V SA/Wa 616/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPPr) skarżąca spółka zażądała zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się na trudną sytuację finansową. Wskazała, że ostatni rok obrotowy zamknęła ze stratą przekraczającą 50.000 zł. Spółka ma problemy z regulowaniem bieżących płatności, nie dysponuje wolnymi środkami finansowymi ani majątkiem, który mogłaby spieniężyć. Wobec skarżącej prowadzone są inne postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Spółka otrzymała też kolejne zajęcia wierzytelności. Skarżąca w miarę możliwości stara się spłacać zadłużenie, lecz we wrześniu 2015 r. pokryła zaledwie część zobowiązań względem ZUS za rok 2014. Spółka zawarła umowę z kancelarią prawną o obsługę prawną przedsądową w wymiarze 3 godzin miesięcznie. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż jej kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł, nie posiada środków trwałych, a za rok 2014 według bilansu jej strata zamknęła się w kwocie 54.219,04 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca nadesłała: pełne sprawozdanie finansowe za rok 2015, deklarację CIT-8 za 2015 rok, dokumenty potwierdzające zaległości w płaceniu składek na rzecz ZUS, potwierdzenie zamknięcia rachunku bankowego prowadzonego w PKO Banku Polskim SA, wezwania Dyrektora Izby Celnej w Sz. z (...) sierpnia 2016 r. do uregulowania kar pieniężnych wraz z odsetkami oraz wykaz zajęć egzekucyjnych dokonanych w dniu 31 marca 2015 r. na rachunku skarżącej prowadzonym w Banku Zachodnim WBK SA. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Analizując sytuację majątkową spółki zaakcentować należy, że w 2015 roku skarżąca wypracowała zysk w kwocie 15.556,45 zł przy przychodach w wysokości 133.899,90 zł, zatem jej sytuacja finansowa poprawiła się w porównaniu z rokiem 2014, za który odnotowała stratę w wysokości 54.219,04 zł. Jednocześnie podkreślić należy, iż w przypadku przedsiębiorców (a do takich niewątpliwie należy skarżąca) miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejszy zatem jest fakt uzyskiwania przychodów i poziom, na jakim przychody te się kształtują (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /NSA/ z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10). Skarżąca spółka nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą; nie znajduje się w stanie likwidacji; nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego. W objaśnieniach do bilansu za rok 2015 wskazano, że nie wystąpiły zyski i straty nadzwyczajne, jak również nie wystąpiły poważnie zagrożenia dla kontynuacji działalności gospodarczej. Natomiast pomimo wezwania Sądu skarżąca nie przedstawiła żadnych danych finansowych za rok 2016 (vide lit. b/ in fine wezwania Sądu z 2 grudnia 2016 r.). Skarżąca udokumentowała zaległości względem ZUS (rzędu sześciu tysięcy zł) oraz wobec Dyrektora Izby Celnej w Sz. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Sz.) w łącznej wysokości 50.485,20 zł. Ponadto nadesłała dwa wydruki z bankowości elektronicznej Banku Zachodniego WBK SA, wskazujące na dokonanie w dniu 31 marca 2015 r. przez ZUS Inspektorat w Oświęcimiu zajęć na koncie spółki na łączną kwotę 11.890,80 zł. Jednocześnie zaznaczyć wypada, iż z wydruków tych nie wynika ani ile rachunków posiada skarżąca w Banku Zachodnim WBK SA ani jak kształtowały się historie operacji na tych rachunkach w okresie trzech ostatnich miesięcy poprzedzających wezwanie Sądu z 2 grudnia 2016 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ani też jak przedstawiały się ich salda końcowe (vide lit. c/ in fine wezwania Sądu z 2 grudnia 2016 r.). Tymczasem sam fakt zajęcia określonej kwoty na rachunku bankowym nie oznacza, że na koncie tym nie ma zgromadzonych żadnych środków. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż skarżąca nie przedstawiła w sposób klarowny i zupełny swojej sytuacji majątkowej, przy czym przedłożone przez nią dokumenty finansowe dotyczące roku 2015 wskazują, że spółka nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym. Podkreślić bowiem należy, iż osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W postanowieniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt V SAB/Wa 5/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeśli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, jak również jej nie likwiduje ani nie występuje o ogłoszenie upadłości, to brak jest podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.