V SA/Wa 923/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA – Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 923/17 E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp. k. z siedzibą w R. (dalej jako "Skarżąca", "Spółka") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w związku z niemożnością realizowania projektu, do którego została powołana (wynikającą z obowiązku zwrotu otrzymanych na inwestycję środków), Spółka od ponad dwóch lat nie prowadzi działalności gospodarczej. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi ... zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) to ... zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła ... zł. Ponadto Skarżąca wskazała, iż dysponuje jednym rachunkiem bankowym, na którym zgromadzone są środki w kwocie ... zł. Skarżąca przedłożyła również sprawozdanie finansowe za 2016 r., sprawozdanie komplementariusza z działalności za 2016 r., deklaracje VAT-7 składane za miesiące: styczeń – maj 2017 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 marca 2017 r. do 1 czerwca 2017 r. (na którym saldo końcowe wynosiło ... zł) oraz wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w euro za okres od 1 stycznia 2017 r. do 21 czerwca 2017 r. (na którym saldo końcowe wynosiło ... euro). Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa Skarżącej nie pozwala na zastosowanie przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o zmianę postanowienia referendarza sądowego poprzez przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, iż starszy referendarz sądowy nie wezwał ponownie Skarżącej do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz ponownie wezwał do złożenia wyciągu z rachunków bankowych. Jak wyjaśniono, zaskarżone postanowienie nie przystaje do sytuacji prawnej i faktycznej Skarżącej oraz nie uwzględnia jej stanu majątkowego i kondycji finansowej. Powołane przez autora postanowienia orzecznictwo nie przystaje do sytuacji Spółki, jest całkowicie nieadekwatne i nie odzwierciedla specyfiki i odmienności jej sytuacji. Powołane w orzeczeniach podmioty, które wnosiły o przyznanie prawa pomocy, prowadziły działalność gospodarczą i uzyskiwały przychody i zyski z tej działalności. Skarżąca natomiast została utworzona jako spółka celowa, której jedynym przedmiotem działalności miało być wybudowanie i eksploatacja instalacji ..., a następnie sprzedaż tak uzyskanej energii. Po uruchomieniu instalacji wsparcie miało być realizowane w formie ... tzw. "...". Zatem nieprzedłużenie, jak podkreślono funkcjonowania "..." wiąże się z brakiem opłacalności realizacji projektu, wobec czego Skarżąca zmuszona została wstrzymać jego realizację. Po uruchomieniu instalacji wsparcie miało być realizowane w formie .... Powyższe wiąże się z brakiem opłacalności realizacji projektu, wobec czego Skarżąca zmuszona została wstrzymać jego realizację. Jak podkreśliła Skarżąca, pomimo normalnego funkcjonowania (nie zawiesiła działalności, nie rozpoczęła procesu likwidacji) faktycznie nie działała i nie działa jako podmiot realizujący cele gospodarcze ukierunkowane na uzyskiwanie przychodów (zysków), nie realizuje żadnych dostaw czy usług. Nie była zatem w stanie w toku prowadzonej działalności zabezpieczyć środków na ewentualne prowadzenie sporów sądowych, gdyż cała dotychczasowa działalność skupiona była na budowie instalacji (która z przyczyn niezależnych od spółki nie została ukończona) ), a w rzeczywistości nie rozpoczęła działalności gospodarczej w postaci sprzedaży wytwarzanej energii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a., od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, przedmiotowe dofinansowanie Strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania. Powyższe koreluje z zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach okoliczności należy podzielić stanowisko starszego referendarza sadowego, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalone w orzecznictwie jest, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04), zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać - przede wszystkim - z uwzględnieniem osiąganych przychodów. Zgodzić się należało z referendarzem, że Spółka posiada - według przedłożonego bilansu - znaczne trwałe rzeczowe aktywa, których wartość według bilansu na dzień 31 grudnia 2016 r. wynosi ... zł, w tym środki trwałe sięgają kwoty ... zł, a więc wielokrotnie przewyższa wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie ... zł. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych jeżeli dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 89/12). Podkreślić też należy, iż spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Ze znajdującego się w aktach sądowych odpisu pełnego z rejestru przedsiębiorców (według stanu na dzień 20 października 2016 r.) nie wynika, aby skarżąca spółka znajdowała się w fazie upadłości czy likwidacji bądź posiadała zaległości. Jak trafnie dostrzegł referendarz sądowy, według sprawozdania komplementariusza z działalności za 2016 r., wskutek rozwiązania umowy o dofinansowanie projektu ze skutkiem natychmiastowym przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Skarżąca rozpoczęła konsultacje prawne z dwiema kancelariami prawnymi w celu wynegocjowania korzystnych warunków rozwiązania z funduszem umowy o dofinansowanie. Podkreślenia także wymaga, że koszty sądowe są wydatkami związanymi z bieżącą działalnością spółki. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się bowiem z możliwością powstania konieczności prowadzenia postępowań sądowych. Inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością spółki nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (vide postanowienie NSA z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I GZ 155/12). Tymczasem analiza transakcji na rachunku bankowym spółki (prowadzonym w walucie polskiej) wskazuje, że spółka pokrywa koszty obsługi prawnej (vide przelew z 12 kwietnia 2017 r. obejmujący kwotę ... zł). Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, że Skarżąca została utworzona jako spółka celowa skupiona na projekcie budowy i eksploatacji instalacji ... oraz sprzedaży tak uzyskanej ..., gdyż nie ma to wpływu na ocenę wniosku Spółki w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Podobnie należy ocenić argumentację wskazującą na przejściowe problemy związane z realizacją projektu, które powodują, że spółka nie będzie w stanie odzyskać zainwestowanych środków własnych i dodatkowo może być obciążona zwrotem otrzymanego dofinansowania. Argumentacja taka nie może przesądzać sama w sobie o potrzebie i konieczności przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd wskazuje również, że już w dacie 17 listopada 2015r. (data wszczęcia postępowania przed organem) Skarżąca - jako profesjonalny podmiot gospodarczy - zobowiązana była uwzględnić, że jest prowadzone wobec niej postępowanie administracyjne i jego wynikiem może być wydanie decyzji nakazującej zwrot środków finansowych, a w konsekwencji Spółka podejmie decyzję o wszczęciu postępowania sądowego, którego prowadzenie wiąże się z koniecznością ponoszenia opłat sądowych. Pomimo tego Spółka, jak wskazano w treści sprzeciwu nie zabezpieczyła środków pieniężnych na koszty prawdopodobnych postępowań sądowych. Ponadto Sąd wyjaśnia, że okoliczność, że referendarz omyłkowo wezwał do nadesłania zeznań CIT-8 (podczas gdy Skarżąca - jako spółka osobowa - nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych) nie miała wpływu na treść postanowienia referendarza w stopniu, który by nakazywał jego uchylenie. Z tych względów, zdaniem Sądu, orzeczenie starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania skarżącej spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za prawidłowe, ponieważ posiada ona środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.