V SA/Wa 821/12
WyrokWSA w Warszawie2013-03-05
Skład orzekający: Barbara Mleczko – Jabłońska, Krystyna Madalińska – Urbaniak, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, stwierdzając nieprawidłowość wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, mógł utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jeśli nie stwierdził rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, stwierdzając nieprawidłowość wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności, nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdził nieprawidłowość wyliczenia kwoty, ale nie uznał tego za rażące naruszenie prawa, prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stosując art. 139 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Skarżący M.T. kwestionował sposób naliczenia tych płatności, zarzucając m.in. niedokładne pomiary działek i działanie w dobrej wierze. Organ odwoławczy, mimo stwierdzenia nieprawidłowości w wyliczeniu kwoty przez organ pierwszej instancji, utrzymał w mocy jego decyzję, powołując się na art. 139 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2013r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. 1. Oddala skargę ; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. I.W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 8 856 zł (osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć złotych), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 7 200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 1 656 zł (tysiąc sześćset pięćdziesiąt sześć złotych).
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., wydaną w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez M.T. – zwanego dalej także: "Skarżącym", Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy własną decyzję z [...] listopada 2011 r. ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt.
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Pismem z dnia 4 listopada 2004 r. M.T. zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w P. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2004. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu W-1/27, który w części XI zawiera zobowiązanie wnioskodawcy m.in. do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolno-środowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji, oraz niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie powstałej w okresie trwania zobowiązania, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów, wielkości powierzchni oraz przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Przasnyszu decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] przyznał M.T. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2004 do powierzchni gruntów S02a02 Uprawy rolnicze - 22,74 ha, oraz S02b01 Trwałe użytki zielone – 11,62 ha) w łącznej wysokości 16.665,20 zł. Przyznana płatność przekazana została na rachunek bankowy Wnioskodawcy w dniu 23 lutego 2005 r.
Następnie w latach 2005-2008 M.T. składał do Biura Powiatowego ARiMR w P. wnioski kontynuacyjne o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Wnioski te zostały rozpatrzone pozytywnymi decyzjami przy uwzględnieniu następujących parametrów:
• decyzja z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] przyznana płatność 18.715,20 zł/ wypłacona na rachunek bankowy 6 lipca 2006 r./ w tym:
- pakiet S02a01 - Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 3,54 ha,
- pakiet S02a02 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 22,56 ha,
- pakiet S02b01 - Trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 8,40 ha
• decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] przyznana płatność 79.526,00 zł/ wypłacona na rachunek bankowy 5 lutego 2007 r., w tym:
- pakiet P01b - Pólnaturalne łąki dwukośne powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 3,32 ha,
- pakiet S02a01 - Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 101,50 ha
- pakiet S02a02 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 5,10 ha,
- pakiet S02b02 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 4,46 ha,
- pakiet S02c02 - Uprawy warzywnicze (z certyfikatem zgodności) powierzchnia
uwzględniona w naliczeniu: 8,49 ha
- pakiet S02d01 - Uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 0,61 ha
• decyzja z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] przyznana płatność 224.492,80 zł/ wypłacona na rachunek bankowy 26 lutego 2008/ w tym:
- pakiet P01b - Półnaturalne łąki dwukośne powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 3,32 ha
- pakiet S02a01 - Uprawy rolnicze (bez certyfikatu zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 68,31 ha
- pakiet S02b02 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 4,46 ha
- pakiet S02d01 - Uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 119,74 ha
• decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] przyznana płatności w kwocie 205.536,20 zł/ wypłacona na rachunek bankowy 11 lutego 2009 r./ w tym:
- pakiet POlb - Półnaturalne łąki dwukośne powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 3,32 ha
- pakiet S02a02 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 53,23 ha
- Pakiet S02b02 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 7,66 ha
- Pakiet S02c02 - Uprawy warzywnicze (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 35,00 ha
- Pakiet S02d02 - Uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 119,74 ha
W dniu 15 maja 2009 r. M.T. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009.
W dniach 13 sierpnia 2009 r. i 5 września 2009 r. w gospodarstwie Strony przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku, której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie powierzchni gruntów rolnych zadeklarowanych do płatności, a także deklarowanych upraw.
Na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r., o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., M.T. przyznano płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej kwocie 28.157,80 zł, w tym:
- pakiet POlb - Półnaturalne łąki dwukośne powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 2,78 ha,
- pakiet S02a02 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 40,17 ha
- pakiet S02b02 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 6,19 ha
- pakiet S02d02 - Uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) powierzchnia deklarowana przez producenta:, 112,17 ha dz. ew. nr [...])/ powierzchnia uwzględniona w naliczeniu: 0,00 ha
Rozpoznając skargę M.T. na ww. decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2011 r. (Sygn. akt V SA/Wa 1723/10) oddalił złożoną skargę. Skarga kasacyjna na wydany w tej sprawie wyrok rozpoznawana jest przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 2051/11 lecz nie wydano jeszcze rozstrzygnięcia.
W dniu [...] września 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, wystosował do Strony zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności przyznanych M.T. na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P.: nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r.
W dniu 3 listopada 2011 r. nr Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, na mocy której ustalił M.T. kwotę do zwrotu w wysokości 386.737,60 zł. W podstawie prawnej decyzji powołano m.in. przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) – zwane dalej "rozporządzeniem". W uzasadnieniu organ przywołał ustalony w sprawie stan faktyczny i wskazał, że z analizy spraw z okresu 2004-2009 wynika, iż M.T. zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których zobowiązał się realizować program rolnośrodowiskowy. Organ wskazał, że zgodnie z treścią § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona w dniu 14 listopada 2011 r.
W dniu 28 listopada 2011 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W złożonym wniosku wskazano m.in., iż naliczanie pomniejszonych obszarów działek jest niedokładne, bo tam gdzie była fizycznie większa działka nie zostało to policzone np. w działkach [...] i [...], a gdzie była mniejsza np. ok. 0.5 - 1 ara nie zostało to potwierdzone. Są to więc szacunkowe dane, a nie precyzyjne określenie, mogące decydować o zwrocie określonych kwot.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] stycznia 2012 r. Prezes Agencji utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Akceptując ustalony przez organ I instancji stan faktyczny i prawny sprawy organ uznał, iż skarżący nie dotrzymał zobowiązania przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Organ II instancji stwierdził jednak, iż kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych określona w decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. została wyliczona nieprawidłowo. W ocenie organu II instancji kwota nienależnie pobranych płatności winna wynosić 397.062,78 zł. Jednakże z uwagi na brzmienie art. 139 kpa zgodnie z którym "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny", organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. Zdaniem organu II instancji zaskarżona decyzja narusza prawo, jednak nie można mówić w tej sprawie o rażącym naruszeniu prawa, dlatego też kwota nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych do zwrotu za lata 2004-2008 utrzymana została w wysokości ustalonej przez organ I instancji tj. 386.737,60 zł.
Odnosząc się do zarzutów strony organ wyjaśnił m.in., iż argumenty Strony dotyczące twierdzeń, iż Wnioskodawca działał w dobrzej wierze "ponieważ nie miał wpływu na wspomniane okoliczności, a ponadto wycofał wnioski o dopłaty, które mogłyby być potraktowane jako nieuczciwe", nie mogą zostać uwzględnione w niniejszej sprawie. Okoliczności te dotyczą bowiem sezonu 2010/2011 i nie mają wpływu na ustalenia w niniejszej sprawie, które dotyczą okresu 2004-2009. W odniesieniu do argumentów dotyczących pomiarów działek wskazano, iż zastrzeżenia dotyczące ustaleń kontroli na miejscu nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ma na celu ustalenie wysokości kwoty płatności do zwrotu przez danego beneficjenta, nie zaś weryfikacja ustaleń kontroli przeprowadzonej na miejscu. Weryfikacja powierzchni gruntów rolnych deklarowanych do płatności jest przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności. Jednakże ze względu na fakt, kwestionowania zasadności uwzględnienia tych pomiarów w kontekście określenia kwoty nienależnie pobranych płatności (np. w działkach [...] i [...]), organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 50 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 w przypadku wniosków o pomoc w ramach systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaków, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdziały 6, 9 i lOc rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, jeśli obszar zatwierdzonej grupy upraw jest większy niż zadeklarowany we wniosku pomocowym, do obliczania pomocy zostanie zastosowany obszar zadeklarowany. Natomiast zgodnie z art. 50 ust. 3 w/w rozporządzenia z zastrzeżeniem jakiegokolwiek zmniejszenia płatności lub wykluczenia z płatności zgodnie z art. 51 i 53, w przypadku wniosków o pomoc w ramach systemu pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaków, nasion i tytoniu, jak przewidziano w tytule IV rozdział 6, 9 i lOc rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, jeśli obszar zadeklarowany w pojedynczym wniosku przekracza obszar ustalony dla danej grupy upraw, do obliczania pomocy zostanie zastosowany obszar ustalony dla tej grupy upraw.
W skardze z dnia 2 lutego 2012 r. skarżący zarzucił ww. decyzji organu II instancji, iż narusza ona interes społecznych rolników, wydana została z uwzględnieniem wyłącznie interesu ARiMR na niekorzyść zainteresowanej oraz nie uwzględnia działania strony w dobre wierze.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu [...] grudnia 2012 r. Skarżący oświadczył, iż w latach 2004 i 2005 zmniejszył powierzchnię realizowanego pakietu o działkę 114/1 i 82 i płatność za te działki zwrócił Agencji.
Ustosunkowując się do twierdzeń Skarżącego pismem z dnia 12 grudnia 2012 r. Prezes ARiMR wyjaśnił, iż zwrócona przez Skarżącego w dniach 29-30.04.2010 r. kwota łączna 3.869,38 zł zwrócona została tytułem nienależnie pobranych płatności ONW (ustalonych decyzją z [...] kwietnia 2008 r. nr [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego.
W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia przepisów postępowania ani też norm prawa materialnego naruszenia, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.
Zaskarżona decyzja dotyczyła obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, przyznanych za lata 2004-2008.
Uzasadniając wydane w tej sprawie orzeczenie Sądu przede wszystkim wskazać należy, iż stan faktyczny ustalony w sprawie w kwestiach kluczowych dla oceny sprawy pozostaje pomiędzy stronami w zasadzie bezsporny. Skarżący kwestionuje bowiem te okoliczności, które dotyczą realizacji pakietu w roku 2010. Wyjaśnić jednak należy, iż zarzuty te mogłyby być podniesione w postępowaniu dotyczącym zmniejszenia wnioskowanych kwot za powoływany pakiet, jednak w niniejszym postępowaniu, ze względu na ostateczny charakter decyzji dotyczącej płatności na rok 2009, okoliczności te nie mają znaczenia. Stwierdzić zatem należy, iż de facto Skarżący nie dotrzymał złożonego przez siebie zobowiązania do realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przez okres pięciu lat od pierwszej płatności z tytułu przedmiotowego wsparcia. Istotnym jest tutaj, iż strony zgadzają się co do tego, iż pierwsza płatność stanowiąca realizację kluczowej decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. dokonana została w dniu 23 lutego 2005 r. Skarżący nie kwestionuje również wysokości wypłaconych przez organ kwot w ramach składanych wniosków w latach 2004-2008, których szczegółowe wyliczenia przedstawione zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Prezentowane zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i w złożonej skardze stanowisko Skarżącego dotyczy w zasadzie okoliczności, które nie miały żadnego wpływu na ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności.
Mając na uwadze wyżej przedstawione stanowiska stron celem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało zatem wyjaśnić czy wskazany powyżej niesporny stan faktyczny, ustalony został na skutek prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, oraz dokonać oceny zasadności przyjętej przez organy administracyjne podstawy materialno prawnej wydanego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, wskazać należy, iż w ocenie Sądu organy administracyjne podjęły wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wskazać tutaj należy, iż M.T., na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] z dniu [...] stycznia 2008 r. oraz nr [...] z dniu [...] grudnia 2008 r. otrzymał płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Płatności te zostały przekazane na rachunek bankowy Producenta. Przede wszystkim podkreślić tutaj należy, iż z ustaleń organu wynika, w 2007 r. Producent zaprzestał realizacji pakietu S02a02 na dz. ew. nr [...], do których otrzymał płatność za lata 2004-2005 (w 2006 r. działka była ugorowana, natomiast w 2007 r. powierzchnia S02a02 zadeklarowana przez Producenta nie została potwierdzona przez JC). Następnie w 2007 roku Producent wycofał z realizacji programu rolnośrodowiskowego działkę ewidencyjną nr [...], do której otrzymał płatność na lata 2004 i 2005, a w 2006 roku zmniejszył powierzchnię dz. ew. nr [...] w stosunku do powierzchni, do której otrzymał płatność w roku 2004 i 2005. Nie ulega wątpliwości Sądu, iż kontrola na miejscu przeprowadzona w 2009 r. wykazała również przedeklarowanie powierzchni dz. ew. nr [...] (rzeczywista powierzchnia działki okazała się mniejsza niż powierzchnia deklarowana), w stosunku do powierzchni, do której Producent otrzymał płatność na lata 2004-2008. W 2006 r. Producent zaprzestał także realizacji pakietu S02b na dz. ew. nr [...] w stosunku do powierzchni, do której Producent otrzymał płatność na rok 2008. Z kontroli tej wnika także m.in., iż w 2008 roku Producent wycofał z realizacji programu rolnośrodowiskowego dz. ew. nr [...], do której otrzymał płatność na lata 2004, 2005 i 2007, oraz przedeklarował powierzchnię dz. nr P, położonej na dz. ew. nr [...], w stosunku do powierzchni płatności na lata 2007 i 2008. Ponadto w 2009 r. Producent nie potwierdził minimalnej obsady drzew na dz. ew. nr [...], na których w latach 2006-2009 deklarował pakiet S02d - uprawy sadownicze w tym jagodowe (w 2006 roku - wyłącznie dz. ew. nr [...], lata 2007-2009 wszystkie w/w działki), co oznacza, że Producent nie realizował pakietu S02d na dz. ew. nr [...].
Odnosząc się tutaj do zarzutów w przedmiocie dokonanych przez organ ustaleń faktycznych wskazać należy, iż w toku postępowania informowano Skarżącego o prawach wynikających z treści art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Organy administracyjne podejmowały wszystkie prawem przewidziane czynności zmierzające do prawidłowego wyjaśnienia sprawy. W zakresie ustaleń faktycznych wskazać również należy, iż w ocenie Sądu nie wymagała potwierdzenia dokumentem (brak takiego dowodu w aktach administracyjnych) okoliczność przekazania środków z tytułu przedmiotowych dopłat za lata 2004-2008 na rachunek bankowy Skarżącego. Okoliczność ta była pomiędzy stronami niesporna a ponadto w kontekście doręczenia decyzji wydanych w sprawie nie budziła żadnych wątpliwości Sądu. Jak wskazywano powyżej z uwagi na powoływanie argumentów mogących odnieść skutek w innych postępowania (dotyczących płatności za dany rok) w ocenie Sądu brak było podstaw do kwestionowania wysokości kwoty łącznej podlegającej zwrotowi z tytułu wypłaconych płatności. W kontekście ustalonej do zwrotu kwoty wypłaconych płatności podkreślić również należy, iż rozstrzygnięcie organu II instancji utrzymujące w mocy decyzję I instancji, pomimo wykazania, że ustalona do zwrotu kwota winna być wyższa, jest dla Skarżącego korzystne. Organ prawidłowo zastosował tutaj art. 139 k.p.a. zgodnie, z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąca narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
W świetle powyższych ustaleń zdaniem Sądu stan faktyczny ustalony został w sposób prawidłowy a zarzuty skargi w tym zakresie, jako dotyczące innego postępowania uznać należało za nieuzasadnione.
Dokonując natomiast oceny przyjętej przez orany administracyjne podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż zdaniem Sądu stan prawny przyjęty w sprawie również określony został w sposób prawidłowy.
Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia w tym aspekcie wskazać należy, iż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 174, poz. 1809 ze zm.) (dalej "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999 r., ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30 kwietnia 2004 r.). Stosownie do art. 23 ust. 1 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk rolnośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym wstrzymaniu i zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem.
W ocenie Sądu skarżący podjął pięcioletnie zobowiązanie do realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w ramach pakietów objętych wnioskiem i zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy przed zakończeniem pięcioletniego okresu trwania zobowiązania.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634), Prezes ARiMR ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
krajowych, przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
Powoływane zarzuty skargi w sprawie niniejszej nie są zatem uzasadnione bowiem istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w świetle powołanych regulacji doszło do nienależnego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jak wskazywano powyżej Skarżący nie kwestionuje faktu otrzymania płatności za lata 2004-2008. Jego zarzuty dotyczące prawidłowości przeprowadzonej kontroli oraz przyjętych w czasie tej kontroli ustaleń w zakresie powierzchni działek rolnych, z przyczyn wskazanych powyżej nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podziela tutaj stanowisko organów administracji przyjęte w decyzjach ustalających kwotę przyznanych nienależnie płatności, iż uwagi skarżącego dotyczące prawidłowości wyników kontroli na miejscu nie mogą zostać uwzględnione w postępowaniu, którego przedmiotem jest badanie legalności wydania decyzji administracyjnej utrzymującej w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
Zarzuty skarżącego dotyczące postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w roku 2009, w którym przeprowadzono przedmiotową kontrolę stanowią przedmiot postępowania toczącego się aktualnie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II GSK 2051/11. W sprawie tej trwa bowiem nadal postępowanie ze skargi kasacyjnej M.T. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2011 r. (Sygn. akt V SA/Wa 1723/10), którym oddalono skargę na ostateczną decyzję organu dotyczącą przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Skoro zatem w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja której podstawę stanowi kontrola przeprowadzona w roku 2009, w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków organ związany jest ustaleniami dokonanymi w tej decyzji.
Pobocznie wskazać tutaj należy, iż w sytuacji korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia w sprawie ostatecznej decyzji dotyczącej płatności za rok 2009, będzie on mógł domagać się wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej zwrotu wypłaconych w latach 2004-2008 płatności z uwagi na zmianę istotnych okoliczności w sprawie.
Mając więc na uwadze, że decyzja dotycząca płatności za rok 2009 ma charakter ostateczny wskazać należy, że w dniu otrzymania płatności za rok 2004 powstało po stronie skarżącego pięcioletnie zobowiązanie do realizacji podjętych zobowiązań wynikających z deklarowanej powierzchni we wniosku w ciągu 5 lat. Celem uzyskania kolejnych płatności skarżący powinien corocznie składać wnioski w stosownym terminie przy uwzględnieniu podjętego zobowiązania.
Szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich uregulowane zostały na mocy przepisów powszechnie obowiązującego prawa i spoczywające na beneficjentach, a niedopełnienie nałożonych na mocy przedmiotowych przepisów obowiązków skutkuje określonymi konsekwencjami prawnymi - w tym, w pewnych przypadkach - również koniecznością zwrotu udzielonej uprzednio pomocy finansowej. Wobec powyższego, należy stwierdzić, iż skarżący jako beneficjent pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, obowiązany był do zapoznania się z warunkami i trybem jej udzielania, wstrzymywania, zwracania i zmniejszania - w tym z konsekwencjami zmniejszenia powierzchni użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy.
Ubiegając się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej rolnik podpisał stosowne oświadczenie we wniosku (sekcja XI str. 7/7 wniosku z 2004r), podejmując tym samym zobowiązanie przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolno-środowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Zobowiązał się również do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który miał wpływ na przyznawanie, przedłużanie, pobieranie, wypłacanie płatności, a także o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych czy też wielkości powierzchni.
Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób należyty oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy zaś wydane na jego podstawie decyzje podjęte w obu instancjach odpowiadają prawu.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło