V SA/Wa 614/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania; oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń utrzymał w mocy decyzję własną z [...] grudnia 2016 r. nr [...], mocą której odmówił K. B. wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych: K. B. w dniu [...] października 2016 r. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wnioskodawca powołał się na trudną sytuację finansową oraz na okoliczność umorzenia w dniu [...] marca 2011 r. postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko niemu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Decyzją z [...] grudnia 2016 r. Prezes ZUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia K. B. składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników - w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca w związku z powyższą decyzją złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z [...] stycznia 2017 r. organ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wskazał, że prowadząc działalność gospodarczą i zatrudniając pracowników, wnioskodawca jako płatnik składek, miał ustawowy obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Nie wywiązanie się z powyższego obowiązku spowodowało powstanie zadłużenia. Wyjaśnił, że stosownie do art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 ww. ustawy, co oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek, nie mogą być umarzane. Nadto przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. W tej sytuacji organ wskazał, że na podstawie art. 61a § 1Kpa konieczne stało się wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Od przedmiotowej decyzji wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie. Wskazał, że w oparciu o przedmiotową zaległość zostały wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. liczne tytuły wykonawcze, których numery wymienił w skardze, i na podstawie których prowadzone było wobec niego postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Tytuły te obejmowały zobowiązania w składkach ubezpieczeniowych za lata 1999 - 2002 w łącznej kwocie 57.274,69zł - wraz z odsetkami za zwłokę. Ponownie przypomniał, że w dniu [...] marca 2011 r. Naczelnik US w P. na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. prowadzonego przeciwko niemu. Powołując się na orzecznictwo sądowe wskazał, że wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu. Podkreślił, że obecnie jego dochody nie przekraczają minimalnej kwoty, nie posiada też żadnego majątku, w tym ruchomości i nieruchomości, dlatego też egzekucja pozbawiłaby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W myśl art. 1a pkt. 12a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zastosowanie środków w nim przewidzianych nie jest możliwe, albowiem nie jest możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Pismem z [...] maja 2017 r. skarżący poinformował Sąd, że [...] stycznia 2017 r. ponownie złożył wniosek o umorzenie wszystkich należności z tytułu nieopłaconych składek, i że decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...], ZUS umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o przedmiotowy wniosek wskazując, że doszło do przedawnienia należności. Do pisma załączył kserokopię wskazywanej decyzji. W odpowiedzi na pismo Sądu ZUS potwierdził, że decyzja z [...] kwietnia 2017 r. obejmuje również należności, których dotyczy niniejsza sprawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem sprawy jest kwestia, czy zaskarżona decyzja dotycząca składek na ubezpieczenie w części, w jakich były one opłacane przez zatrudnionych pracowników oraz w części w jakiej opłacał je za nich skarżący, była prawidłowa. Oceniając tę kwestię należy wskazać, że decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r.(Dz.U.2017.1778 j.t.) należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4, przy czym treść ust. 2 wskazuje, że należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, przy czym ust. 3 w pkt 1- 6 wskazuje przesłanki nieściągalności. W myśl zaś ust. 3a powyższego artykułu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 30 ustawy do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28, co oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek, nie mogą być umarzane. Jeśli chodzi zaś o możliwości umarzania składek w warunkach o jakich mowa jest w ust. 3a to należy wskazać, że przesłanki te zostały określone zgodnie z delegacją zawartą w art. 28 ust.3b ustawy w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (Dz.U.2003.141.1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek, lecz jak trafnie zauważył organ, przepisy te mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, nie mogą zaś być umarzane składki za ubezpieczonych pracowników. Zgadnie z art. 61a § 1 Kpa gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (np. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, LEX nr 1982821). Nadto organ nie może w postanowieniu wydanym na podstawie komentowanego przepisu zawrzeć wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (np. wyrok WSA w Olsztynie z 13 grudnia 2011 r., II SA/Ol 893/11, LEX nr 1094438; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 17 października 2012 r., II SA/Go 695/12, LEX nr 1248989). Należy stwierdzić w związku z tym, że skoro brak jest podstawy prawnej do umorzenia składek o jakich mowa w zaskarżonej decyzji, to wniosek w tej części, nie mógł być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia, co powoduje, że należało odmówić wszczęcia postępowania w tej mierze z "innych uzasadnionych przyczyn" decyzja w tym zakresie ma jedynie charakter formalny. Prawidłowości decyzji organów nie zmienia w związku z tym fakt, że wszystkie składki obciążające skarżącego uległy przedawnieniu, co wyłącza możliwość ich dochodzenia. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd oddalił skargę.