V SA/Wa 812/17

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie: sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. D. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Poznaniu, dalej: "Strona", "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych określono na kwotę 500.000 zł, a w ostatnim roku obrotowym Spółka zanotowała stratę w wysokości (-) 100.000 zł. Skarżąca wykazała kwotę 300 zł na rachunku bankowym. Uzasadniając wniosek wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i ekonomicznej i nie posiada środków na opłaty sądowe . Ponieważ złożone na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych Spółki na podstawie zarządzenia z 23 sierpnia 2017 r. Stronę wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca oświadczyła, że cała dokumentacja księgowo - finansowa znajduje się w K. w siedzibie Naczelnika Ś. Urzędu Skarbowego w związku z postępowaniem kontrolnym i do czasu jego zakończenia Spółka nie ma możliwości uzyskania dokumentów wskazanych w wezwaniu. Skarżąca wniosła, aby Sąd nakazał Naczelnikowi Ś. Urzędu Skarbowego w K. wydanie akt. Oświadczyła również, że rachunki bankowe zostały zajęte przez organy egzekucyjne, a całkowita kwota zaległości Spółki wynosi około 450.000 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Spółka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku Strony złożonym na urzędowym formularzu PPPr było niewystarczające do oceny, czy Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Dlatego też niezbędne okazało się jej wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej. Skarżąca nie dopełniła ciążącego obowiązku wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Spółka ani nie przedstawiła informacji i nie złożyła wyjaśnień o które została wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a., ani nie złożyła w Sądzie dokumentów wskazanych w wezwaniu z 25 sierpnia 2017 r. Uznać więc należy, iż Skarżąca nie wykazała, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jej osoby wystąpiła, a tym samym przyznanie jej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie jest zasadne. Odnosząc się do oświadczenia złożonego przez Stronę w piśmie z 12 września 2017 r. przypomnieć należy, że wezwaniem nałożono na Spółkę nie tylko obowiązek nadesłania wskazanych w nim dokumentów, ale również złożenie wyjaśnień. Strona została wezwana do udzielenia informacji: 1) o posiadanych lub zbytych w ostatnich dwóch latach nieruchomościach i ruchomościach o wartości ponad 5000 zł, 2) czy posiada zasoby finansowe zgromadzone w inny sposób niż na rachunkach bankowych (np. lokaty, udziały, akcje, bądź środki pieniężne), a jeśli tak to w jakiej formie i jakiej wysokości, 3) wyjaśnienie, czy złożyła wniosek o likwidację lub upadłość, a jeśli tak to udokumentowanie tych czynności, 4) czy prowadzi działalność gospodarczą, a w przypadku zawieszenia prowadzenia działalności przedstawienie uchwały właściwego organu spółki oraz zaświadczenia o zawieszeniu prowadzenia działalności, 5) przedstawienie informacji o otrzymanej pomocy publicznej w latach 2016-2017, 6) wyjaśnienie, czy w związku z deklarowaną trudną sytuacją finansową Spółki, został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez wspólników, a jeśli tak - to przedstawienie decyzji wspólników w tym zakresie. Skarżąca nie złożyła jakichkolwiek wyjaśnień, co stanowi wystarczająca przesłankę odmowy przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do oświadczenia, że Spółka nie posiada dokumentacji księgowo-finansowej, ponieważ została ona zabezpieczona przez Ś. Urząd Skarbowy w K. w związku z prowadzonym postępowaniem kontrolnym, wskazać należy, że Spółka nie wykazała nawet, że podjęła próbę uzyskania dokumentacji – choćby w formie potwierdzonych za zgodność z oryginałami kserokopii. W postanowieniu z 28 września 2015 r., sygn. akt I FZ 363/15 Naczelny Sąd Administracyjny oceniając podobny argument powiedział: "Powoływanie się przez żalącą na okoliczność zajęcia dokumentacji spółki w toku kontroli skarbowej nie jest okolicznością usprawiedliwiającą brak inicjatywy ze strony spółki do uzyskania takich dokumentów. Z akt sprawy nie wynika aby spółka powzięła starania co do sporządzenia wymaganej dokumentacji poprzez np. uzyskanie odpisów z dokumentów". Powtórzyć należy, że obowiązek wykazania i dokumentowania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, a prowadzący postępowanie w przedmiocie prawa pomocy ocenia składane wyjaśnienia i dokumenty. Przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakładają na referendarza prowadzącego postępowanie inicjatywy w zakresie gromadzenia dowodów uzasadniających pozytywne rozpoznanie wniosku. Wskazać należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.