest jak również pozostawienie protestu skarżącego bez rozpatrzenia rozstrzygnięciem BGK z dnia [...] września 2021 r. w sprawie [...] o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia (wniosek [...]) zostało wydane wadliwie, zostało przeprowadzone w sposób naruszający prawo z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Bank, z uwagi na niewyczerpanie środków, względnie o stwierdzenie, że rozstrzygnięcie BGK z dnia [...] września 2021 r. w sprawie [...] o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia (wniosek [...]) zostało dokonane z naruszeniem prawa i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny.
Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów dołączonych do skargi na okoliczności przedstawione w uzasadnieniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania oraz zastępstwa procesowego na rzecz strony skarżącej od organu według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę instytucja pośrednicząca wniosła o jej oddalenie, prezentując stanowisko, że w przypadku wyczerpania alokacji środków w ramach poddziałania niemożliwe jest udzielenie dofinansowania na projekt, a protest należy pozostawić bez rozpatrzenia. Powyższą okoliczność w sprawie potwierdzają w ocenie Organu pisma instytucji zarządzającej z dnia [...] sierpnia 2021 r., [...] listopada 2021 r. oraz [...] listopada 2021 r. Pisma te, wraz z umową w sprawie powierzenia instytucji pośredniczącej realizacji POIR 2014-2020 dla poddziałania 3.2.2. Kredyt na innowacje technologiczne z [...] maja 2016 r., dołączono do odpowiedzi na skargę (k. 27-37 akt sąd.).
Na rozprawie przed tut. Sądem pełnomocnicy stron poparli dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że uprawnienie sądu administracyjnego do rozstrzygania w niniejszej sprawie wynika z art. 61 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1146, obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.) - dalej: "ustawa wdrożeniowa", u.z.r.p.s. - w zw. z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.".
W myśl art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej sąd administracyjny dokonuje oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji projektu operacyjnego, skoro w przepisach tych przewidziano uwzględnienie skargi w wypadku stwierdzenia, że:
a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1,
b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1.
Jednocześnie zgodnie z treścią art. 66 ust. 2 tej ustawy w przypadku gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej zostanie wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania, a w przypadku gdy w działaniu występują poddziałania - w ramach poddziałania:
1) właściwa instytucja, do której wpłynął protest, pozostawia go bez rozpatrzenia, informując o tym na piśmie wnioskodawcę, pouczając jednocześnie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w art. 61;
2) sąd, uwzględniając skargę, stwierdza tylko, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, i nie przekazuje sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, którego naruszenie przez organ słusznie zarzuca Skarżąca spółka w skardze, zawarto zasady ogólne dotyczące wszystkich trybów wyłaniania projektów do dofinansowania. Wymienione tam zasady przejrzystości, rzetelności, bezstronności wyboru projektów oraz równości wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczą każdego etapu konkursu - począwszy do momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt II GSK 3252/17 i przywołane w nim orzecznictwo; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.gov.pl).
Warunkiem koniecznym dla przeprowadzenia wyboru projektów do dofinansowania zgodnie z regułami określonymi w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej jest określenie reguł wyboru w sposób jasny i precyzyjny, jednoznacznie określający konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu. Standardom takim nie odpowiadają systemy stwarzające zbyt szerokie pole do interpretacji dla podmiotów czy organów je stosujących, pozwalające na dowolność ocen lub na tyle nieostre, że ich stosowanie narusza zasady równości, przejrzystości, rzetelności lub bezstronności. Wadliwość prawna lub faktyczna przyjętych reguł wyboru, która pozwala na dowolność i nieweryfikowalność oceny projektów, może być, zdaniem Sądu, utożsamiana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 8 pkt 1a ustawy wdrożeniowej.
Każdorazowo jednak należy tę kwestie rozpatrywać indywidualnie, badając nie tylko sam fakt wystąpienia uchybień w szeroko rozumianej procedurze konkursowej, ale także potencjalny wpływ ich wystąpienia na ocenę projektu składanego przez wnioskodawcę.
Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się zatem do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Powinna ona zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja zaskarżonego rozstrzygnięcia protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca, odpowiada generalnym standardom prawa, doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości prezentuje przesłanki dokonanej oceny.
W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie narusza wyżej wskazane zasady, jak i przepisy zakreślone w cyt. ustawie.
Na wstępie należy zatem przypomnieć, że istotą i zasadniczym celem procedury takiej, jak kontrolowana w przedmiotowym przypadku, zaliczanej do tzw. procedur trzeciej generacji, nie jest - w przeciwieństwie do postępowania typu jurysdykcyjnego - konkretyzacja praw lub obowiązków, lecz optymalizacja wyniku pewnego cyklu działań (w tym przypadku absorpcji środków unijnych), zwłaszcza poprzez dokonanie podziału posiadanej puli środków finansowych na zasadach konkurencji uczestników postępowania (konkursu) (szerzej np. Z. Kmieciak, Idea procedur administracyjnych trzeciej generacji (na przykładzie postępowania w sprawach dofinansowania projektów w ramach programów operacyjnych, Państwo i Prawo 2015, nr 5, s. 11 i n.). W związku z tym pozycja uczestnika takiego postępowania różni się istotnie od sytuacji strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Tut. Sąd wielokrotnie zajmował się tym zagadnieniem, a skład orzekający w sprawie podziela ten pogląd, że takie wyżej wskazane rozumowanie nie oznacza, że Strona skarżąca w ramach przedmiotowej procedury konkursowej pozbawiona jest gwarancji procesowych. Należy bowiem mieć na względzie, że także postępowanie w sprawie wniosku o dofinansowanie realizacji projektu ze środków unijnych powinno spełniać pewne warunki brzegowe, w szczególności czynić zadość podstawowym zasadom zapewniającym, by wybór projektu miał charakter niedyskryminacyjny i przejrzysty (por. art. 125 ust. 3 lit. a ppkt ii rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, Dz. Urz. UE L 347 z 20 grudnia 2013 r., s. 320). Owe zasady formułuje, poza ww. rozporządzeniem, na poziomie ustawowym ww. art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, zgodnie z którym właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Ponadto – z mocy art. 5 ust. 1 pkt 4 oraz art. 6 ust. 2 ww. ustawy – regulacje w tym zakresie zawierają Wytyczne Ministra Inwestycji i Rozwoju w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020 (MR/2014-2020/9(3), a to w szczególności w rozdziale 4 pkt 1 lit. a-e (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4278/21; dostępny tamże - CBOSA).
W orzecznictwie akcentuje się, że zasady powyższe mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej, znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzonej z traktatowej zasady równości (por. np. wyrok NSA o sygn. II GSK 1549/17, CBOSA oraz powołane tam orzecznictwo). Owo minimum gwarancji procesowych odnosi się zarówno do kwestii walidacyjnych, tj. określonych przez instytucję zarządzającą wymogów kwalifikowania projektów, jak i do oceny projektu, na każdym etapie procedury konkursowej. Innymi słowy, m.in. wybór projektu do dofinansowania powinien być dokonany w sposób przejrzysty, bezstronny oraz rzetelny (vide np. wyrok NSA o sygn. I GSK 421/21, CBOSA), co obejmuje również uzasadnienie ustalenia o wyczerpaniu środków (por. wyrok NSA o sygn. II GSK 3172/17, CBOSA). Zwłaszcza w optyce zasad przejrzystości oraz rzetelności wyboru projektów, właściwa instytucja podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej jest zobowiązana wykazać i udokumentować, że środki na dofinansowanie projektu w ramach działania zostały w sposób wiążący rozdysponowane (kryterium stanowią zawarte umowy o dofinansowanie). Wyczerpanie alokacji środków musi zostać stwierdzone w sposób bezsporny w postępowaniu konkursowym, gdyż determinuje ono sposób załatwienia sprawy na etapie postępowania administracyjnego, a co więcej – uniemożliwia ewentualne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w ramach kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, w przypadku dostrzeżenia istotnych wad procedury konkursowej, które skutkują uwzględnieniem skargi (art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej).
Odnosząc te ogólne uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zgodzić się ze Stroną skarżącą, że samo odwołanie się przez organ do informacji instytucji zarządzającej było dla spółki nieweryfikowalne , a tym samym nie czyniło zadość wyżej wspomnianym zasadom. Trudno w szczególności uznać, że stronie zapewniono dostęp do informacji związanych z przebiegiem wyboru projektów (zasada przejrzystości – por. rozdz. 4 pkt 1 lit. a Wytycznych), skoro w zaskarżonej informacji ograniczono się do zdawkowego twierdzenia, że "w dniu [...] sierpnia 2021 r. instytucja zarządzająca PO IR przekazała informację o wyczerpaniu kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach poddziałania 3.2.2 PO IR".
Należy w tym miejscu zauważyć, że dopiero na etapie postępowania sądowo-administracyjnego przedstawiono uzasadnienie dla ustalenia o wyczerpaniu środków, tzn. wskazano jego podstawę w postaci informacji instytucji zarządzającej, zgodnie z którymi koszty projektów rekomendowanych do wsparcia na koniec lipca br. (i oczekujących jeszcze na zawarcie umów) oraz arkusz kalkulacyjny dla programu POIR na miesiąc sierpień IZ uznała, iż w poddziałaniu 3.2.2. POIR środki zostały wyczerpane. Również dopiero w odpowiedzi na skargę wyrażono stanowisko, co do uwzględnianego przez organ rozumienia art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej. Organ wskazał, że już samo "robocze" ustalenie "kwoty projektów rekomendowanych do wsparcia", tj. "oczekujących jeszcze na zawarcie umów", stanowi o wyczerpaniu kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów.
Także w odpowiedzi na skargę powołano i przedstawiono oświadczenie z [...] listopada 2021 r., z którego wynika, że wartość podpisanych przez BGK i wysłanych umów o dofinansowanie przekracza o 65.476.595 zł wartość alokacji dla poddziałania 3.2.2 Kredyt na innowacje technologiczne PO IR.
Jednocześnie sądowi z urzędu znane jest pismo Departamentu Programów Europejskich z 5 listopada 2021 r., które zostało złożone do akt sądowych na rozprawie w dniu 10 grudnia 2021 r. w sprawie V SA/Wa 4676/21, z którego wynika, że wartość podpisanych umów o dofinansowanie przekracza o 16.611.625,48 zł kwotę przyznanej alokacji dla poddziałania 3.2.2 Kredyt na innowacje technologiczne PO IR.
W ramach tego wątku trzeba także zauważyć, że na rozprawie w dniu 11 stycznia 2022 r. pełnomocnik organu złożył pismo procesowe z 11 stycznia 2022 r., które wskazuje, że dopiero w grudniu BGK podpisał umowy o dofinansowanie dla wszystkich projektów, którym zostały wystawione promesy premii technologicznej. Wg stanu na dzień 10 stycznia 2022 r. wartość umów o dofinansowanie wynosi 3.308.728.509,36 zł, co wyczerpuje kwotę alokacji wynoszącą 548.055.925 Euro (2.393.082.988,23 zł).
Sąd dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia protestu uznał, że przedstawienie w sposób wyczerpujący stanowiska Organu odnośnie wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie dopiero na etapie postępowania przed tut. Sądem uchybiało podstawowym dla analizowanej procedury konkursowej zasadom przejrzystości i rzetelności, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem BGK nie pozwolił Stronie skarżącej na poznanie podstaw faktycznych i prawnych (w zakresie przyjmowanej interpretacji art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej) pozostawienia protestu bez rozpatrzenia.
Na szczególne podkreślenie w tym miejscu zasługuje przyjęta w orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia prawidłowości zaistnienia przesłanki "wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania" .
Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że pojęcie "wyczerpania" puli środków w ramach działania nie jest jednoznaczne.
W orzecznictwie sądów administracyjnych, z którego można zrekonstruować podzielane przez skład orzekający założenie, że środkiem do uściślenia znaczenia przesłanki "wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów" jest kontekst systemowy (tzw. makrokontekst wypowiedzi prawodawcy - szerzej T. Gizbert-Studnicki, Wieloznaczność leksykalna w interpretacji prawniczej, Kraków 1978, s. 93 i n.). W tym względzie ugruntowane jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide np. wyrok o sygn. I GSK 121/21 oraz powołane tam orzecznictwo), że dopiero rozumienie pojęcia wyczerpania alokacji, będące konsekwencją zawarcia umowy o dofinansowanie lub wydania decyzji o dofinansowaniu, umożliwia precyzyjne ustalenie, czy w sprawie doszło do faktycznego wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów, a zatem czy organ, pozostawiając protest bez rozpatrzenia, prawidłowo zastosował art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej. Za takim rozumieniem wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów przemawia zwłaszcza treść art. 52 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Przepis ten stanowi, że umowa o dofinansowanie projektu może zostać podpisana, a decyzja o dofinansowaniu projektu może zostać podjęta, jeżeli projekt spełnia wszystkie kryteria, na podstawie których został wybrany do dofinansowania.
Zatem dopiero zawarcie umowy o dofinansowanie lub wydanie decyzji o dofinansowaniu wiąże się z definitywnym (wiążącym obowiązującym obie strony umowy) rozdysponowaniem środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów w ramach działania, a tym samym z wyczerpaniem kwoty przeznaczonej na ten cel. Możliwa jest bowiem, w świetle cyt. przepisu, sytuacja zmiany przez właściwą instytucję swojej decyzji w zakresie objęcia wsparciem, w razie wystąpienia w okresie pomiędzy skierowaniem projektu do dofinansowania, a dniem zawarcia umowy, okoliczności uniemożliwiających przekazanie pomocy. Nie jest również wykluczone odstąpienie od realizacji projektu (w tym zawarcia umowy) przez samego wnioskodawcę. Dopiero więc podpisanie umów o dofinansowanie rodzi stan zobowiązania ze strony organu i korzystającego z dofinansowania, a więc z tym momentem następuje wiążące rozdysponowanie środków dotacji (patrz cyt. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4278/21 oraz cyt. tam wyroki).
Sąd dokonując oceny odpowiedzi na protest, w świetle dokumentów przedłożonych przez Stronę, uznał tym samym, że organ nieprawidłowo zastosował wynikające z przepisów ustawy cyt. zasady.
Sąd nie jest przy tym uprawniony do dokonywania szczegółowej oceny merytorycznej wniosku, albowiem uprawnienia do tego posiadają eksperci, powoływani do oceny projektów w danym konkursie. Sąd nie dysponuje specjalistyczną wiedzą niezbędną do rzetelnej i szczegółowej oceny projektów w ich warstwie merytorycznej. Uprawnieniem Sądu jest dokonanie oceny, czy organy prawidłowo dokonały oceny protestu w świetle art. 58 i następnych ustawy wdrożeniowej, jak też przepisów właściwych dla danego konkursu, zawartych w Regulaminie konkursu.
Sąd rozpatrując skargę sprawdza, czy ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, i czy naruszenie to miało istotny wpływ na wynik tej oceny, nie jest natomiast jego zadaniem dokonywanie oceny merytorycznej tj. weryfikacji, dlaczego oceniający wniosek eksperci ocenili wniosek w danej wysokości we wskazanej skali punktowej. Co więcej sąd zauważa, że merytoryczna procedura konkursowa jest quasi dwuinstancyjna, co wskazuje, że sąd dokonuje oceny wniosku o dofinansowanie posiadając zarówno informację o zakończeniu oceny projektu i jej wyniku wraz z uzasadnieniem tej oceny (art. 45 ust 4 ustawy wdrożeniowej) oraz informacja o wyniku rozpatrzenia protestu (art. 58 ust. 1 ustawy wdrożeniowej) i dopiero wówczas ma możliwość rozpoznania sprawy i merytorycznego odniesienia się do oceny wniosku o dofinansowanie. Natomiast pozostawienie protestu bez rozpatrzenia powoduje, że jeden z etapów merytorycznej oceny projektu odpada, co uniemożliwia odniesienie się przez sąd do merytorycznej istoty sprawy.
W tym stanie rzeczy skład orzekający uznał, że organ naruszył art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej, orzekł jednakże na mocy art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej odnośnie wskazania, iż ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, bez przekazania sprawy do ponownego rozparzenia.
Z powyżej wskazanego bowiem rozumienia zaistnienia przesłanki "wyczerpania kwoty" a także z treści pisma z [...] listopada 2021 r., znanemu sądowi z urzędu a stronom postępowania na skutek przeprowadzenia z tego dokumentu dowodu, z którego wynika, że wartość podpisanych umów o dofinansowanie przekracza o 16.611.625,48 zł kwotę przyznanej alokacji dla poddziałania 3.2.2 Kredyt na innowacje technologiczne PO IR, w ocenie sądu uznać należy, że z tym dniem została w tym poddziałaniu wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w jego ramach. Powyższe ustalenia potwierdziło także pismo organu z 11 stycznia 2022 r.
Sąd dokonał przy tym oceny całokształtu sprawy, stosując art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadzając dowód uzupełniający z treści pism z 5 listopada 2021 r. i 11 stycznia 2022 r. dla wyjaśnienia faktycznej wysokości wolnej alokacji w ramach poddziałania 3.2.2. na dzień rozpoznania skargi, tj. 11 stycznia 2022 r.
Sąd dokonał przy tym oceny całokształtu sprawy, stosując art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadzając dowód uzupełniający z treści pisma z dnia 5 listopada 2021 r. dla wyjaśnienia faktycznej wysokości wolnej alokacji w ramach poddziałania 3.2.2. na dzień rozpoznania skargi, tj. 10 stycznia 2022 r.
Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. - sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podkreślić należy, że możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentu, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., nie służy zastępowaniu organu w obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz ocenie, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, weryfikacji jego kompletności oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej w zakresie stanu faktycznego.
Z powyższych względów, Sąd uwzględnił niektóre zarzuty skargi i stwierdził, że w sprawie naruszono normatywne zasady wyboru projektów ustanowione w powołanych wyżej przepisach ustawy wdrożeniowej, co powoduje, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo.
Ponieważ jednak w ramach konkursu, w którym aplikowała Skarżąca, środki na dofinansowanie zostały wyczerpane w części umożliwiającej dofinansowanie także jej projektu, przeto sąd zobligowany był do wydania orzeczenia przewidzianego w art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej zostanie wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów (...), Sąd uwzględniając skargę stwierdza tylko, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i nie przekazuje sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło