V SA/Wa 725/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lutego 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenie społeczne; Uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające z dnia ... listopada 2010 r. wydane przez Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nr ... Wnioskiem z ... września 2010 r. (data stempla pocztowego) skierowanym do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych K. C. (zwany dalej: skarżącym) wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za czerwiec 2010 r. W jego uzasadnieniu, po przytoczeniu orzecznictwa sądowego wyjaśnił, iż skoro ostatni dzień na dokonanie czynności przypada na dzień ustawowo wolny od pracy lub na sobotę, a sobota jest dniem zrównanym z dniem ustawowo wolnym od pracy, dokonanie tej czynności w najbliższym dniu powszednim, jest dokonaniem tej czynności w ustawowym terminie. Orzekając w sprawie Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanowieniem z dnia ... listopada 2010 r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za miesiąc czerwiec 2010 r. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, iż fakt podnoszony przez skarżącego, że dzień 31 lipca 2010 r. przypadał w sobotę, tj. dzień wolny od pracy, nie wydłuża w żaden sposób terminu, zaś przytoczone przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie mogą mieć zastosowania w niniejszym przypadku. W ocenie organu nie można potraktować wyjaśnień skarżącego o jego przekonaniu, że do obliczania terminów ma zastosowanie powszechna praktyka traktowania soboty jako dnia wolnego od pracy w zakresie pracy urzędów oraz informacji, iż skarżący nie miał możliwości wysłania wniosku gdyż pracownicy PFRON nie chcieli podać mu numeru faksu, czy też długiej procedury wysłania dokumentu za pośrednictwem SODiR. Powyższe uzasadniać może stanowisko, iż skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku Wn-U-G za czerwiec 2010 r. z powodu niewiedzy na temat obowiązujących przepisów prawa, a tym samym nie uprawdopodobnił braku winy przy załatwieniu swoich spraw. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie lub zmianę oraz o orzeczenie co do istoty sprawy, tj. o przywrócenie wnioskowanego terminu bądź alternatywnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z ... lutego 2011 r. nr ... Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Prezesa PFRON z ... listopada 2010 r. W jego uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśnił, iż zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28) sobota nie jest dniem wolnym od pracy. Przytaczając w tym kontekście wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r. sygn. akt I OSK 60/07 wyjaśnił, iż brak jest podstaw do stosowania per analogia szczególnych unormowań przyjętych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy Ordynacja Podatkowa. Także przytaczając uchwałę Sądu Najwyższego, mającą moc zasady prawnej, z dnia 25 kwietnia 2003 r. sygn. akt III CZP 8/03 podniósł, iż sobota nie jest dniem uznanym za wolny od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. w związku z art. 165 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.). Wobec powyższego analizując wniosek skarżącego o przywróceniu terminu organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący nie spełnił przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a., umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu. Przedstawione bowiem przez skarżącego argumenty o braku możliwości złożenia terminowo wniosku Wn-U-G, przedstawione w pismach poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji czy przekonania, iż do obliczania terminów ma zastosowanie praktyka traktowania soboty jako dnia wolnego od pracy nie stanowi przesłanki uzasadniającej uwzględnienie wniosku z ... września 2010 r. W skardze na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z ... lutego 2011 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania oraz stwierdzenie, że nie uchybił terminowi do złożenia wniosku bowiem wniosek o refundację został złożony w ustawowym terminie. Po szczegółowym opisaniu problematyki związanej z ustaleniem, czy sobota jest dniem wolnym od pracy i przytoczeniu szeregu orzeczeń sądowych skarżący skonstatował, iż będąc w błędzie co do prawa nie może ponosić konsekwencji wadliwie ustanowionego prawa i wadliwie formułowanych pouczeń, w których nie zawarto informacji, że sobota nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy, co dla każdego wydawało się być oczywiste. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie ponownie wyjaśniając, iż argumenty skarżącego dotyczące braku możliwości wysłania faksem wniosku w terminie, długiej procedury wysyłania dokumentów za pośrednictwem systemu SODiR, czy przekonanie, że do obliczania terminów ma zastosowanie praktyka traktowania soboty jako dnia wolnego od pracy nie stanowi przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić aczkolwiek z innych powodów aniżeli podnoszone w jej treści. Wskazać należy bowiem, że uprawnienia sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z przepisami postępowania administracyjnego i normami prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżonym postanowieniem Minister Pracy i Polityki Społecznej podzielił stanowisko organu I instancji o braku przesłanek uzasadniających w myśl art. 58 k.p.a. przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych Wn-U-G za miesiąc czerwiec 2010 r. wniesionego w dniu ... sierpnia 2010 r. W tym miejscu odnosząc się do obowiązującego w sprawie stanu prawnego wskazać należy, że w myśl art. 26c ust 1 a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) informacje i wniosek pracodawca ubiegający się o dofinansowanie przekazuje w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych oraz pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanej informacji lub wniosku. Pracodawca może przekazać informacje i wniosek również w formie dokumentu pisemnego. Zgodnie natomiast przepisami wykonawczymi tj. § 5 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 8, poz. 43) pracodawca składa wniosek i informację w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą. Termin, ten przywraca się na prośbę pracodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§5 ust. 4 rozporządzenia). Powyższe zapisy charakteryzują powyższy termin jako proceduralny. Zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego Również art. 66 powyższej ustawy w sprawach nie unormowanych przepisami ustawy odsyła m.in. do przepisów k.p.a. W związku z powyższym, jak zasadnie przyjęły organy orzekające, to przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym dotyczące liczenia terminów, ich przywracania mają zastosowanie w niniejszej sprawie, dotyczącej dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Wskazać w tym miejscu również należy, że żądanie przywrócenia terminu w oparciu o przesłanki kumulatywne określone w art. 58 § 1 k.p.a. będzie rozpoznane wówczas o ile ustalone zostanie bezsprzecznie uchybienie terminu do dokonania danej czynności. Tym samym w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu, organ winien najpierw ustalić czy do uchybienia terminu doszło, czy też termin należy uznać za zachowany, po czym o ile przyjmie uchybienie terminu – rozpoznać wniosek pod kątem przesłanek wspomnianego art. 58 k.p.a. W sprawie niniejszej bezspornym jest, że termin do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych Wn-U-G za miesiąc czerwiec 2010 r. upływał z dniem 31 lipca 2010 r., który wypadł w roku tym - w sobotę. Bezspornym pozostaje również, że wniosek w formie dokumentu pisemnego skarżący złożył w dniu ... sierpnia 2010 r. (poniedziałek). Pismo natomiast skarżącego złożone w dniu ... września 2011 r. (data stempla pocztowego) zawierające, co prawda (z ostrożności procesowej, k-... pisma) prośbę o przywrócenie terminu, jednocześnie kwestionuje złożenie wniosku po terminie, który w ocenie skarżącego nie został przekroczony z uwagi na fakt, iż sobota jest dniem zrównanym z dniem ustawowo wolnym od pracy. W tym miejscu podkreślić należy, iż w myśl art. 57 § 4 k.p.a. jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni. Z zestawienia daty złożonego wniosku i terminu, w jakim czynność ta winna zostać przez skarżącego dokonana wynika, że termin do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc czerwiec 2010 r. został zachowany, co czyni zasadnym zarzut rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięć przez organy orzekające z naruszeniem art. 58 k.p.a. W tym miejscu podkreślić należy, że istotnie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawierają definicji "dnia ustawowo wolnego od pracy". Podstawą ustalenia dnia wolnego od pracy jest wyłącznie ustawa z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy, która jednak nie określa, iż soboty (wszystkie) są dniami ustawowo wolnymi od pracy. Takie uregulowanie znalazło się natomiast w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), która w art. 12 § 5 stanowi – jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Stwierdzić należy, iż co prawda w Kodeksie postępowania administracyjnego nie obowiązuje regulacja przyjęta w Ordynacji podatkowej to jednak w aktualnym orzecznictwie sądowoadministarcyjnym – które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela – stosując wykładnię funkcjonalną art. 57 § 4 k.p.a., uznano sobotę za dzień równoważny z dniem ustawowo wolnym od pracy. Taka wykładnia art. 57 § 4 k.p.a. znalazła wyraz m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 2009 r. sygn. akt I FSK 1034/08 (pub. LEX nr 582414), w którym stwierdzono, że wykładnia uznająca sobotę za dzień równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy ma na celu zapewnienie ochrony sądowej praw jednostki, a zwłaszcza umożliwienie jej efektywnego dokonania określonej czynności również w ostatnim dniu upływającego terminu. Zróżnicowanie uprawnień strony w tym zakresie w zależności od tego, czy dana ustawa odwołuje się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego czy przepisów Ordynacji Podatkowej jest nie do przyjęcia w świetle art. 32 Konstytucji RP i zasady równości wobec prawa. Analogicznie w kwestii wolnej soboty w świetle wykładni art. 57 § 4 k.p.a. wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 czerwca 2008 r., II OSK 682/07. Z kolei w innym wyroku dotyczącym tej samej kwestii (wyrok z 25 kwietnia 2007 r., II OSK 671/06) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednoznacznie, że dla przyjęcia, iż dla traktowania sobót jako dni wolnych od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. nie jest niezbędne uprzednie dokonanie zmiany stanu prawnego. W orzeczeniu tym podkreślono, że różnicowanie sytuacji prawnej obywateli w zależności od tego, czy w tego samego rodzaju sytuacjach mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też Ordynacji podatkowej, prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnego wymogu zachowania równości wobec prawa. Podkreślić należy, że kierunek tych rozstrzygnięć akceptuje i wskazuje jako prawidłowy również najnowsze orzecznictwo NSA. Naczelny Sąd Administracyjny debatując bowiem w przedmiocie obliczania terminów w postępowaniu administracyjnym podjął w dniu 15 czerwca 2011 r. uchwałę sygn. I OPS 1/11 o uznaniu, iż sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. Dodatkowo wskazać należy, iż także w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podobnie, jak wcześniej w Ordynacji podatkowej, wprowadzono zasadę, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy (art. 83 § 2). W niniejszej sprawie skoro skarżący złożył wniosek Wn-U-G za miesiąc czerwiec 2010 r. w poniedziałek 2 sierpnia 2010 r. a ostatni dzień terminu do jego wniesienia przypadał w sobotę 31 lipca 2010 r. to oznacza, zważywszy na powyższe wywody, że wniosek złożony został w terminie, a tym samym brak było podstaw do rozstrzygania i merytorycznego orzekania w zakresie żądania jego przywrócenia. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku