V SA/Wa 611/13
WyrokWSA w Warszawie2013-03-21
Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Joanna Zabłocka, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatność na zalesienie gruntów rolnych została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jeśli istniała rozbieżność między wnioskiem o przyznanie płatności a planem zalesienia, a plan ten nie przewidywał grodzenia siatką?Ratio decidendi
Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatność na zalesienie gruntów rolnych została uchylona, ponieważ nie wykazano rażącego naruszenia prawa. Plan zalesienia, sporządzony przez nadleśniczego, stanowił podstawę do przyznania płatności, a brak w nim obowiązku grodzenia siatką oznaczał, że przyznanie płatności na zalesienie, zgodnie z tym planem, nie naruszało prawa w sposób rażący, nawet jeśli wniosek zawierał odmienne deklaracje.Stan faktyczny
Skarżący F.S. otrzymał decyzją z 2006 r. płatności na zalesienie gruntów rolnych, w tym na grodzenie siatką 2-metrową. Kontrola wykazała rozbieżność między wnioskiem a planem zalesienia w zakresie grodzenia. Organy ARiMR stwierdziły nieważność decyzji przyznającej płatność, uznając to za rażące naruszenie prawa. WSA uchylił decyzję o stwierdzeniu nieważności, uznając brak rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zasądza od Prezesa ARiMR na rzecz F.S. kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi F. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności na zalesienie gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz F. S. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez F. S. (zwanego dalej Skarżącym lub Stroną) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanego dalej Prezesem ARiMR, organem odwoławczym lub II instancji) z [...] września 2010 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwanego dalej Dyrektorem ARiMR) z [...] czerwca 2010 r., nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej Kierownikiem ARiMR) z [...] czerwca 2006 r., nr [...] o przyznaniu stronie płatności na zalesianie gruntów rolnych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z 4 lipca 2005 r. Skarżący wystąpił do Kierownika ARiMR o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych deklarując grodzenie uprawy leśnej o łącznej powierzchni 2,00 ha siatką 2-metrową. Do wniosku załączył między innymi plan zalesienia gruntu, w którym nie zaznaczono jako części składowych do wyliczenia wielkości i poszczególnych elementów płatności zabezpieczenia przed zwierzyną - grodzenia siatką do 2 metrów wysokości.
W dniu [...] października 2005 r. Kierownik ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych. W dniu 15 maja 2006 r. do ARiMR w [...] wpłynęło oświadczenie wnioskodawcy o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia wraz z zaświadczeniem Nadleśniczego Nadleśnictwa [...] potwierdzającym wykonania zalesienia zgodnie z planem zalesienia. W konsekwencji Kierownik ARiMR decyzją z [...] czerwca 2006 r., przyznał wnioskodawcy płatności na zalesienie z tytułu: 1) wsparcia na zalesienie - 13 750,00 zł (płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia); 2) premii pielęgnacyjnej - 938,00 zł (płatne corocznie przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia); 3) premii zalesieniowej - 720,00 zł (płatne corocznie przez 20 lat od dnia wykonania zalesienia).
W dniu 8 kwietnia 2009 r. na terenie uprawy leśnej wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono m.in., iż we wniosku o przyznanie pomocy na zalesienie zadeklarowane jest grodzenie uprawy leśnej siatką 2-metrową powierzchni 2,00 ha, natomiast plan zalesienia jednoznacznie wskazuje, że wykonanie zalesienia nie obejmuje grodzenia uprawy leśnej taką siatką. W związku z powyższym dnia [...] września 2009 r. Kierownik ARiMR wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności na zalesienie gruntów rolnych zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania podał art. 145 §1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. wskazując na niewykonanie ogrodzenia zalesienia uprawy leśnej siatką o wysokości 2 m zgodnie ze złożonym wnioskiem o przyznanie płatności.
Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Kierownik ARiMR uchylił decyzję z [...] czerwca 2006r., przyznając płatność z tytułu wsparcia na zalesienie płatne jednorazowo, premię pielęgnacyjną płatną corocznie przez okres 5 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia oraz premię zalesieniową płatną corocznie przez okres 20 lat począwszy od dnia wykonania zalesienia i odmówił wsparcia na zalesienie w części dotyczącej zabezpieczenia obszaru przed zwierzyną - grodzenie 2-metrową siatką metalową.
Dyrektor ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] kwietnia 2010 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję z [...] grudnia 2009 r. i umorzył postępowanie organu l instancji.
Następnie w dniu 28 maja 2010r. Dyrektor ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2006 r. i decyzją z [...] czerwca 2010 r. stwierdził nieważność decyzji Kierownika ARiMR z [...] czerwca 2006 r.
Prezes ARiMR, po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją z [...] września 2010 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 187, poz. 1929, ze zm.; dalej rozporządzenie), płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia m.in. warunek zobowiązania się do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach. W związku treścią powołanego przepisu organ odwoławczy uznał, że jednym z warunków przyznania pomocy było zobowiązanie się strony do zalesienia działek rolnych, zgodnie z planem zalesienia. W tym kontekście organ odwoławczy wskazał, że skoro złożony przez stronę plan zalesienia nie uwzględniał grodzenia uprawy leśnej siatką 2-metrową, to przyznanie Skarżącemu płatności nastąpiło wbrew przepisom prawa, a wydając decyzję w tym przedmiocie Kierownik ARiMR nieuwzględnił całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. informacji zawartych w planie zalesienia. Tym samym rażąco naruszone zostały przepisy art. 7, 75 § 1 oraz 77 § 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzająca ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 16 § 1 k.p.a. poprzez rażące naruszenie ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która bez uzasadnionych podstaw prawnych stwierdziła nieważność ostatecznej i wykonanej już decyzji o przyznaniu płatność na zalesienie gruntów rolnych, w tym również w tej części, co do której organy nie miały najmniejszych zastrzeżeń co do ich zgodności z prawem,
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 156 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja o przyznaniu płatność na zalesienie gruntów rolnych została wydana z rażącym naruszeniem prawa, pomimo tego, że decyzja ta nie naruszała prawa, a tym bardziej w sposób rażący, a także poprzez uchylenie w całości decyzji o przyznaniu płatność na zalesienie gruntów rolnych, pomimo tego, że zastrzeżenia organu I i II instancji dotyczyły jedynie stosunkowo niewielkiej części rozstrzygnięcia decyzji o przyznaniu płatność na zalesienie gruntów rolnych oraz poprzez nie rozpoznanie, czy w niniejszej sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatność na zalesienie gruntów rolnych,
- § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia poprzez przyjęcie, że warunek udzielenia płatności na zalesienie gruntów, który został określony tym przepisem, nie został spełniony, pomimo tego, że Skarżący przyjął na siebie zobowiązanie, o jakim mowa w tym przepisie, i wykonał to zobowiązanie,
- art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 81 k.p.a. poprzez nie zapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym oraz poprzez nieumożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 24 maja 2011r., sygn. akt V SA/Wa 18/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W Uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych wnioskował m.in. o przyznanie płatności do grodzenia uprawy leśnej siatką 2-metrową do powierzchni 2,00 ha. W dołączonym do wniosku planie zalesienia z 4 stycznia 2005r. nie zaznaczono jednak w "Częściach składowych do wyliczenia wielkości i poszczególnych elementów płatności (zabezpieczenie przed zwierzyną)" grodzenia siatką do 2 metrów wysokości. Zdaniem WSA w tej sytuacji płatność na grodzenie, jako niezgodna z planem zalesienia nie mogła być Skarżącemu przyznana. Natomiast Kierownik ARiMR nie dostrzegł powyższej rozbieżności i decyzją z [...] czerwca 2006 r. przyznał wnioskodawcy całą żądaną płatność. Według Sądu I instancji o tym, że żądanie Skarżącego zostało uwzględnione w całości świadczy chociażby brak uzasadnienia wydanej decyzji i zestawienie tej okoliczności z treścią art. 107 § 4 k.p.a.
W ocenie Sądu I instancji, takie działanie organu stanowiło o rażącym naruszeniu art. 7, 75 §1, 77 §1 k.p.a., bowiem Kierownik ARiMR przed wydaniem decyzji przyznającej wnioskodawcy płatność powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające celem zbadania niezgodności pomiędzy wnioskiem o przyznanie płatności a planem zalesienia. Organ zobowiązany był do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności do uwzględnienia całego materiału dowodowego będącego w jego dyspozycji. Według WSA takim dowodem był dołączony do wniosku o przyznanie płatności plan zalesiania, którego treść należało porównać z treścią wniosku.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że decyzja o przyznaniu Skarżącemu płatności naruszała także § 3 ust. 1 pkt 2 lit a) rozporządzenia bowiem de facto przyznawała mu płatność niezgodnie z podjętym przez niego zobowiązaniem określonym w planie zalesienia. W planie tym nie została wskazana konieczność grodzenia siatką 2-metrową gruntów o powierzchni 2,00 ha, zatem przyznanie płatności również na to grodzenie było niezgodne z planem zalesienia i rażąco naruszało ww. przepisy.
WSA potwierdził jednocześnie, że w rozpoznawanym sprawie brak było możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2006 r. jedynie w części dotyczącej płatności na grodzenie uprawy leśnej.
Naczelny Sąd Administracyjny, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, wyrokiem z 22 stycznia 2013r., sygn. akt II GSK 2035/11 m.in. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że Sąd I instancji nie wykazał, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie przez organy ARMiR instytucji stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika ARiMR z [...] czerwca 2006 r. na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. że doszło do rażącego naruszenia prawa. Sąd II instancji zauważył, że z treści decyzji wydanej [...] czerwca 2006 r. przez Kierownika ARiMR nie wynika, aby w ramach wsparcia na zalesienie organ przyznał również płatność w zakresie kosztów na grodzenie uprawy leśnej – stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Wręcz przeciwnie przyznana kwota w ramach wsparcia na zalesienie w wysokości 13.750 zł miała być płatna jednorazowo–co zaznaczył organ w uzasadnieniu decyzji – po wykonaniu zalesienia. Organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu płatności kosztów wykonania grodzenia, zaś przyznana kwota z tytułu wsparcia na zalesienie obejmowała jedynie koszty poniesione na zalesienie gruntów rolnych. Odstąpienie przez Kierownika ARiMR od uzasadnienia decyzji z [...] czerwca 2006 r. uniemożliwia obecnie sprawdzenie, jaki stan faktyczny był podstawą wydania tamtej decyzji. Zgromadzony materiał dowodowy w rozpoznawanej sprawie nie daje w konsekwencji podstawy do stwierdzenia, że do wydania decyzji przyznającej płatność doszło w wyniku wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a więc naruszenia przepisów art. 7 i 75 § 1 czy art. 77 § 1 k.p.a.
Sąd kasacyjny stwierdził, że to nadleśniczy - po przeanalizowaniu załączonych do wniosku dokumentów dotyczących położenia i przeznaczenia działek rolnych - sporządza plan zalesienia. W planie zalesienia nadleśniczy może wskazać obowiązek wzniesienia ogrodzenia jako zabezpieczenie przed zwierzyną, jeżeli jest to uzasadnione przede wszystkim ze względu na położenie działek rolnych. W rozpoznawanej sprawie nadleśniczy Nadleśnictwa [...] nie zawarł obowiązku grodzenia siatką do wysokości 2 metrów, prawdopodobnie uznając, że nie jest to potrzebne i uzasadnione z uwagi na położenie tych działek. Organ ARMiR wydając decyzję o przyznaniu płatności na zalesienie bierze za podstawę spełnienie przez producenta rolnego warunków, o których stanowi §3 ust. 1 rozporządzenia – zgodnie z planem zalesienia, nie zaś treść wniosku o przyznanie płatności na zalesienie. Zatem podstawę do przyznania płatności przez organ jest plan zalesienia sporządzony przez właściwe nadleśnictwo, co wynika z treści części I pkt 3 planu zalesienia.
Podkreślił, że ustawodawca nie unormował w przepisach rozporządzenia przypadku niezgodności pomiędzy wnioskiem o przyznanie płatności na zalesienie a planem zalesienia oraz wynikających z takie niezgodności konsekwencji prawnych. Nie można zatem uznać – jak to stwierdził Sąd I instancji i organy ARMiR – że doszło do rażącego naruszenia prawa wskutek wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie w sytuacji istnienia rozbieżności pomiędzy wnioskiem a planem zalesienia.
NSA stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji powinien zbadać, czy zostały spełnione łącznie przesłanki uzasadniające przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. W tym celu Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę poczynione w tym zakresie wywody.
Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przesłanki przyznawania płatności na zalesienie mają swoje źródło w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) (Dz.U. UE L z 1999r., Nr 160, s. 80 ze zm.) oraz rozporządzeniu Komisji (WE) nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) (Dz.U. UE L z 2002r., Nr 74, s. 1), natomiast w zakresie przepisów krajowych przesłanki te określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273, ze zm.; dalej jako ustawa z 2003 r.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2003 r., ustawa określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, dotyczące zalesiania gruntów rolnych - określonych przepisami Unii Europejskiej oraz postanowieniami Traktatu (...).
W art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2003 r. upoważniono Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków i trybu udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem rozwoju obszarów wiejskich (którego projekt opracowany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi zatwierdza Rada Ministrów, a przyjmuje Komisja Europejska) oraz do określenia przestrzennego zasięgu wdrażania tych działań, "mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską". Na podstawie tego upoważnienia Rada Ministrów wydała w dniu 11 sierpnia 2004 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, które to rozporządzenie - stosownie do §1 ust. 1 - określa szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych, zwanej płatnością na zalesianie, objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Przepisy tego rozporządzenia mają zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa ARiMR z [...] września 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] czerwca 2010 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] czerwca 2006 r. przyznającej płatność na zalesianie gruntów rolnych. W zaskarżonej decyzji przyjęto, że przyczyną nieważności było rażące naruszenie prawa – art. 7, 75 §1, 77 §1 k.p.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 lit a) rozporządzenia.
W doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Zatem rażące to oczywiste, wyraźne i bezsporne naruszenie prawa (por. J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, PiP 1986, z. 1, s. 69 i n.). Podobne stanowisko zajmuje J. Borkowski, który twierdzi, że z rażącym naruszeniem mamy do czynienia wtedy, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym (por. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z 19 listopada 1992 r., S.A./Kr 914/92, PS 1994, nr 7-8, s. 159). W świetle orzecznictwa NSA z rażącym naruszeniem nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie (por. m. in. wyrok NSA z 11 maja 1994 r., sygn. akt III S.A. 17056/93, Wspólnota 1994, nr 42, s. 16).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie: 1) oczywistość naruszenia prawa; 2) charakter przepisu, który został naruszony (chodzi o przepisy prawa zawierające nakazy lub zakazy) oraz 3) skutki ekonomiczne lub gospodarcze, które wywołuje decyzja (por. wyrok WSA w W-wie z 1 grudnia 2009 r., I S.A./Wa 1448/09, LEX nr 582713).
W rozpoznawanej sprawie Skarżący w dniu 4 lipca 2005 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych deklarując grodzenie uprawy leśnej o łącznej powierzchni 2,00 ha siatką 2-metrową, co zawarł w punkcie V wniosku pt. Płatność na zalesianie. Do wniosku wnioskodawca załączył między innymi plan zalesienia gruntu sporządzony przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...], w którym w części I punkt 3 nie zaznaczono jako części składowych do wyliczenia wielkości i poszczególnych elementów płatności zabezpieczenia przed zwierzyną – w postaci grodzenia siatką do 2 metrów wysokości. Następnie w dniu [...] października 2005 r. Kierownik ARiMR po przeprowadzeniu postępowania weryfikacyjnego, o którym mowa w § 7 rozporządzenia, wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie płatności na zalesienie gruntów rolnych.
Następnie Kierownik ARiMR, w wyniku złożenia przez Skarżącego oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia, decyzją z [...] czerwca 2006 r. przyznał Skarżącemu płatności na zalesienie z tytułu: 1) wsparcia na zalesienie – 13.750 zł (płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia); 2) premii pielęgnacyjnej - 938 zł (płatne corocznie przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia); 3) premii zalesieniowej - 720 zł (płatne corocznie przez 20 lat od dnia wykonania zalesienia).
Z treści ww. decyzji nie wynika (organ odstąpił od uzasadnienia decyzji) aby w ramach wsparcia na zalesienie organ przyznał również płatność w zakresie kosztów na grodzenie uprawy leśnej – stosownie do § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Przeciwnie przyznana kwota w ramach wsparcia na zalesienie w wysokości 13.750 zł miała być płatna jednorazowo – co zaznaczył organ w uzasadnieniu decyzji – po wykonaniu zalesienia. Organ nie wskazał w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu płatności kosztów wykonania grodzenia, zaś przyznana kwota z tytułu wsparcia na zalesienie obejmowała jedynie koszty poniesione na zalesienie gruntów rolnych. Dlatego też należy zauważyć, że zgromadzony materiał dowodowy w rozpoznawanej sprawie nie daje podstawy do stwierdzenia, że do wydania decyzji przyznającej płatność doszło w wyniku wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a więc naruszenia art. 7, 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a.
Ponadto należy zauważyć, że przepisy rozporządzenia nie pozwalały Kierownikowi ARiMR na kwestionowanie zapisów planu zalesienia ani na dokonywanie samodzielnej oceny sposobu realizacji tego planu. W myśl bowiem § 5 ust. 1 rozporządzenia plan zalesienia sporządza nadleśniczy (...), właściwy ze względu na miejsce położenia części lub wszystkich działek rolnych przewidzianych do zalesienia, na wniosek producenta rolnego, w terminie 60 dni od dnia jego złożenia. Dlatego też to nadleśniczy - po przeanalizowaniu załączonych do wniosku dokumentów dotyczących położenia i przeznaczenia działek rolnych - sporządza plan zalesienia. W planie zalesienia nadleśniczy może wskazać obowiązek wzniesienia ogrodzenia jako zabezpieczenie przed zwierzyną, jeżeli jest to uzasadnione przede wszystkim ze względu na położenie działek rolnych. W przedmiotowej sprawie tego obowiązku nadleśniczy nie zawarł.
Dodatkowo w myśl § 3 ust. 1 pkt 2 lit a) rozporządzenia płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który spełnia m.in. warunek zobowiązania się do zalesienia działek rolnych, na których do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności była prowadzona działalność rolnicza, zgodnie z planem zalesienia, w rozumieniu przepisów o lasach. Przepis ten stanowi jedną z przesłanek materialnoprawnych udzielenia producentowi rolnemu płatności na zalesianie. W rozpoznawanej sprawie Skarżący spełnił przesłankę określoną w §3 ust. 1 pkt 2 lit a) rozporządzenia, gdyż zobowiązał się i dokonał zalesienia działek stosownie do przedłożonego planu zalesienia, w którym nie było zawarte zobowiązanie jego do wykonania grodzenia siatką uprawy leśnej, co zostało potwierdzone zaświadczeniem pochodzącym od nadleśniczego. Kierownik ARMiR wydając decyzję o przyznaniu płatności na zalesienie bierze za podstawę spełnienie przez producenta rolnego warunków, o których stanowi § 3 ust. 1 rozporządzenia – zgodnie z planem zalesienia, nie zaś treść wniosku o przyznanie płatności na zalesienie. Zatem podstawę do przyznania płatności przez organ jest plan zalesienia sporządzony przez właściwe nadleśnictwo, co wynika z treści części I pkt 3 planu zalesienia pt. Części składowe do wyliczenia wielkości i poszczególnych elementów płatności.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela stanowiska Prezesa ARiMR, że decyzja Kierownika ARiMR z [...] czerwca 2006 r. narusza §3 ust. 1 pkt 2 lit a) rozporządzenia.
Podkreślenia również wymaga, że ustawodawca nie unormował w przepisach rozporządzenia przypadku niezgodności pomiędzy wnioskiem o przyznanie płatności na zalesienie a planem zalesienia oraz wynikających z tego niezgodności konsekwencji prawnych. Nie można zatem uznać – jak to stwierdził Prezes ARMiR – że doszło do rażącego naruszenia prawa wskutek wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie w sytuacji istnienia rozbieżności pomiędzy wnioskiem a planem zalesienia.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w rozpoznawanej sprawie Prezes ARMiR nie wykazał spełnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie nadzwyczajnego środka wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych, a przede wszystkim nie wykazał i nie uzasadnił, że wskutek wydania decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie doszło do rażącego naruszenia prawa, co stanowi obligatoryjną przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, Prezes ARiMR winien zbadać, czy zostały spełnione łącznie przesłanki uzasadniające przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Organ winien również wziąć pod uwagę poczynione w tym zakresie wywody, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem nadzwyczajnym możliwym do zastosowania, jeżeli w wyniku naruszenia prawa powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji nie może być środkiem stosowanym do odzyskania przez ARiMR płatności przyznanych w jej ocenie niezasadnie i zastępować innych przewidzianych prawem trybów postępowania właściwych dla odzyskania takich płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje również za NSA, że na gruncie przepisów rozporządzenia Kierownik ARMiR nie miał podstaw prawnych do odmowy przyznania płatności na mocy § 7 ust. 3 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia, jak również nie istniały podstawy do żądania zwrotu wsparcia na zalesienie w części przeznaczonej na grodzenie uprawy leśnej na podstawie § 13 ust. 2 i 2a rozporządzenia.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło