V SA/Wa 947/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA – Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2013r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnych przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej postanawia: cofnąć skarżącemu przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Referendarz ocenił, że wysokość osiąganego stałego miesięcznego dochodu (renta w wysokości [...] zł, dopłaty do gruntów [...] zł (rocznie), czynsz dzierżawny w wysokości [...] zł rocznie i [...] zł rocznie ze zwrotu podatku akcyzowego) pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przeprowadził z urzędu dowód uzupełniający z dokumentów w postaci postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 585/14 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II OZ 1303/14 na okoliczność sytuacji majątkowej skarżącego. Z ww. orzeczeń wynika, że T.M. z tytułu zniesienia współwłasności spłacił skarżącemu kwotę [...] zł, która została złożona do depozytu sądowego, bo skarżący nie chciał podać numeru konta bankowego. Z kwoty będącej w depozycie sądowym komornik dokonał zajęcia jedynie w wysokości [...] zł Z ww. orzeczeń wynika również, że P. w sprawie II SAB/Bk 50/13 złożył wniosek o cofnięcie przyznanego E. S., postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2014 r., prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia tego wniosku wynika, że E. S. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni około [...] ha, położone na terenie gminy [...] i gminy [...], składające się z gruntów o dobrej i bardzo dobrej jakości. Jest właścicielem [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z treścią 249 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm.) sąd może cofnąć przyznane prawo pomocy w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na postawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w doktrynie podkreśla się, że: "Sąd każdorazowo powinien cofnąć przyznanie prawa pomocy, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych" (por. postanowienie NSA z 30 marca 2010 r., II FZ 104/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka - Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", LexisNexis Warszawa 2007, s. 271). Oznacza to, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić w wypadku, gdy strona wprowadziła Sąd w błąd, co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych (por. postanowienia NSA z 28 lipca 2011 r., I OZ 556/11 i I OZ 557/11). W niniejszej sprawie Sąd, orzekając w przedmiocie cofnięcia przyznania prawa pomocy, ocenił okoliczności powoływane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie którego przyznano mu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (postanowienie referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2014 r.), konfrontując je z informacjami wynikającymi z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 585/14 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt II OZ 1303/14. I tak, we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że źródłem jego stałego miesięcznego utrzymania pozostaje renta w wysokości [...] zł. Otrzymuje również czynsz dzierżawny w wysokości [...] zł oraz uzyskał jednorazowy dochód z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego w kwocie [...] zł, kosztów sądowych – [...] zł i dopłat unijnych w wysokości [...] zł. W skład jego majątku wchodzą: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. Jego zobowiązania wobec osób fizycznych i instytucji publicznych łącznie z odsetkami szacuje się na kwotę [...]. W złożonym wniosku (2 czerwca 2014 r.) skarżący nie wspomniał ani słowem, że w dniu [...] stycznia 2013 r. została zasądzona na jego rzecz tytułem spłaty kwota [...] zł. Świadczy to o tym, że iż ujawnione okoliczności faktyczne poddają w wątpliwość rzetelność oświadczenia skarżącego, z którego wynika, że ma niskie dochody i wysokie zadłużenie. W ocenie Sądu we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, albowiem zataił informację o uzyskanej spłacie. Nadto z wniosku organu nadzoru budowlanego wynika, że prowadzone przez skarżącego gospodarstwo prosperuje bardzo dobrze. Świadczy o tym fakt posiadania [...]. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi bowiem wyjątkowe odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstytucji RP), a wyjątek ten odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Zdaniem Sądu, skarżący w toku ubiegania się o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i prawdziwy. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał dane przedstawione przez skarżącego za niewiarygodne i z tego względu nie mogące stanowić podstawy do udzielania prawa pomocy. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie okazało się, że okoliczności, na podstawie których przyznano prawo pomocy, nie istniały, albowiem skarżący zataił przed Sądem istotne fakty mogące mieć znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 249 w zw. z art. 263 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.