V SA/Wa 871/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu [...] 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "O." Sp. z o.o. w K. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka z o.o. "O." z siedzibą w K. M. wystąpiło z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr z dnia [...] 2014 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 1.000.000,00 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 33.972,25,34 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła 90.141,87 zł. Skarżąca posiada rachunek bankowy na którym nie zgromadzono środków pieniężnych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka poniosła spore straty związane z podstawową działalnością gospodarczą, zaś realizacja projektów unijnych naraziła ją na dodatkowe wydatki ponad otrzymane z tytułu dofinansowania. Pismem z dnia [...] 2014 r. – sporządzonym w odpowiedzi na zarządzenie z dnia [...] 2014 r. – wnioskująca wyjaśniła, iż Spółka zatrudnia tylko jednego pracownika pełniącego obowiązki prezesa zarządu, natomiast wiceprezes i prokurent wykonują swoje obowiązki nieodpłatnie i nie są zatrudnieni w żaden sposób. Wskazano także, iż Spółka nie posiada lokat pieniężnych, zaś stan rachunku bankowego jest zerowy. Do pisma załączono aktualny wykaz środków trwałych, rachunek wyników za okres od stycznia do czerwca 2013 r. oraz za okres od stycznia do maja 2014 r., a także kopię wyciągu z rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Na wstępie przypomnieć należy, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając zatem przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem. Wskazać w pierwszej kolejności należy, iż wnioskująca Spółka posiada majątek znacznej wartości. Z przedłożonego wykazu środków trwałych na dzień 31 maja 2014 r. wynika, iż posiada trzy samochody: osobowy marki Audi, ciężarowy marki Volkswagen oraz ciężarowy marki Audi Q5, a także inne środki, w tym "trak taśmowy" o wartości 18.500 zł. Nadto należało mieć na uwadze również i to, że Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, nie znajduje się w stanie upadłości czy likwidacji, o czym świadczy brak stosownych wpisów w Rejestrze Przedsiębiorców (stan na dzień 29 kwietnia 2014 r.). Wyjaśnić przy tym trzeba, iż wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością jednostek organizacyjnych, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów, w tym dochodów możliwych do uzyskania z majątku trwałego przedsiębiorcy. Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych – wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna – z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżących, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej. W powyższym kontekście podnieść należy, iż nie bez znaczenia dla odmowy zwolnienia od kosztów sądowych pozostawała właśnie wysokość ciążącego na skarżącej wpisu sądowego, tj. kwota 1.500 zł. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). Posiadanie majątku w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12). W jednym z ostatnich orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 478/12). Co już wyżej wskazano, Spółka dysponuje majątkiem ruchomym o znacznej wartości, a co najmniej o wartości znacznie przekraczającej wysokość ciążącego na niej wpisu sądowego. Powyższe pozwala przyjąć, iż mimo podnoszonej trudnej sytuacji finansowej Spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. W konsekwencji prowadzi to do wniosku, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem wnioskująca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, iż zarządzeniem z dnia [...] 2014 r. Spółka została wezwana m. in. do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Zarządzenie to nie zostało przez wnioskującą należycie wykonane, bowiem nadesłała ona jedynie wyciąg z rachunku za miesiąc wrzesień 2013 r. Nie jest przy tym wystarczające samo oświadczenie przez Spółkę, iż stan rachunku bankowego jest zerowy. Okoliczność ta winna być potwierdzona stosownym dokumentem (wyciągiem, zaświadczeniem banku) aktualnym na dzień wykonania zarządzenia. Z wyłożonych wyżej względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.