V SA/Wa 924/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Powiatu [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Powiatu [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną w komparycji decyzję Ministra Finansów Powiat [...] (dalej: "Skarżący" lub "Powiat") złożył wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Mocą tej decyzji zobowiązano Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie [...] zł. Powiat podniósł, że za uwzględnieniem wniosku przemawiają względy jego bezpieczeństwa ekonomicznego. Znalezienie ww. kwoty w budżecie w trakcie roku budżetowego jest praktycznie niemożliwe. Deficyt Powiatu wynosi [...] zł, a wysokość tzw. nadwyżki operacyjnej – [...] zł. Zmniejszenie nadwyżki operacyjnej o wartość zwrotu subwencji może skutkować niemożnością uchwalenia budżetu ze względu na przekroczenie indywidualnego wskaźnika zadłużenia. Będzie to miało znaczący wpływ na możliwość zaciągania kredytów i innych zobowiązań, czego potwierdzeniem są wskaźniki wykazane w uchwale Rady Powiatu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. zmieniającej uchwałę w sprawie wieloletniej prognozy finansowej. Skarżący zwrócił również uwagę na zaplanowany przez MEN od 1 kwietnia br. wzrost wynagrodzeń nauczycieli o 5,35 %, na co otrzymał jedynie połowę potrzebnych środków. Pozostałą część podwyżek będzie musiał sfinansować z własnych środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie natomiast z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może - po przekazaniu mu skargi - na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi być poprzedzone analizą umotywowania wniosku pod kątem spełnienia przesłanek z ww. art. 61 § 3 p.p.s.a. Ocena wniosku jest bowiem możliwa i w dużym stopniu zależy od uzasadniania przedstawionego przez wnioskodawcę. W judykaturze od dawna utrwalone jest stanowisko, że to na nim ciąży obowiązek przedstawienia argumentacji i poparcia jej dowodami pozwalającymi na dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu występowały w sprawie. Sąd musi mieć o nich wiedzę. Uzasadnienie wniosku powinno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń lub okoliczności, jednakże w taki sposób, aby sąd miał możliwość ich weryfikacji. Przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody zachodzi wówczas, gdy wyrządzona szkoda nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W ocenie Sądu umotywowanie rozpatrywanego wniosku nie pozwala na zastosowanie wobec Skarżącego wyjątkowej instytucji jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Przede wszystkim rodzaj obowiązku nałożony na Powiat nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Zaskarżoną decyzją zobowiązano go do zwrotu kwoty [...] zł. Chodzi zatem o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne (por. np. post. NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GZ 80/09). W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu Skarżącemu kwoty subwencji orzeczonej w zaskarżonej decyzji. Co do przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody należy podkreślić, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego. Oczywiste jest zatem, że w wyniku dobrowolnej zapłaty lub przymusowej egzekucji powyższej kwoty dojdzie do pomniejszenia majątku Powiatu. Skarżący powinien więc wykazać, że na skutek zapłaty spornej sumy grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa wydanej decyzji. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wyraźnie bowiem stanowi o szkodzie znacznej, a nie o szkodzie jakiejkolwiek. Trzeba też wyraźnie określić rodzaj szkody, jakiej obawia się wnioskodawca, tj. czy byłaby to szkoda majątkowa czy niemajątkowa. W przypadku szkody niemajątkowej konieczne jest też wskazanie jej charakteru. Kwota subwencji, jaką Powiat ma zwrócić bez wątpienia jest znaczna, zaś z umotywowania wniosku wynika, że Skarżący obawia się wyrządzenia mu szkody finansowej. W takiej sytuacji dla oceny czy uszczerbek, na który się powołuje, istotnie narazi go na znaczną szkodę konieczne jest odniesienie kwoty ciążącego na Powiecie zobowiązania do jego kondycji majątkowej i możliwości płatniczych (postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 718/13). Oświadczenia o niemożności uiszczenia należności pieniężnej należy poprzeć rzetelnym zobrazowaniem swojej sytuacji finansowej oraz odpowiednimi dokumentami. W niniejszej sprawie Powiat owszem opisał swoją sytuację majątkową, ale zrobił to w sposób szczątkowy, powołując się głownie na swój deficyt budżetowy i dodatkowe wydatki związane z podwyżką wynagrodzeń nauczycieli. Nie przedstawił przy tym żadnej dokumentacji finansowej potwierdzającej te twierdzenia, czy też obrazującej jego kondycję finansową. Braki uzasadnienia rozpoznawanego wniosku w tym zakresie uniemożliwiają Sądowi dokonanie oceny, czy zwrot kwoty [...] zł rzeczywiście skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody lub powstaniem trudnych do odwrócenia skutków. Tym bardziej, że Powiat podał, iż posiada nadwyżkę operacyjną w kwocie [...] zł, a zatem przewyższającej wysokość subwencji podlegającej zwrotowi. Wypada zaznaczyć też, że podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od Sądu aby ten, niejako wyręczając go, z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Reasumując, w ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody czy spowodowania trudnych do przezwyciężenia skutków. Tym samym, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.