V SA/Wa 820/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich; oddala skargę. Przedmiotem skargi W.S. jest decyzja Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymująca w mocy decyzję własną z [...].02.2011 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym : W.S. uprawnienia kombatanckie otrzymał w 1985 r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od czerwca do grudnia 1948 r. Z zaświadczenia Wojskowej Komisji Uzupełnień w K. z [...].02.1985 r. wynika, że w tym czasie pełnił służbę w Ludowym Wojsku Polskim , w tym brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Z życiorysu, który skarżący złożył wraz z wnioskiem o nadanie uprawnień kombatanckich wynika, że służył w [...] Pułku KBW, brał udział czynnościach operacyjnych związanych z likwidacją band na terenie [...], w tym w likwidacji bandy S. o pseudonimie "C.". Decyzją z [...] kwietnia 2000 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z [...] sierpnia 2000r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił W.S. uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. 1997 Nr 142, poz. 950 z późn. zm.) . Decyzja ta jest ostateczna. W dniu [...].10.2000r. skarżący zwrócił się do organu o przywrócenie uprawnień kombatanckich z uwagi na pobyt w obozie przesiedleńczym w L. Do wniosku dołączył zeznania świadków, którzy otrzymali uprawnienia z tego tytułu. Decyzją Kierownika Urzędu z [...] października 2000 r. przyznano skarżącemu uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w lipcu 1940 r. W dniu [...] marca 2008 r. organ powiadomił stronę, iż wszczyna z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. Decyzją z [...] maja 2008 r. Kierownik Urzędu na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji własnej z dnia [...] października 2001 r. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem art. 16 § 1 k.p.a. ustanawiającym zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Wobec powyższego nadanie W.S. uprawnień kombatanckich bez uchylenia w trybie nadzwyczajnym decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich powoduje, że decyzja z [...].10.2000r, jest nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nadto organ wskazał, że z życiorysu dołączonego do wniosku o nadanie uprawnień kombatanckich wynika, że zainteresowany pełnił służbę w [...] Pułku KBW. Z wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia sporządzonego przez Centralne Archiwum Wojskowe dnia 22.08.1995r. wynika , że [...] Pułk KBW w okresie pełnienia służby przez zainteresowanego prowadził walki z poakowskim podziemiem zbrojnym, Narodowymi Siłami Zbrojnymi oraz bandami rabunkowymi. Z kolei na podstawie publikacji Informator o nielegalnych antypaństwowych i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1947-1956 (Wydawnictwo MSW, Warszawa 1964) ustalono m.in., że oddział W.S. ps. C. był formacją poakowskiego podziemia zbrojnego (organizacji NZW) działającą w łatach 1947-49 na terenach powiatów [...]. W ocenie organu nie budzi wątpliwości fakt, iż oddział ten był formacją podziemia niepodległościowego. Dalej organ przypomniał, że z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący podczas pełnienia służby wojskowej w [...] Pułku KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych . Następnie postanowieniem z [...].10.2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił na żądanie strony postępowanie zakończone ostateczną decyzją z [...] sierpnia 2000 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa zgodnie z którym wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Decyzją z [...] września 2010 r. organ odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...].08.2000 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...].04.2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Organ wskazał, że co prawda W.S. przedstawił wiarygodne dowody na okoliczność pobytu w obozie przejściowym w L. w lipcu 1940 r., to jednak z uwagi na treść art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) ustawy o kombatantach nie może on uzyskać uprawnień kombatanckich z tego tytułu. Kolejny wniosek o nadanie uprawnień kombatanckich zainteresowany złożył w styczniu 2011r. Po wezwaniu do sprecyzowania pisma organ ustalił, że W.S. domaga się uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. Decyzją z [...] lutego 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2000 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze utrwalony jest pogląd, wyrażony w art. 16 kpa, że podstawową cechą aktu administracyjnego jest domniemanie jego trwałości. Zatem wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej może nastąpić jedynie w trybie i w przypadkach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 § 1 który stanowi, że "decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydal, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony, przy czym słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani go zastępować, gdyż sprzeciwia się temu wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności. Dlatego też organ nie może brać pod uwagę trudnej sytuacji życiowej strony ani pobytu w obozie w L. w czasie II wojny, skoro nadaniu uprawnień kombatanckich sprzeciwia się przepis art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy o kombatantach. Od powyższej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z [...] marca 2011r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podtrzymał też argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Od powyższego rozstrzygnięcia W.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł, iż do wojska w 1948 r. trafił z poboru, a nie dobrowolnie, w czasie służby nigdy nie brał udziału w żadnych działaniach operacyjnych. Gdy starał się o nadanie uprawnień kombatanckich podpisał papiery bez czytania, bo ma ukończoną tylko szkołę podstawową. W jego ocenie wojsko i ZBOWiD zrobili z niego bandytę, z czym nie może się zgodzić. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Podkreślenia wymaga również i to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Na wstępie zaznaczyć należy, iż kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego tj. uchylenia decyzji wydanych w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: k.p.a.). Zgodnie z tymi przepisem decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie wymaga w pierwszej kolejności rozważenia, czy w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego możliwe jest wydanie decyzji innej niż dotychczasowa. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 ustawy. Uprawnień kombatanckich pozbawiono również osoby, które spełniały negatywne przesłanki wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy. Dotyczyło to między innymi osób zatrudnionych, pełniących służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazując na merytoryczne przesłanki rozstrzygnięcia Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych trafnie zauważył, że w sprawie nie zachodziły podstawy do uchylenia decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. W świetle materiału zebranego w postępowaniu administracyjnym nie budziło wątpliwości Sądu, że skarżący przynależał do Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego od dnia [...] czerwca 1948 r. (kserokopia książeczki wojskowej k 8 do 14 akt sądowych , deklaracja członkowska przyjęcia W.S. w poczet członków ZBoWiD z dnia [...] marca 1985 r.; życiorys skarżącego z 2 lutego 1985 r.), w tych jednostkach pełnił czynną służbę w działaniach operacyjnych przeciwko podziemiu niepodległościowemu. Powołując się na ten fakt skarżący wystąpił o przyjęcie do ZBoWiD i korzystał z uprawnień przysługujących mu z tytułu członkostwa. Mając na względzie te fakty, skarżący nie mógł uzyskać uprawnień określonych w ustawie o kombatantach ze względu na treść art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem służba w KBW i uczestnictwo w walkach z niepodległościowym podziemiem powoduje utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej. Ustawa o kombatantach nie pozwala również na uchylenie się od skutków prawnych uczestnictwa w walkach związanych ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na przyczyny tego uczestnictwa (por. wyrok z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 558/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl; por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego dnia 15 września 1999 r. sygn. akt K 11/1999, publ. OTK 1999, nr 6, poz. 116). KBW był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, powstałą w 1945 r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi. Pojęcie "aparatu bezpieczeństwa publicznego" oznaczało wszystkie jednostki organizacyjne kolejno w resorcie Bezpieczeństwa Publicznego, Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, Komitecie Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 1992 r., II UZP 7/91, OSNA APU 1992, z. 10, poz. 174 oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 15 lutego 1994 r., sygn. akt T 15/93, OTK 1994, z. 1, poz. 4). Są zatem podstawy do wniosku, że KBW był jednostką aparatu bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej. Zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy należy interpretować oddzielnie, ten kierunek w orzecznictwie NSA został wyraźnie zaznaczony (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1126/04 oraz powołane tam orzecznictwo). NSA niejednokrotnie przyjmował, iż na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich nie tylko osoby wykonujące zadania śledcze, ale i zadania operacyjne bezpośrednio związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Udział w ramach służby w KBW w walkach z niepodległościowym podziemiem, nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce w ramach służby wojskowej powodował utratę uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu utrwalania władzy ludowej (tak wyrok NSA z 1 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1832/09). W ocenie Sądu nie zachodziły też podstawy do uchylenia decyzji ze względu na podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące jego pobytu w obozie przesiedleńczym w L.. Prawo do otrzymania uprawnień kombatanckich wyklucza właśnie służba w KBW i wykonywanie tam czynności operacyjnych, o czym byłą mowa wyżej. Nie zasługują na wiarę twierdzenia skarżącego zawarte w skardze, że żadnych czynności operacyjnych nie wykonywał, bo w ogóle nie brał udziału w walkach zbrojnych podczas służby w KBW. Inne twierdzenia zawarł w deklaracji członkowskiej do ZBoWiD oraz podpisanym przez siebie życiorysie. Zmiana twierdzeń w chwili obecnej ma charakter instrumentalny , związany z ubieganiem się o przywrócenie uprawnień kombatanckich. Z powyższych względów nie było podstaw do uchylenia dotychczasowych decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.