V SA/Wa 539/23

WyrokWSA w Warszawie2023-10-12

Skład orzekający: Andrzej Siwek, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Robert Żukowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne jest w toku, można uznać należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za całkowicie nieściągalne, co stanowiłoby podstawę do ich umorzenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dopóki postępowanie egzekucyjne jest w toku i istnieją niewykorzystane możliwości wyegzekwowania zaległości, nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne. Umorzenie należności przed wyczerpaniem tych możliwości byłoby sprzeczne z interesem publicznym. W związku z tym, organ prawidłowo odmówił umorzenia składek, ponieważ nie zaszła przesłanka całkowitej nieściągalności.
Stan faktyczny
Skarżąca, I K. w W., wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ I instancji odmówił umorzenia, wskazując na trwające postępowanie egzekucyjne i brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym niezastosowanie przesłanek umorzenia wynikających z braku majątku do egzekucji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję organu za prawidłową.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Siwek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Asesor WSA - Robert Żukowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. - Agnieszka Ciszek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2023 r. sprawy ze skargi I K. w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 stycznia 2023 r. nr UP-38/2023 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. Przedmiotem skargi I K. (...) w W. (zwanego dalej "Skarżącym", "Stroną") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej "organem II instancji") z 16 stycznia 2023 r. nr UP-38/2023 wydana w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy: W dniu 23 grudnia 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych III Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w Warszawie wpłynął wniosek I K. (...) w W., którego organem prowadzącym jest Fundacja (...) z siedzibą w W., gdzie zwrócono się o umorzenie należności z tytułu składek wobec ZUS. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż szkoła utrzymuje się głównie z dotacji z budżetu państwa jednakże wysokość otrzymywanego dofinansowania pozwalała w okresie powstania zaległości jedynie na opłacanie wynagrodzeń nauczycieli i nie wystarczało już środków na opłacenie należności składkowych. Dodano przy tym, iż że od września 2021 r. kwota z tytułu dotacji dla szkoły została zwiększona i od tego czasu szkoła wywiązuje się na bieżąco ze swoich zobowiązań wobec ZUS, jednakże nie jest w stanie spłacić wcześniejszego zadłużenia wobec ZUS z tytułu zaległych składek. Pismem 28 grudnia 2021 r. ZUS poinformował Skarżącą m.in. o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, które obejmuje prawo wglądu do akt, zgłoszeniu dowodów, możliwości złożenia dodatkowych dokumentów, które potwierdzałyby zasadność umorzenia należności oraz pouczono o treści przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określających zasady umarzania zobowiązań wobec ZUS. Wezwano przy tym stronę do złożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, oświadczenia o niezaleganiu z podatkami oraz dokumenty potwierdzające zobowiązania wobec osób trzecich. W dniu 19 stycznia 2022 r. wpłynęły dokumenty tj. wyciągi bankowe z trzech ostatnich miesięcy oraz informacja co do wsparcia z zewnątrz, z procentowym udziałem finansowania za pomocą dotacji. W dniu 23 maja 2022 r. decyzją nr 32/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – zwany dalej kpa w zw. z art. 30, art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423) – zwanej dalej "u.s.u.s." oraz na podstawie art. 61a § 1 kpa w zw. z art. 28 ust. 3a, art. 83b ust. 1 u.s.u.s., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonych przez I K.(...) Społeczne wniosków o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne w okresach wskazanych we wnioskach za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz za pracowników w części finansowanej przez płatnika. Decyzja wraz z pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS lub skargi do WSA w Warszawie za pośrednictwem ZUS doręczone zostało Skarżącej 25 maja 2022 r. Rozpoznając wniosek Skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z 28 czerwca 2022 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu z 23 maja 2022 r. nr 32/2022. Decyzja ta wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi do WSA w Warszawie za pośrednictwem organu została doręczona skutecznie Skarżącej stronie w dniu 1 lipca 2022 r. Następnie po otrzymaniu rozstrzygnięcia z 28 czerwca 2022 r. Skarżąca zwróciła się ponownie o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją z dnia 23 maja 2022 r. nr 32/2022. Pismo zaadresowane zostało do Prezesa ZUS. W uzasadnieniu pisma podniesiono, iż składając wniosek o umorzenie składek, I K. (...) kierowało się zaleceniami i wskazaniami uzyskanymi od pracowników ZUS. Podniesiono przy tym, iż cześć określonych w toku postepowania składek uległa już przedawnieniu. Po rozpatrzeniu tego pisma decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r. ZUS na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postepowania z uwagi na fakt że w sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie i stanowiła przedmiot rozpoznania w sprawie powiązanej o sygn. akt V SA/Wa 2614/22. Pismem z 15 listopada 2022 r. ZUS zawiadomił Skarżącą, że postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie zaległych składek wszczęte 23 grudnia 2021 r. zostało zakończone. Pouczono przy tym stronę o możliwości wypowiedzenia się w sprawie co do przeprowadzonego postępowania dowodowego. Skarżąca skorzystała z prawa zapoznania się ze sprawą w dniu 29 listopada 2022 r. i nie wniosła zastrzeżeń do zebranych dowodów i materiałów. Skarżąca w dniu 30 listopada 2022 r. podtrzymała swoje stanowisko w sprawie co do zasadności umorzenia swoich zobowiązań wobec ZUS oraz co do poprawy swojej sytuacji finansowej, która umożliwia bieżące płatności przy jednoczesnym braku środków na spłatę wcześniejszych zaległości. Do pisma dołączono informację o wpłatach dotacji za styczeń 2018 oraz listę płac za styczeń 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wnioskowanego umorzenia decyzją z 6 grudnia 2022 r. nr 2350/2022 odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 525.684,28 zł, ponieważ nie wystąpiła w sposób bezsporny zdaniem organu I instancji żadna z przesłanek umorzenia zaległych należności a w szczególności uzasadniających uznanie należności Skarżącej wobec ZUS za całkowicie nieściągalne. W uzasadnieniu wskazano m.in., iż wobec zaległości figurujących na koncie Skarżącej III Oddziału ZUS w Warszawie wdrożył postępowanie egzekucyjne w ramach którego zajęto rachunki bankowe. Postępowanie nie zostało zakończone, Nie wyczerpano możliwości dochodzenia należności. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Wskazano również, iż jeśli szkoła nie ma możliwości uregulowania zadłużenia jednorazowo, to może zwrócić się z wnioskiem o rozłożenie należności na raty. Zakład po uprzednim przeprowadzeniu analizy sytuacji finansowej, dostosowuje raty do możliwości finansowych dłużnika. Z decyzją tą nie zgodziła się skarżąca, która we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnosząc się od oceny organu co do poszczególnych przesłanek umorzenia wskazała m.in., iż nie ma zdolności upadłościowej ponieważ nie jest podmiotem gospodarczym i nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej. Wskazano także, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów w piśmie z 14 listopada 2022 r. poinformował szkołę o zwrocie na rachunek bankowy zajętych wcześniej środków i po zasięgnięciu opinii prawnej stwierdził, że środki pozyskane z dotacji określone w art 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32, art. 40 i art. 41 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych z mocy prawa nie podlegają egzekucji a wobec tego w ocenie Skarżącej potwierdzono, iż nie ma majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Powołano się także na przedawnienie należności wobec ZUS. Decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. nr UP-38/2023 Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając sprawę jako organ II instancji utrzymał w mocy ww. decyzję ZUS z 6 grudnia 2022 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść zastosowanych przepisów prawa. W ocenie organu nie zachodzi w sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 u.s.u.s. Wskazano tutaj m.in. iż Szkoła posiada uprawnienia szkoły publicznej nadane przez Kuratora Oświaty w W.. Placówka, jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, gdzie organem prowadzącym jest Fundacja (...) w W., która odpowiada za jej zobowiązania. Wysokość zaległych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia a zatem nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4 a u.s.u.s.. Odnosząc się do argumentacji z wniesionego środka odwoławczego wyjaśniono, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów prowadził postępowanie egzekucyjne na wniosek Dyrektora ZUS III Oddział w Warszawie jedynie z określonego składnika majątku tj. z r-ku i nie posiadał umocowania do wydania rozstrzygnięć dotyczących całego postępowania egzekucyjnego a aktualnie wobec I K. (...) w W. kontynuowane jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora ZUS III Oddział w Warszawie. Wskazano, iż na koncie Skarżącej ZUS III Oddział w Warszawie wszczął przymusowe dochodzenie należności stosując środki egzekucyjne w postaci .zajęcia wierzytelności pieniężnej na należących do szkoły rachunkach bankowych. Zastosowany środek egzekucyjny pozwala w ocenie organu na skuteczne przymusowe dochodzenie zaległości, gdyż w okresie październik listopad 2022, r. na poczet zaległych składek uzyskano w ten sposób łącznie kwotę 622,20 zł. Należności nie można więc uznać za całkowicie nieściągalnych bowiem postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku. Powołano się tutaj na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i stwierdzono, iż postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności bowiem dopóki istnieją niewykorzystane, dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej jej umorzenie przed lch wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Zdaniem organu po przenalizowaniu sprawy nie zachodzą żadne przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art 28 ust. 3 u.s.u.s.. Wyjaśniono przy tym, iż co prawda art. 28 ust. 3a u.s.u.s., dopuszcza także możliwość umorzenia zaległości wobec ZUS w przypadku braku całkowitej nieściągalności, kierując się w tym względzie ważnym interesem osoby zobowiązanej do ich opłacania, jednakże przepis ten nie ma zastosowania w tej sprawie. W ocenie organu przepis ten może bowiem zostać zastosowany tylko co do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych okładek, tj. osób opłacających składki na własne ubezpieczenia, natomiast zadłużenie, które widnieje na koncie Skarżącej jako płatnika składek, dotyczy składek finansowanych przez płatnika za osoby ubezpieczone oraz finansowanych przez ubezpieczonych pracowników. W związku z powyższym z uwagi na specyfikę zadłużenia, wniosek mógł zostać rozpoznany tylko w oparciu o wystąpienie elementu całkowitej nieściągalności długu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej w ustawowym terminie Skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na rozstrzygnięcie tj: a] art. 80 KPA poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgormadzonego materiału dowodowego skutkujące błędnym uznaniem przez organ, że w przypadku I K.(...) nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie składek na ubezpieczenie, objętych treścią złożonego wniosku, choć Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów w piśmie z 14 listopada 2022 r. uznał, że I K.(...) nie ma majątku, z którego można prowadzić egzekucję, b] art. 80 KPA poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkujące błędnym uznaniem przez organ, że w przypadku I K.(...) nie zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie składek na ubezpieczenie, objętych treścią złożonego wniosku, choć jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, c] art. 7 KPA poprzez wydanie decyzji z naruszeniem obowiązku rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; d] art. 11 KPA poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady przekonywania w szczególności poprzez wydanie decyzji i sporządzenie jej uzasadnienia w sposób nieprzekonywujący wnioskującej strony, że nie ma racji, poprzez zaniechanie wskazania, jakie ma realne możliwości spłaty zobowiązania; e] art. 77 § 1 KPA poprzez oparcie rozstrzygnięcia w oparciu o snute przypuszczenia na przyszłość, z jednoczesnym naruszeniem obowiązku rozważenia aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj: a) art. 28 ust. 3 pkt. 5) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego niezastosowanie, mimo iż zgormadzony w sprawie materiał dowodowy prowadził do wniosku, że w przypadku I K.(...) doszło do stwierdzenia braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; b] art. 28 ust. 3 pkt. 6) USUS poprzez jego niezastosowanie, mimo iż zgormadzony w myśl zapisu art, 28 ust. 2 u.s.u.s. w sprawie materiał dowodowy prowadził do wniosku, że jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. 3. błąd w ustaleniach faktycznych przejawiający się błędnym przyjęciem przez organ, że: a) nie zachodzi przesłanka wymieniona w art, 28 ust. 3 pkt 5 USUS b ) nie zachodzi przesłanka wymieniona w art, 28 ust. 3 pkt 6 USUS W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z jednoczesnym zobowiązaniem ZUS do umorzenia składek na ubezpieczenie objętych wnioskiem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując treść zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U 2023, poz. 1634 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a., natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala. Skarga jest nieuzasadniona, nie doszło bowiem do naruszeń prawa istotnych dla prawidłowości przyjętych przez organ rozstrzygnięć, a postępowanie wyjaśniające odpowiadało wymogom prawa, zwłaszcza wymogom proceduralnym określonym w art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ zebrał pełny materiał dowodowy, dokonał jego prawidłowej i pełnej oceny zgodnie z prawidłowo przytoczonymi przepisami prawa materialnego regulującymi możliwość umorzenia przedmiotowych zobowiązań wobec ZUS oraz niewadliwie uzasadnił rozstrzygnięcie, respektując treść art. 107 § 3 k.p.a. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Zgodnie z art. 28 ust. 3 całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wyliczenie przypadków całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek stanowi zamknięty katalog i tylko wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje ZUS możliwość umorzenia takich należności. Zgodnie zatem z ww. dyspozycją art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach określonych w ust. 3. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285). Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia tych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem naruszałaby ona prawo materialne. W świetle analizy akt poddanej sądowej kontroli sprawy nie budzi wątpliwości, że zobowiązana nadal jest szkołą wpisaną do ewidencji szkół niepublicznych, prowadzonej przez Urząd Miasta Stołecznego Warszawy. Szkoła posiada uprawnienia szkoły publicznej nadane przez Kuratora Oświaty w W.. Placówka, jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, gdzie organem prowadzącym jest Fundacja (....) w W., która odpowiada za jej zobowiązania. Szkoła mimo ujemnych wyników finansowych w latach 2018-2021 nadal prowadzi swoją działalność a zgodnie ze statutem jednostki w zakresie gospodarki finansowej szkoła podlega ustaleniom i nadzorowi organu prowadzącego i dotującego. Obecnie Skarżąca opłaca w ramach swojej działalności wszystkie zobowiązania w tym także publiczno-prawne jednak deklaruje brak środków na spłatę zadłużenia wobec ZUS. Ponadto Skarżąca składa sprawozdania finansowe roczne niezaudytowane; otrzymuje granty lub dotacje, nie jest w strukturze grupy kapitałowej, nie ma majątku nieruchomego i ruchomego oraz nie posiada żadnych praw majątkowych ani wierzytelności; nie znajduje się w likwidacji, upadłości ani postępowaniu restrukturyzacyjnym. Podkreślić także należy, iż Szkoła nie prowadzi działalności gospodarczej aczkolwiek jako jednostka niepubliczna otwarta dla wszystkich chętnych uczniów przy realizacji swoich statutowych celów oraz określaniu własnego budżetu do ich osiągnięcia ma realne możliwości aby poza otrzymywanymi dotacjami uzyskiwać również dodatkowy dochód z prowadzonej działalności (czesne). Mając na uwadze wskazane wyżej ustalenia w zakresie stanu faktycznego zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ocenił, że nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., tj. z powodu całkowitej nieściągalności tych należności. Wniosek taki wynika przede wszystkim z faktu, że Skarżąca nadal prowadzi swoją działalność edukacyjną i posiada trwałe i stabilne możliwości finansowe dalszego jej prowadzenia. Pobocznie odnotować tutaj należy, iż w przeciwnym wypadku w sytuacji notorycznego przekraczania kwoty uzyskiwanych środków na bieżące wydatki Szkoły obowiązkiem podmiotu prowadzącego szkołę niepubliczną winno być zakończenie działalności z końcem danego roku szkolnego. Szczegółowe odniesienie do braku każdej z wymienionych przesłanek całkowitej nieściągalności zawarte zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzi wątpliwości Sądu. Przedstawiona argumentacja jest klarowna, rzeczowa i oparta na obowiązujących przepisach prawa. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi w tym zakresie wyjaśnić trzeba, iż przez powoływany przez Skarżącą fakt braku majątku i bezskuteczności egzekucji Urzędu Skarbowego z rachunku bankowego Skarżącej wbrew jej twierdzeniom nie potwierdza całkowitej nieściągalności zobowiązań wobec ZUS. Podkreślić tutaj trzeba, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego Warszawa-Ursynów prowadził postępowanie egzekucyjne jedynie z określonego składnika majątku i nie posiadał umocowania do wydania rozstrzygnięcia dotyczącego całego postępowania egzekucyjnego. Należy pamiętać, iż specyfika świadczonych przez Skarżącą usług edukacyjnych i powiązane z tym finansowanie w postaci dotacji oświatowej jak i forma prawna Skarżącej (Szkoła prowadzona przez Fundację) wywołuje określone konsekwencje na gruncie postepowania egzekucyjnego uniemożliwiając przeprowadzenie prostej egzekucji opartej na licytacji majątku. Niemniej organ prawidłowo ocenił całokształt podjętych ustaleń w zestawieniu z publicznoprawnym charakterem należności ZUS uznając, iż dalsze kontynuowanie postępowania egzekucyjnego uniemożliwia stwierdzenie całkowitej nieściągalności. Pamiętać także należy (na co zasadnie zwrócił uwagę organ w kontekście oceny przesłanek nieściągalności), iż w przypadku gdy prowadzona wobec Szkoły a następnie Fundacji windykacja będzie bezskuteczna, to istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania szkoły na członków zarządu fundacji ją prowadzącej. W orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, iż umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie należności, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku (por. teza wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2001 r., III SA 628/00), ponieważ zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny (por. uzasadnienie wyroku z dnia 8 stycznia 2008 r. WSA w Gdańsku, I SA/Gd 909/07), co z kolei nie jest samodzielną przesłanką powodującą oddalenie wniosku podatnika bez pełnej merytorycznej oceny sytuacji. Umorzenie zaległości publicznoprawnych pociąga za sobą zmniejszenie wpływów do budżetu, tym samym ograniczeniu ulegają możliwości realizacji zadań związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb całego społeczeństwa. Wykładnia pojęć nieostrych, będących przesłankami możliwości zastosowania ulgi, czyli wyjątku od zasady, powinna mieć zawężający charakter. Zbyt szerokie i dowolne wykorzystanie uprawnień w przyznawaniu ulg doprowadziło by do naruszenia dyscypliny podatkowej, do zachowania której powołano organy podatkowe oraz do naruszenia zasady równego traktowania podatników, pozostających w takim samym stanie faktycznym i prawnym. O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie mogą decydować jego subiektywne przekonania, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (por. teza wyroku WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2005 r., I SA/Gd 257/03). Dolegliwość wynikająca z zapłaty należności publicznoprawnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o umorzeniu w całości owej zaległej należności. Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane, jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zwłaszcza, iż jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu Skarżąca uzyskuje obecnie stały dochód umożliwiający zaspokojenie wszystkich potrzeb a w okresie powstawania zadłużenia Skarżąca zaspokajała zobowiązania wobec wierzycieli prywatnych (czynsz, wynagrodzenia, itp.) kosztem zobowiązań publicznoprawnych, których cel skierowany jest w przyszłości na wypłatę świadczeń emerytalnych dla zatrudnianych przez Skarżącą nauczycieli. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne nie było traktowane gorzej niż inne zobowiązania Skarżącej, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., I SA/Ka 577/00, niepubl.). Zważyć należy, iż niejednokrotnie zobowiązani, znajdujący się również w trudnej sytuacji życiowej, czy to ze względu na zdrowie czy finanse, wywiązują się ze swych zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty i terminowy. Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza wskazanych w skardze przepisów prawa, w tym norm materialnoprawnych. Organ dokonał kompleksowej oceny sprawy a z uwagi na specyfikę zadłużenia i formy prawnej zobowiązanego wniosek mógł zostać rozpoznany tylko w oparciu o wystąpienie elementu całkowitej nieściągalności długu, która zdaniem Sądu została oceniona należycie. Analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, czy ważnego interesu strony oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa. Organ wyważył wzajemne relacje pomiędzy ważnym interesem zobowiązanego, a interesem społecznym, podjął także wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wobec tego decyzja organu o odmowie umorzenia zaległości nie nosi znamion dowolności, a w konsekwencji skarga podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło