V SA/Wa 746/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2018 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia .... marca 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosków uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia .... czerwca 2017 r. 1. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej – PFRON) postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. stosownie do treści art. 123 § 1 w związku z art. 58 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.) zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji" i § 6 ust. 1 oraz § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1758) zwanego dalej: "rozporządzeniem w sprawie refundacji", po rozpatrzeniu wniosków strony – B.K. wykonującej działalność gospodarczą pod firmą F. - nadanych do Funduszu w dniach 11 lutego 2017 r. oraz 14 marca 2017 r., których braki formalne usunięto pismem nadanym w dniu 19 kwietnia 2017 r., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą (Wn-U-G) za listopad i grudzień 2016 r. W uzasadnieniu wskazano, że w związku ze spóźnionym złożeniem wniosków o wypłatę refundacji składek (Wn-U-G) za listopad i grudzień 2016 r. w terminie przewidzianym w § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie refundacji, tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych, co nastąpiło dopiero 11 lutego 2017 r., strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie dokumentu Wn-U-G za listopad 2016 r. wyjaśniając, że (...)[...].10.2016 r. przebyła bardzo rozległy ponowny zawał serca, co skutkowało śpiączką farmakologiczną, dwiema koronografami, angioplastyką. Od [...].10-[...].11.2016 przebywała na [...] a szpital opuściła [...] grudnia 2016 r. Stan zdrowia po zawale nie pozwalał na samodzielną egzystencję toteż nie miała szans na dotrzymanie jakichkolwiek terminów. Pismem nadanym w dniu 14 marca 2017 r. strona przesłała kserokopię karty informacyjnej z leczenia szpitalnego, z której wynika, że Strona przebywała w Oddziale [...] od [...] października 2016 r. do [...] listopada 2016 r. oraz na Oddziale [...] z intensywnym nadzorem kariologicznym od [...] listopada 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. W świetle postanowień zawartych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. – zdaniem Prezesa - uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowania terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Samo wniesienie prośby przez stronę – zdaniem Prezesa - nie stanowi przesłanki umożliwiającej przywrócenie wnioskowanego terminu, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy beneficjenta (vide art. 58 k.p.a.). Prezes wskazał, że przepis wyrażony w art. 58 § 1 k.p.a. należy odnosić do obiektywnej przeszkody, o czym mówi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 857/08: "Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej". Należy również zaznaczyć, że nawet niedochowanie należytej staranności stanowi okoliczność zawinioną. Jak stwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 29 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1559/05: "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku". Prezes zauważył, że w orzecznictwie sądów zarówno choroba jak i przewlekła niedyspozycja zdrowotna, na którą powoływała się strona, nie stanowią przesłanki usprawiedliwiającej uchybienie terminowi, zwłaszcza, gdy wnioskodawca nie uprawdopodobni nagłego zdarzenia wystąpienia takiej choroby, wskutek którego strona nie mogła dokonać takiej czynności. Stanowisko takie wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt VIII SA/Wa 408/07: "W odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej - sporządzenia odwołania i nadania tego pisma za pośrednictwem poczty-osobiście lub przez domownika." Prezes wyjaśnił, że nie kwestionuje złego stanu zdrowia B. K., podkreśla jedynie, że o braku winy nie przesądza sam fakt choroby. Odnosząc się do argumentów strony odnośnie nie złożenia ww. wniosków w terminie z powodu przebywania strony w szpitalu Prezes zauważył, że przesłana przez stronę dokumentacja potwierdzająca pobyt w szpitalu od [...].10 do [...] 11 2016 r. a termin na złożenie wniosku Wn-U-G za listopad 2016 r. mieścił się w granicach od 1 do 31 grudnia 2016 r. zaś strona przebywała w szpitalu do [...] grudnia 2016 r. wobec czego miała pozostałe 22 dni, w których mogła terminowo złożyć wniosek. Ponadto terminowe złożenie wniosku Wn-U-G za grudzień 2016 r. to okres od 1 do 31 stycznia 2016 r. jednakże strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji potwierdzającej pobyt w szpitalu. Prezes podkreślił, że Beneficjentka w związku z wyjątkowym uprawnieniem w postaci możliwości uzyskania refundacji składek na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych winna dołożyć należytej staranności w dopełnieniu spoczywających na niej obowiązków, z którymi łączy się wypłata refundacji. Kierując się doświadczeniem życiowym powinna zadbać, aby dokumenty umożliwiające wypłatę środków finansowych złożone zostały w terminie wyznaczonym przez ustawodawcę, zapoznać się z przepisami regulującymi przyznawanie tej formy pomocy oraz stosować się do nich. Organ pomimo zrozumienia powagi sytuacji dotyczącej stanu zdrowia Beneficjentki nie może przedstawionych przez stronę w toku postępowania administracyjnego wyjaśnień uznać jako przesłankę umożliwiającą przywrócenie uchybionego terminu w złożeniu dokumentów Wn-U-G za listopad i grudzień 2016 r. W związku z powyższym Prezes uznał, że strona nie spełniła przesłanek umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a., tj. nie uprawdopodobniła braku winy złożenia dokumentów Wn-U-G za listopad i grudzień 2016 r. do Funduszu po obowiązującym terminie. 2. Na powyższe postanowienie złożono zażalenie, w którym Strona wyraziła niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia wnosząc o jego uchylenie. 3. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny. W uzasadnieniu – po przedstawieniu treści mających zastosowanie w sprawie przepisów, a także przebiegu dotychczasowego postępowania – wskazał, że przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowych wniosków nie jest dopuszczalne gdy Strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to na niej ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku (por. wyrok WSA z dnia 29 marca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1559/05). Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności wymaga zatem uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (a więc zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także jej lżejszej postaci – niedbalstwa, które należy z kolei rozumieć jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Jakiekolwiek zaś niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie uniemożliwia przywrócenie terminu do złożenia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 741/12). Natomiast Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 9 sierpnia 1974 r. sygn. akt II CZ 149/74, wskazał, że brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić zatem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Konieczność uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oznacza, że skarżący powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała ona przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z orzecznictwem WSA kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przepis wyrażony w art. 58 § 2 k.p.a. należy odnosić do obiektywnej przeszkody, o czym stanowi treść wyroku WSA z dnia 27 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/OI-857/08: "Brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji więc pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Mając na uwadze powyższe, przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m.in. przerwa komunikacyjna, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp." Żadna z ww. okoliczności nie zachodzi w niniejszej sprawie. Uniknięcie negatywnych skutków niedokonania czynności wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (a więc zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także jej lżejszej postaci - niedbalstwa. Przez niedbalstwo należy z kolei rozumieć niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Należy wskazać, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 825/15 "do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa (...)." Minister nie mógł zatem uznać argumentów strony za uzasadniające przychylenie się do prośby o przywrócenie terminu, gdyż choroba, zwłaszcza długotrwała (a z taką, jak wynika z wyjaśnień strony, mamy do czynienia w niniejszej sprawie) nie uniemożliwiała stronie zwrócenia się o pomoc w prowadzeniu swoich spraw. Strona mogła, a nawet powinna była zwrócić się o taką pomoc do zaufanych osób bądź ustanowić pełnomocnika, co potwierdzałoby należytą dbałość o własne sprawy. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 278/11 "sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika". Odnosząc się do zarzutu przewlekłości prowadzonego postępowania Minister zauważył, że stosownie do treści art. 37 §1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 ww. ustawy stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Organ ten uznając zażalenie za uzasadnione, na podstawie art. 37 §2 ww. ustawy wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Jak wynika zatem z przywołanych przepisów, wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie ma na celu likwidację bezczynności organu administracyjnego w trybie administracyjnym. Zażalenie takie powinno zostać zatem złożone w trakcie postępowania przez organem pierwszej instancji, a nie po jego zakończeniu. Organ również wskazał, że - zgodnie z wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 522/12 - terminy załatwiania spraw określone w art. 35 § 3 k.p.a. mają charakter procesowy. Ich upływ ani nie pozbawia organu możliwości orzekania w sprawie, ani też nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji. Decyzja wydana po upływie terminu jest ważna, wchodzi do obrotu prawnego po uzyskaniu cechy ostateczności. 4. W skardze (odwołaniu) B.K. przedstawiła swoje losy od 1971 r. wskazując, że pracownicy Ministerstwa nie odnoszą się ze zrozumieniem do sytuacji osób niepełnosprawnych. W kontekście regulacji zawartej w art. 58 k.p.a. załącza dodatkową dokumentację wskazując jaki był stan jej zdrowia w trakcie leczenia szpitalnego, a także po opuszczeniu szpitala. Poddaje krytyce stanowisko obu Organów wskazując, że powołane orzecznictwo nie przystaje do sytuacji, w jakiej się znalazła. Sąd odstępuje od przytoczeni a całości wypowiedzi w sensie dosłownym, albowiem orzeczenia są publikowane w intrenecie i mogłoby zniesławić urzędników Ministerstwa uczciwie wykonujących swoją pracę. W efekcie wniosła o "odrzucenie" zaskarżonego postanowienia. 5. W odpowiedzi na skargę podniesiono argumenty zbieżne z treścią wydanych postanowień; wniesiono o jej oddalenie. 6. W piśmie z dnia 1 czerwca 2018 r. Skarżąca wniosła o "odrzucenie w całości (...) pisma z dnia 18 kwietnia 2018 r., oznaczonego jako odpowiedź na skargę". W emocjonalnych motywach podtrzymała dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie refundacji, osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych, zaś w myśl § 9 ww. rozporządzenia terminy do złożenia wniosku Wn-U-G przywraca się na prośbę wnioskodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uzupełnieniem powyższego jest przepis art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zgodnie z którym uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, 3) dochowanie siedmiodniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu jej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Należy dodać, że wszystkie wymienione powyżej przesłanki winny być spełnione jednocześnie. Sąd orzekając w niniejszej sprawie – posiłkując się orzecznictwem przytoczonym w zaskarżonych postanowieniach, a w szczególności: a) w orzeczeniu z dnia 9 sierpnia 1974 r., II CZ 149/74 SN wskazał, że brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniony z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (z uzas. Org. II instancji); b) w wyroku NSA z dnia 21.03.2012 r. II GSK 278/11 dostrzeżono, że sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika (z uzas. Org. II inst.), c) w wyroku z dnia 19.09.2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 408/07 WSA w Warszawie wskazano, że długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej – sporządzenia odwołania i nadania tego pisma za pośrednictwem poczty – osobiście lub przez pełnomocnika (z uzas. Org. I inst.), pragnie wskazać, że uniknięcie negatywnych skutków nieterminowego dokonania czynności wymaga zatem uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (a więc zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymaniu się od działania mino obowiązku czynnego zachowania), ale także jej lżejszej postaci – niedbalstwa. Przez niedbalstwo należy z kolei rozumieć niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Jakiekolwiek zaś niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie uniemożliwia przywrócenia terminu do złożenia odwołania (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 741/12). Wstępnie wskazać należy, że te konstatacje odnieść należy do sytuacji zdrowotnej Skarżącej, która to została ostatecznie wyjaśniona w toku postępowania sądowego. Otóż ze złożonej dokumentacji, a w szczególności: a) z orzeczenia z dnia [...].6.2017 r., a także b) z protokołu oględzin sądowo-lekarskich z dnia [...].11.2017 r., oraz c) z wyroku SR w E. z dnia [...].1.2018 r. wynika, że zalicza się Skarżącą – z mocą wsteczną - do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, stwierdzając, że naruszenie organizmu ma charakter okresowy i stopień niepełnosprawności powinien być orzeczony na okres od 31.10.2016 r. do 30.6.2022 r., które to dokumenty załączono do akt sądowych (k. 4-10); wynika z nich potrzeba weryfikacji poczynionych w sprawie konstatacji dotyczących możliwości terminowego dokonania czynności do których Skarżąca domaga się przywrócenia terminu. Ma rację Skarżąca, kiedy twierdzi, że wskazane wyżej orzeczenia Sądów należy odnieść się do jej stanu zdrowia, które miało miejsce z chwilą opuszczenia szpitala, a ten został wiążąco ustalony wspomnianym wyrokiem SR w E.; wiąże on także Sąd i organy, które rozstrzygają niniejszą sprawę gdyż orzeczenie jest prawomocne. Sąd w tym składzie jest zdania, że w niniejszej sprawie konieczna jest pewna doza empatii; każdy kogo życie było realnie zagrożone w dniu opuszczenia szpitala nie będzie dążył – przy znacznym stopniu niepełnosprawności – do tego aby za wszelką cenę podjąć się niezwłocznego sporządzenia wniosków Wn-U-G kosztem poświęcenia życia. W realiach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że Skarżąca ponosi winę za zaistniałą sytuację. Weryfikując Jej twierdzenia należy rozważać, czy nie dopuścić dowód z opinii biegłego na okoliczność, czy jej stan zdrowia pozwalał w okresie, kiedy było można złożyć wnioski Wn-U-G na ich samodzielne sporządzenie bez narażenia zdrowia lub życia. Istotne jest też ustalenie, czy mogła tę czynność powierzyć innym osobom i czy wymagane są w tym względzie jakieś kompetencje, co wyklucza ich sporządzenia przez osoby "przypadkowe", które np. winny oprzeć się na dokumentacji źródłowej. Sąd w tym składzie jest przeciwny prezentacji tez orzeczeń bez ich kontekstu; jest oczywiste, że należy opisać kontekst sytuacyjny w jakich były wydane. Idzie o opis stanu zdrowia, który winien być tożsamy ze stanem fizycznym Skarżącej, a co do tego – w sytuacji rozstrzygnięcia SR w E. – nie ma żadnej pewności. To także wymaga pogłębionej analizy w ponownym postępowaniu, zwłaszcza że człowiekowi zdrowemu trudno zrozumieć chorego, co uwidacznia treść uzasadnień zaskarżonych postanowień. Nie wystarcza powołać się na niedbalstwo (poprzez pryzmat orzeczeń) ale trzeba wykazać in concreto na czym ono – w działaniu lub zaniechaniu Skarżącej – polegało. Temu winna służyć analiza dokumentacji złożonej przez Stronę, także w postępowaniu sądowoadministracyjnym. In concreto – poprzez pryzmat opinii biegłego – należy ocenić, czy w okresie kiedy można było w terminie złożyć wnioski Wn-U-G Skarżąca mogła to uczynić osobiście, a w przypadku negatywnej odpowiedzi – czy można było realnie złożyć je - o ile było można z takiej ewentualności skorzystać – za pośrednictwem osób trzecich, którzy taką chęć pomocy zechcieliby świadczyć. Ocena tych możliwości może nastąpić dopiero w następstwie uprzedniego przesłuchania Skarżącej, albowiem tylko ona może wskazać precyzyjnie czynniki, które umożliwiły/uniemożliwiały terminowe złożenie przedmiotowych wniosków. W ocenie Sądu życie i zdrowie są ważniejsze i ochronie tych dóbr służy instytucja przywrócenia terminu do dokonania określonych czynności. Już w starożytności trafnie dostrzeżono: Primum vivere, deinde philosofari, a konstatacja jest ciągle aktualna. Widząc potrzebę sanacji dostrzeżonych uchybień należało – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. – orzec jak w sentencji.