V SA/Wa 631/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2016 r. W dniu ... maja 2013 r. Z.W. (dalej także jako: strona, skarżący) złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w T. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Pismem z dnia ... maja 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wezwał stronę do usunięcia braków formalnych stwierdzonych we wniosku. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone stronie postępowania za potwierdzeniem odbioru w dniu ... czerwca 2013 r. W dniu ... czerwca 2013 r. Z. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w T. korektę do wniosku. W dniu ... listopada 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w T. wpłynął akt zgonu Z.W. Z kolei ... marca 2014 r. wpłynął wniosek syna w/w K.W. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej w przypadku śmierci rolnika. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydał w dniu ... marca 2014 r. decyzję Nr ... w sprawie przyznania K.W. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zawiadomieniem z dnia ... czerwca 2016 r. poinformował w/w o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika z dnia ... marca 2014 r., a po jego przeprowadzeniu w dniu ... lipca 2016 r. wydał decyzję Nr ... o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia ... marca 2014 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Od przedmiotowej decyzji J.W., reprezentująca K.W., wniosła odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który decyzją Nr ... z dnia ... sierpnia 2016 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji tj. Dyrektorowi ... Oddziału Regionalnego ARiMR w T. W dniu ... listopada 2016 r. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał decyzję Nr ... o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. Nr ... z dnia ... marca 2014 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Od przedmiotowej decyzji J.W., reprezentująca K.W., wniosła w dniu ... grudnia 2016 r. odwołanie . Uznając jego bezzasadność Prezes ARiMR decyzją z dnia ... stycznia 2017 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ II instancji przypomniał, iż w dniu ... maja 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wezwał Z.W. do usunięcia braków formalnych stwierdzonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. Wezwanie zawierało prawidłowe pouczenie, iż nieusunięcie braków w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone stronie postępowania za potwierdzeniem odbioru w dniu ... czerwca 2013 r., co oznacza, iż termin na uzupełnienie braków formalnych upływał w dniu ... czerwca 2013 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Jednakże Z.W. dopiero w dniu ... czerwca 2013 r. złożył korektę do wniosku, co oznacza, iż złożył korektę po upływie terminu 7 dni od daty doręczenia wezwania z dnia ... maja 2013 r. Organ odwoławczy podnosi, że w orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że za termin wniesienia żądania uznać należy termin uzupełnienia jego braków w trybie określonym art. 64 § 2 Kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku sygn. akt II GSK 2184/13 z dnia 29 stycznia 2015 r. wskazał, że "Uzupełnienie braków pisma po terminie wyznaczonym wezwaniem, skutkuje przyjęciem, że podanie wniesiono w dacie uzupełnienia braków. Za termin wniesienia żądania uznać należy zatem termin uzupełnienia jego braków w trybie określonym art. 64 § 2 k.p.a’’. Mając powyższe na względzie organ wyjaśnia, iż korekta złożona przez Z.W. została złożona z uchybieniem terminu. Zatem powinna zostać rozpatrzona przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. merytorycznie, z tym zastrzeżeniem, że termin złożenia wniosku (w zakresie objętym wezwaniem, a następnie uzupełnionym korektą) winien być liczony od daty wniesienia korekty do wniosku, tj. od dnia ... czerwca 2013 r. Przyznanie zatem K.W. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. (decyzją Nr ... z dnia ... marca 2014 r.) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 stanowi rażące naruszenie art. 64 § 2 Kpa, ze względu na fakt, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. wydając przedmiotową decyzję nie uwzględnił faktu, iż Z.W. złożył korektę do wniosku z uchybieniem terminu. Tym samym Dyrektor ... Oddziału Regionalnego ARiMR w T. zasadnie stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w T. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Odnosząc się do odwołania organ II instancji wskazał, iż nie zawiera ono wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Końcowo organ zauważył, iż w związku z utrzymaniem w mocy przez Prezesa ARiMR decyzji Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR w T. Nr ... z dnia ... listopada 2016 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. będzie zobowiązany do ponownego rozpatrzenia wniosku K. W. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w oparciu o stwierdzony stan faktyczny oraz przepisy prawa krajowego i unijnego. Decyzję wyżej opisaną zaskarżył K.W. wnosząc o umorzenie postępowania. Z treści skargi wynika, iż zaistniała sytuacja nie wynikała z winy skarżącego. Poza ty nie uzyskał on żadnych informacji co do tego, iż jego ojciec popełnił jakikolwiek błąd ubiegając się o przyznanie płatności na rok 2013. Skarżący nadmienia, że w związku z trudną sytuacją materialną nie jest w stanie zwrócić dotacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Wniesienie skargi i to niezależnie od jej treści skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Przede wszystkim podkreślić jednak należy, że postępowanie prowadzone na podstawie przepisu art. 156 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji. Z tego też powodu ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Należy również pamiętać o tym, że celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji w kontekście tego czy jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Podkreślenia wymaga, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygnięcia jej co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w omawianym trybie organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa to znaczy nie może rozpatrywać jej co do istoty tak jak w postępowaniu odwoławczym. Organ orzeka zatem wyłącznie kasacyjnie stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem a w przypadku braku przesłanek do wydania takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji. Wśród przesłanek wymienionych w cytowanym wyżej art. 156 § 1 kpa jest m.in. i ta na którą powoływał się organ. Chodzi mianowicie o wydanie w postępowaniu zwykłym decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 ). Odnosząc się do przesłanki wskazanej w w/w przepisie przypomnieć należy, że w kwestii pojęcia "rażące naruszenie prawa" wielokrotnie wypowiadała się zarówno nauka prawa jak i judykatura. Analiza ich dorobku pozwala na stwierdzenie iż zachodzi ono wówczas gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest więc z reguły wyrazem ewidentnego oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić wtedy gdy spełnione zostaną trzy przesłanki: 1) naruszenie prawa ma charakter oczywisty; 2) charakter przepisu, który został naruszony, pozwala na uznanie oczywistości naruszenia; 3) przemawiają za tym racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że przepisy prawa dotyczące postępowania o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie zawierają takich regulacji, które wskazywałyby expressis verbis na przypadki powodujące nieważność decyzji z mocy prawa. Zdaniem sądu decyzja której nieważność stwierdzono a mianowicie decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia ... marca 2014 r. nr ... nie była dotknięta wadą przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przede wszystkim przypomnieć należy, iż mocą w/w decyzji przyznano skarżącemu płatności w związku ze śmiercią jego ojca Z.W. Co jednak istotne żadne naruszenie przepisów prawa nie nastąpiło w związku z ubieganiem się o płatności przez skarżącego. Organ upatruje bowiem takiego naruszenia w poprzedniej procedurze dotyczącej jego ojca Z.W. Otóż stoi na stanowisku, iż korekta wniosku o przyznanie płatności dokonana przez ojca skarżącego nastąpiła z uchybieniem 7 – dniowego terminu pozwalającego na skuteczne dokonanie korekty. To w konsekwencji doprowadziło do przyznania płatności następcy prawnemu Z.W. (tj. skarżącemu) z rażącym naruszeniem art. 64 § 2 k.p.a., nie zaś z naruszeniem jakiegokolwiek innego przepisu, w tym odnoszącego się do terminów i zasad przyznania płatności. W każdym razie organ rażącego naruszenia innych przepisów (poza art. 64 § k.p.a.) nie podnosi. W ocenie sądu w zaistniałej sytuacji skarżący nie może ponosić konsekwencji błędów popełnionych przez organ, tym bardziej, iż nie miał on świadomości tego, iż uchybienie terminu (przez jego ojca) pozwalającego na skuteczne wniesienie korekty wniosku powinno rodzić negatywne konsekwencje prawne. Wynika to wprost ze skargi. Jeśli zatem w zaistniałym stanie faktyczno-prawnym skarżący uzyskał decyzję o przyznaniu mu płatności to wyeliminowanie jej z obrotu prawnego byłoby nie do pogodzenia z obowiązującą zasadą stabilności decyzji administracyjnej oraz z zasadą zaufania obywatela do organów państwa. Sąd stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zasady, o których mowa winny mieć priorytet nad stwierdzonym w postępowaniu nieważnościowym naruszeniem art. 64 § 2 k.p.a., które nie miało (w realiach sprawy niniejszej) charakteru rażącego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić powyższe. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a.