V SA/Wa 959/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-12
Skład orzekający: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo odmówiła przyznania pomocy finansowej z funduszy unijnych z powodu nieprzedłożenia przez wnioskodawcę kompletnego oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa wraz z wymaganymi załącznikami, mimo dwukrotnego wezwania do uzupełnienia braków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo odmówiła przyznania pomocy finansowej, ponieważ wnioskodawca nie przedłożył kompletnego oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa wraz z wymaganymi załącznikami, mimo dwukrotnego wezwania. Brak ten uniemożliwił bezsporną ocenę statusu wnioskodawcy jako mikro- lub małego przedsiębiorstwa, co jest warunkiem przyznania pomocy. Organ działał zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego, a wnioskodawca nie dopełnił obowiązku należytej staranności w przedłożeniu wymaganej dokumentacji.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na rozwój działalności pozarolniczej. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dwukrotnie wzywała skarżącego do uzupełnienia wniosku, w szczególności do przedłożenia kompletnego oświadczenia o wielkości przedsiębiorstwa wraz z załącznikami, wskazując na powiązania z innymi podmiotami. Skarżący nie przedłożył wymaganej dokumentacji w całości, co skutkowało odmową przyznania pomocy. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant referent stażysta - Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi S.K. R. w G. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez (...) z siedzibą w G. (dalej jako Wnioskodawca, Skarżący) jest rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) kwietnia 2018 r. Nr (...) (znak (...)), o odmowie przyznania pomocy finansowej na poddziałanie "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Skarżący w dniu (...) listopada 2016 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 'Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" typ operacji "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (zwany dalej "wnioskiem o przyznanie pomocy").
Pismem z dnia (...) października 2017 r. Agencja w trybie art. 14 § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1843; zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym"), wezwał Skarżącego do uzupełnienia złożonego przez Skarżącego wniosku o przyznanie pomocy, wskazując sposób uzupełnienia braków (pismo P-1/369). W piśmie wskazano, iż należy dostarczyć oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa potwierdzające, że prowadzi mikro lub małe przedsiębiorstwo, sporządzone na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję wraz z załącznikami.
W odpowiedzi na wezwanie Skarżący uzupełnił częściowo braki wskazane w wezwaniu Agencji, dołączając stosowne dokumenty. Dostarczono m.in. oświadczenie, w którym wskazano, że pozostaje w relacji powiązania z podmiotami: O. w J., Spółdzielcza Grupa Producentów N. i Spółdzielcza Grupa Producentów G.. Dostarczone oświadczenie nie miało wymaganych załączników do oświadczenia,
W dniu (...) stycznia 2018 r. ARiMR po analizie złożonego wniosku oraz uzupełnień dokonanych przez Stronę skarżącą, ponownie wezwała Skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie pomocy, wskazując sposób uzupełnienia braków oraz pouczając o skutkach nie usunięcia wszystkich braków, przewidzianych w § 14 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego. W piśmie wskazano, że należy wypełnić oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa wraz z załącznikami. Przy wypełnianiu oświadczenia należało wziąć pod uwagę powiązane podmioty (tj. O.w J., Spółdzielczą Grupę Producentów N., Spółdzielczą Grupę Producentów G., Gospodarstwo Rolne M. G., Gospodarstwo Rolne P. P.).
W odpowiedzi na wezwanie Skarżący uzupełnił częściowo braki wskazane w wezwaniu Agencji. Dostarczono niekompletne oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa. Ponadto do oświadczenia nie zostały dołączone załączniki B i C dotyczące podmiotów powiązanych i partnerskich.
Pismem z dnia (...) kwietnia 2018 r. ((...)), Agencja po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" typ operacji "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, działając na podstawie § 14 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego w związku art. 35 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (dalej jako "ustawa"), poinformowała Skarżącego o odmowie przyznania pomocy.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał na niespełnienie warunków określonych w § 16 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. Zgodnie z oświadczeniem Wnioskodawcy o wielkości przedsiębiorstwa, które wpłynęło dnia (...) listopada 2017 r. oraz oświadczeniem spółdzielni, które wpłynęło dnia (...) lutego 2018 r. wynika, iż (...) w G. jest powiązana ze Spółdzielczą Grupą Producentów N.i Spółdzielczą Grupą Producentów G.. Wskazano, że jedna jednostka gospodarcza ((...)w G.), w której 3 osobowym zarządzie znajduje się P. P. (prezes zarządu) i K. W. (członek zarządu), jak wynika z oświadczeń, jest powiązana ze Spółdzielczą Grupą Producentów N.(P. P. - prezes 2-osobowego zarządu i K. W. - członek zarządu) i Spółdzielczą Grupą Producentów G. (P.P. - prezes 2-osobowego zarządu i K. W. - członek zarządu). W związku z wskazanymi powiązaniami w ocenie organu niezbędne do oceny statusu przedsiębiorstwa oraz uzyskania pomocy było dostarczenie oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa wraz z wypełnionymi załącznikami.
W związku z brakiem dostarczenia kompletnego oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy określającego statut przedsiębiorstwa, sporządzonego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, potwierdzającego, że Wnioskodawca prowadzi mikro lub małe przedsiębiorstwo - na podstawie § 14 ust. 2a rozporządzenia wykonawczego - Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła przyznania pomocy.
Strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zawarte w piśmie z dnia (...) kwietnia 2018 r., wydane w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na poddziałanie "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Skarżący w skardze podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności:
I. naruszenie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez jego nie zastosowanie i nie zawarcie ze Skarżącym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umowy o przyznaniu pomocy w ramach działania "Rozwój gospodarstw i działalności gospodarczej", poddziałanie "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" typ "Rozwój przedsiębiorczości-rozwój usług rolniczych" na podstawie wniosku, który wpłynął do ARiMR w sytuacji, gdy Skarżący spełnił wszystkie wymagania do przyznania pomocy i w związku z tym ARiMR miała obowiązek zawarcia umowy ze Skarżącym;
II. naruszenie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. w zw. z § 14 ust. 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez ich błędne zastosowanie i poinformowanie Skarżącego jako podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o odmowie jej przyznania w sytuacji, gdy przez Skarżącego zostały uzupełnione wszelkie braki wniosku i spełnione zostały wszystkie warunki do przyznania pomocy i ARiMR miała obowiązek zawarcia ze Skarżącym umowy o przyznanie pomocy;
III. naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. poprzez nierozpatrzenie przez ARiMR w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a przez to bezpodstawne przyjęcie, że dostarczone przez Skarżącego oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa jest niekompletne, albowiem nie zostały dołączone załączniki B i C dotyczące podmiotów powiązanych i partnerskich, w sytuacji gdy z uwagi na fakt braku podmiotów powiązanych i partnerskich i prawidłowego odnotowania tego faktu we wniosku tj. w oświadczeniu podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa Skarżący jako podmiot ubiegający się o pomoc nie miał obowiązku dołączania tych załączników, co w konsekwencji doprowadziło do niezgodnej z prawem odmowy przyznania pomocy.
W odpowiedzi na skargę ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym piśmie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349 z p. zm.; obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 627 z p. zm.; dalej jako ustawa o wspieraniu), jak i z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to zostało wydane prawidłowo, a tym samym skarga podlega oddaleniu.
Należy przy tym podkreślić, iż zgodnie z treścią art. 34 ust. 2 ustawy o wspieraniu do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1, 3 lit. b, pkt 4, 5, 6 lit. d, pkt 7, 13 i 14, prowadzonych przez agencję płatniczą i podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z p. zm., dalej: k.p.a.), z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 27 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.
Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania reguluje wspomniana ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, zaś szczegółowe nasady i tryb przyznawania pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, regulują - w stosunku do stanu faktycznego w niniejszej sprawie - przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1843; zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym"), wydane w oparciu o delegację ustawową, a mianowicie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu.
Sąd - rozpoznając przedmiotową sprawę - uznał za prawidłowe stanowisko organu, którego emanacją jest zaskarżone pismo z dnia [...] kwietnia2018 r. o odmowie przyznania pomocy.
Zgodnie z powołanym rozporządzeniem wykonawczym, jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie spełnia, innych niż określone w § 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego, wymagań lub został wypełniony nieprawidłowo, Agencja wzywa podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, chyba, że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy (§ 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego). Organ winien zatem - zgodnie z § 14 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia - wezwać dwukrotnie Wnioskodawcę w pisemnej formie, do usunięcia braków w terminie 14 dni, a następnie - po zajęciu stanowiska przez Stronę - przyznać pomoc lub zastosować § 14 ust. 2a cyt. rozporządzenia. Wniosek nie może być przy tym zmieniany przez podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy w zakresie kwoty wnioskowanej pomocy przez jej zwiększenie lub w zakresie planu finansowego operacji lub zestawienia rzeczowo-finansowego operacji, z wyłączeniem zmian wynikających z wezwań Agencji (§ 14 ust. 3).
Jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo otrzymania pierwszego wezwania nie usunął braków w wyznaczonym terminie, Agencja wzywa ponownie ten podmiot, w formie pisemnej, do usunięcia braków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Jednocześnie - jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy pomimo powtórnego wezwania nie usunął wszystkich braków wskazanych przez Agencję - Agencja nie przyznaje pomocy, przy czym przepis art. 35 ust. 1 ustawy o wspieraniu stosuje się odpowiednio.
Odtwarzając tym samym wzór zachowania ARiMR, badającej złożony wniosek o przyznanie pomocy ustalony w rozporządzeniu wykonawczym, należy powiązać kwestię wezwań do usunięcia braków z badaniem ich wykonania. Z odtworzonego modelu wynika, co zakłada racjonalne działanie ARiMR, aby były co najwyżej dwa wezwania do usunięcia braków. ARiMR w pierwszym wezwaniu powinna wezwać do usunięcia wszystkich braków, które wystąpiły w złożonym wniosku (chyba że zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy - § 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego), a następnie ustalić czy zostały one usunięte w terminie. ARiMR ma też obowiązek ponownego wezwania wnioskodawcy. Z powyższej regulacji wynika, że istnieje powiązanie pomiędzy brakami wymienionymi w wezwaniu do ich usunięcia a ponownym wezwaniem, gdyż po wysłaniu wezwania do usunięcia braków, ARiMR dokonuje analizy, czy zostały one usunięte. Dopiero, gdy - pomimo ponownego wezwania do usunięcia braków - nie usunięto wszystkich braków, wówczas ARiMR nie przyznaje pomocy (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2012 r. o sygn. akt II GSK 1405/11; wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż określony w przepisach § 14 rozporządzenia sposób zachowania ARiMR ma charakter wzorcowy. Z przedstawionego w tych przepisach wzorca wynika, iż ARiMR ma obowiązek dwukrotnego wezwania do usunięcia tych samych braków. Ponowne wezwanie do usunięcia braków, dokonywane jest po przeprowadzeniu oceny otrzymanej odpowiedzi.
W orzecznictwie podkreśla się, iż w postępowaniu dotyczącym usunięcia braków istotne jest prawidłowe powiązanie wezwania do usunięcia braków z udzieloną odpowiedzią, co ma na celu ustalenie, czy w wyniku udzielonej odpowiedzi ujawnił się nowy brak, czy też jest on związany z poprzednio ujawnionym, do którego usunięcia strona została już wezwana (por. wyroki NSA: z 23 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1405/11, oraz z 6 lutego 2013 r., sygn. akty II GSK 2156/11, dostępne tamże). Z kolei w wyroku z dnia 25 czerwca 2013 r. (sygn. akt II GSK 421/12) Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż z uwagi na surowe konsekwencje nieusunięcia braków wniosku lub niezłożenia wyjaśnień w terminie, konieczne jest, aby kierowane do strony - dwukrotne i takie same - wezwania były czytelne i jednoznaczne.
Analizując akta administracyjne sprawy należy stwierdzić, iż pomimo dwukrotnego wezwania do uzupełnienia wniosku, Skarżący nie przedłożył kompletnego oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, określającego status Strony skarżącej, sporządzonego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, który potwierdziłby, że Wnioskodawca prowadzi mikro lub małe przedsiębiorstwo. Skarżący w ramach złożonych uzupełnień do wniosku nie przedstawił takich wyjaśnień, albowiem pomimo powtórnego wezwania Skarżącego do uzupełnień/wyjaśnień, nie dostarczył kompletnego oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa wraz z załącznikami. Tym samym nie został spełniony warunek określony w § 12 ust. 2 pkt 9 rozporządzenia wykonawczego.
Organ - w związku z treścią oświadczenia Wnioskodawcy o wielkości przedsiębiorstwa, które wpłynęło do organu dnia (...) listopada 2017 r. oraz oświadczeniem spółdzielni, które wpłynęło dnia (...) lutego 2018 r. , z których to wynikało, iż (...)w G. jest powiązana ze Spółdzielczą Grupą Producentów N. i Spółdzielczą Grupą Producentów G. - miał podstawy do dokonania weryfikacji statusu przedsiębiorstwa Wnioskodawcy. ARiMR mógł powziąć wątpliwości w tej materii, gdyż w trzyosobowym zarządzie (...) w G. znajduje się P. P. (jako prezes zarządu) i K. W. (jako członek zarządu). Nadto te same osoby tj. P. P. - jako prezes dwuosobowego zarządu i K. W. - jako członek zarządu, są osobami kierującymi Spółdzielczą Grupą Producentów N. i Spółdzielczą Grupą Producentów G.. W związku z wskazanymi powiązaniami organ prawidłowo ocenił, że niezbędnym do oceny statusu przedsiębiorstwa oraz uzyskania pomocy było dostarczenie oświadczenie podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy o wielkości przedsiębiorstwa wraz z wypełnionymi załącznikami.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia została przedstawiona argumentacja, że w następstwie braku złożenia kompletnego oświadczenia (wraz z załącznikami) podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy, określającego status przedsiębiorstwa, sporządzonego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję, organ nie mógł bezspornie stwierdzić, że Skarżący spełnia warunek przyznania pomocy określony w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, tj. że Wnioskodawca prowadzi mikro lub małe przedsiębiorstwo.
Z treści przywołanego przepisu wynika bowiem niezbicie, że pomoc w ramach operacji typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" przyznaje się podmiotowi, który jest osobą fizyczną, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która jako mikro- lub małe przedsiębiorstwo, w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1), wykonuje działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych wymienionych w wykazie określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
Przepisy cyt. rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 jednoznacznie określają w art. 2 pułapy zatrudnienia oraz pułapy finansowe określające kategorię przedsiębiorstwa. W art. 3 ust. 1 wskazują zaś, że "przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2, ani jako przedsiębiorstwo powiązane - w rozumieniu ust. 3.
"Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie zostały zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i między którymi istnieją następujące związki: przedsiębiorstwo (przedsiębiorstwo wyższego szczebla) posiada, samodzielnie lub wspólnie z co najmniej jednym przedsiębiorstwem powiązanym w rozumieniu ust. 3, co najmniej 25 % kapitału innego przedsiębiorstwa (przedsiębiorstwa niższego szczebla) lub praw głosu w takim przedsiębiorstwie.
Z kolei "przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:
a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka;
b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki;
d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.
Przepisy dodatkowo określają, że zakłada się, że wpływ dominujący nie istnieje, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców/ akcjonariuszy.
Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym za pośrednictwem co najmniej jednego przedsiębiorstwa, lub jednego z inwestorów, o których mowa w ust. 2, również uznaje się za powiązane.
Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków za pośrednictwem osoby fizycznej lub grupy osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą one swoją działalność lub część działalności na tym samym rynku właściwym lub rynkach pokrewnych.
Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na wyższym lub niższym szczeblu rynku w stosunku do rynku właściwego.
W ust.4 tego przepisu wskazano, że poza przypadkami określonymi w ust. 2 akapit drugi przedsiębiorstwa nie można uznać za małe lub średnie przedsiębiorstwo, jeżeli 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu kontroluje bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, co najmniej jeden organ publiczny.
Dodatkowo w ust. 5 określono, że przedsiębiorstwa mogą złożyć oświadczenie o swoim statusie prawnym przedsiębiorstwa samodzielnego, przedsiębiorstwa partnerskiego lub przedsiębiorstwa powiązanego, załączając dane dotyczące pułapów określonych w art. 2. Oświadczenie można złożyć nawet wtedy, gdy kapitał jest rozdrobniony w stopniu uniemożliwiającym określenie właściciela, w którym to przypadku przedsiębiorstwo w dobrej wierze oświadcza, że w sposób prawnie uzasadniony może przyjąć, iż 25 % lub więcej jego kapitału nie jest w posiadaniu innego przedsiębiorstwa ani we wspólnym posiadaniu większej liczby powiązanych przedsiębiorstw. Oświadczenia takie nie wykluczają kontroli i postępowań wyjaśniających przewidzianych w przepisach krajowych lub unijnych.
Jednocześnie - zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. U. UE L 352 z 24.12.2013, str. 1) - termin "jedno przedsiębiorstwo" obejmuje wszystkie jednostki gospodarcze, które są ze sobą powiązane co najmniej jednym z następujących stosunków:
a) jedna jednostka gospodarcza posiada w drugiej jednostce gospodarczej większość praw głosu akcjonariuszy, wspólników lub członków;
b) jedna jednostka gospodarcza ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innej jednostki gospodarczej;
c) jedna jednostka gospodarcza ma prawo wywierać dominujący wpływ na inną jednostkę gospodarczą zgodnie z umową zawartą z tą jednostką lub postanowieniami w jej akcie założycielskim lub umowie spółki;
d) jedna jednostka gospodarcza, która jest akcjonariuszem lub wspólnikiem w innej jednostce gospodarczej lub jej członkiem, samodzielnie kontroluje, zgodnie z porozumieniem z innymi akcjonariuszami, wspólnikami lub członkami tej jednostki, większość praw głosu akcjonariuszy, wspólników lub członków tej jednostki.
Wskazano też, że jednostki gospodarcze pozostające w jakimkolwiek ze stosunków, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a)-d), za pośrednictwem jednej innej jednostki gospodarczej lub kilku innych jednostek gospodarczych również są uznawane za jedno przedsiębiorstwo.
Organ ma zatem obowiązek zbadać, czy wnioskujący o przyznanie pomocy w ogóle kwalifikuje sie do aplikowania o nią, a zatem czy spełnia wyżej wskazane wymogi. Agencja może dokonać weryfikacji wniosku tylko w oparciu o dane, które poda wnioskodawca. Jeżeli Agencja ma wątpliwości, bowiem w oparciu o ogólnodostępne dane wynika, że osoba wnioskująca o pomoc ma powiązania z innymi podmiotami, to do wnioskodawcy należy podanie wszystkich informacji żądanych przez Agencję. Tylko bowiem w takim przypadku organ ma podstawy do weryfikacji wniosku, również tylko w takim przypadku sąd administracyjny ma możliwość dokładnego zbadania, czy wnioskodawca spełnia wymogi zakreślone przepisami prawa i czy organ działał zgodnie z tymi przepisami.
W analizowanej sprawie należy też podkreślić, iż wystąpienie z wnioskiem o przyznanie pomocy jest dobrowolne, a podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów rozporządzenia wykonawczego, kryteriów i wymogów przygotowania dokumentacji aplikacyjnej, które są jednolite dla wszystkich podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy.
Analiza akt sprawy wykazała brak staranności Skarżącego w przygotowywaniu dokumentacji związanej z ubieganiem się o przyznanie pomocy, tu przejawiające się w ogóle brakiem złożenia wskazanych przez Agencję danych w postaci załączników. Jednocześnie obowiązujące przepisy obligują Skarżącego do dochowania należytej staranności w uzyskaniu i przedłożeniu właściwych dokumentów niezbędnych do oceny spełniania kryteriów przyznania pomocy.
Należy też podkreślić, iż w myśl art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu wnioskodawca obowiązany jest do przedstawiania dowodów oraz do dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Nadto - jak na to słusznie wskazał organ - pomoc udzielana przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może być przyznana wyłącznie na podstawie dokumentacji niepozostawiającej wątpliwości, co do spełnienia wymogów jej uzyskania przez podmiot wnioskujący o przyznanie pomocy, a przepis § 14 pkt 2a rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza dowolności w tym względzie.
W związku z powyższym organ swoim działaniem nie naruszył przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 października 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Rozwój przedsiębiorczości - rozwój usług rolniczych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w tworzenie i rozwój działalności pozarolniczej" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 , jak też ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
W ocenie Sądu - wbrew zarzutom skargi - organy prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zbierając go wcześniej zgodnie z wymogami przepisów postępowania, w szczególności uwzględniając treść cyt. przepisów ustawy o wspieraniu. Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie całego materiału dowodowego, co w ocenie Sądu miało miejsce w sprawie. Organy orzekające odniosły się do wszystkich dokumentów i dowodów zgromadzonych w sprawie i dokonały oceny ich znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.
Sąd nie dopatrzył się tym samym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia innych przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy.
Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona informacja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło