V SA/Wa 971/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez E. J. (dalej: skarżący) jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) z [...] marca 2014 r., nr [...], którą uchylono w całości decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w L. z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] i odmówiono udzielania wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący [...] lipca 2011 r. zwrócił się o udzielenie wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC, którego przedmiotem było działanie związane z dokonaniem w okresie od dnia wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wspierania rynków owoców i warzyw (Dz. U. Nr 130, poz. 750 ze zm.; dalej: rozporządzenie z 21 czerwca 2011 r.) do 30 czerwca 2011 r. "niezbierania" na produkcie - ogórek, uprawianym na pow. 0,10 ha. Przedmiotowe działanie zostało przeprowadzone poprzez bronowanie uprawy. W "Oświadczeniu o niezbieraniu/zielonych plonach w związku z wystąpieniem kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC" jako data dokonania działań wskazany został dokładnie dzień 26 czerwca 2011 r. W dniu [...] lipca 2011 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona została kontrola w zakresie działań związanych z "niezbieraniem". W "Raporcie z kontroli po złożeniu wniosku o wsparcie" potwierdzone zostało, iż 26 czerwca 2011 r. zostały zniszczone ogórki objęte wsparciem, o którym mowa w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 585/2011 z dnia 17 czerwca 2011 r. w ustanawiające tymczasowe nadzwyczajne środki wspierania sektora owoców i warzyw (Dz. U. UE. L. 2011.160.71; dalej: rozporządzenie KE nr 585/2011), na powierzchni 0,10 ha pod tunelami foliowymi, poprzez bronowanie broną talerzową. Decyzją z [...] sierpnia 2011 r., Dyrektor Oddziału odmówił skarżącemu udzielenia wsparcia z tytułu "niezbierania" z powierzchni 0,10 ha. Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes ARR decyzją z [...] października 2011 r., nie kwestionując prawidłowości przeprowadzonego niszczenia uprawy ogórków, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji jednoznacznie stwierdzając, iż skarżący dokonując operacji "niezbierania" 26 czerwca 2011 r. nie spełnił warunków określonych w § 4 ust. 2 rozporządzenia z 21 czerwca 2011 r., tzn. nie powiadomił dyrektora oddziału terenowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania o zamiarze dokonania czynności "niezbierania", najpóźniej na dzień przed jej dokonaniem. Wyrokiem z 14 marca 2012 r. sygn. V SA/Wa 2473/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że skarżący spełniał warunki dotyczący przyznania wnioskowanego wsparcia, ponieważ dokonał niszczenia ogórków w sposób i w terminie określonym przepisami prawa, a fakt uchybienia terminu na złożenie powiadomienia organu nie mógł skutkować odmową udzielenia wsparcia, bowiem ustawodawca nie ustanowił żadnych sankcji za jego niedopełnienie. Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku Prezes ARR decyzją z [...] czerwca 2012 r. uchylił decyzję organu I instancji z [...] sierpnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor OT ARR w L. decyzją z [...] sierpnia 2012 r. – wydaną m.in. na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) – umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o udzielenia przedmiotowego wsparcia, wskazując, że mając na uwadze warunki określone w rozporządzeniu KE nr 585/2011, wsparcie nie może zostać udzielone, gdyż działanie, którego dotyczył wniosek nie zostało zgłoszone Komisji Europejskiej do 18 lipca 2011 r., a ponadto dokonanie wszystkich płatności związanych z udzieleniem wsparcia powinno nastąpić najpóźniej do 15 października 2011 r. Z uwagi na niespełnienie warunków określonych w przepisach ww. rozporządzenia, po stronie organu pojawiła się obiektywna niemożność przyznania wsparcia ze środków UE. Jednocześnie organ podkreślił, że wobec braku środków, czyli wobec braku przedmiotu, o którym można było rozstrzygnąć, w zaistniałej sytuacji mógł jedynie umorzyć postępowanie w przedmiotowej sprawie. Prezes ARR, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] października 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora OT ARR w L. z [...]sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 marca 2013 r. sygn. V SA/Wa 2688/12 uchylił decyzję Prezesa ARR z [...] października 2012 r. wskazując, że zasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 105 § 1 kpa, ponieważ motywowanie umorzenia postępowania brakiem środków jest błędne. Sąd stwierdził, że dostępność środków na przyznanie wsparcia nie jest elementem stanu faktycznego w powszechnym rozumieniu. Konstrukcja reguł przyznawania pomocy nie pozwala także przyjąć aby dostępność środków była okolicznością, która rzutuje na rozpoznanie co do istoty sprawy w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem ubiegającego się o dofinansowanie. Dostępność środków nie jest bowiem elementem materialnego stosunku prawnego o którym należy orzec w decyzji kończącej postępowanie. Ustalenie czy środki są dostępne nie mieści się w przedmiocie tego postępowania. Tymczasem bezprzedmiotowość skutkującą umorzeniem postępowania rozpatrywać należy wyłącznie w odniesieniu do sprawy w której postępowanie się tyczy. Po uprawomocnieniu się wyroku Prezes ARR decyzją z [...] czerwca 2013 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji z [...] sierpnia 2012 r. i dokonał merytorycznego rozpatrzenia sprawy, odmawiając udzielenia wnioskowanego wsparcia. Prezes ARR wskazał, iż ilość produktów wycofanych z rynku, której dotyczyło "niezbieranie" przez skarżącego nie została zgłoszona do KE na podstawie zgłoszenia kraju członkowskiego w dniu 18 lipca 2011 r., gdyż skarżący nie spełnił warunków do otrzymania wsparcia określonych w § 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia z 21 czerwca 2011 r. Zatem w ogólnej kwocie wsparcia UE nie została ujęta kwota dla skarżącego, występuje więc brak środków finansowych, które mogłyby być przeznaczone na wypłatę wsparcia dla niego. Skarżący ponownie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 28 listopada 2013 r. sygn. V SA/Wa 1751/13 uchylił decyzję Prezesa ARR z [...] czerwca 2013 r. Sąd stwierdził, że organ wyłącznie zajął się kwestią upływu terminu, w którym możliwe było zgłoszenie do KE kwoty wsparcia, a pominął kwestie spełnienia przez skarżącego warunków do przyznania wsparcia. Tym samym organ ominął wytyczne określone w wyroku WSA w Warszawie z 14 marca 2012 r., którym został zobligowany do uznania, że skarżący spełnił warunki określone w rozporządzeniu KE nr 585/2011, a także dokonał czynności "niezbierania". W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy, zaskarżoną decyzją z [...] marca 2014 r. Prezes ARR uchylił w całości decyzję Dyrektora OT ARR w L. z [...] sierpnia 2012 r. umarzającą postępowanie i odmówił udzielenia wnioskowanego wsparcia. Prezes ARR w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że skarżący spełnił warunki do przyznania wsparcia z tytułu "niezbierania" ogórków z pow. 0,10 ha, jednakże kwota z tytułu wsparcia nie może zostać wypłacona w trybie administracyjnym, gdyż nie ma prawnych możliwości wydania decyzji przyznającej wsparcie z tytułu EHEC. Środki na ten cel zostały wyczerpane, termin na wydanie decyzji minął, a mechanizm kryzysowy wygasł. Skarżący w złożonej 26 marca 2014 r. skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił decyzji Prezesa ARR z [...] marca 2014 r. rażące naruszenie: 1. § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 21 czerwca 2011 r. polegające na odmowie przyznania skarżącemu wsparcia w sektorze owoców i warzyw z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC w sytuacji spełnienia przez skarżącego warunków do uzyskania takiego wsparcia; 2. § 2, 4, 5 i 10 rozporządzenia z 21 czerwca 2011 r. oraz art. 1 rozporządzenia KE nr 585/2011, polegające na wyrażeniu niesłusznego poglądu, że brak wypłaty wsparcia do 15 października 2011 r. powoduje "obiektywną niemożność przyznania wsparcia ze środków UE" i skutkuje koniecznością umorzenia postępowania. Z uwagi na przedstawione zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ewentualnie o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że w drodze administracyjnej nie jest możliwe przyznanie skarżącemu wnioskowanego wsparcia. Skarżący ma zaś otwartą drogę do odszkodowania czy rekompensaty za nieprawidłowe działanie organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. Z uwagi na to, że niniejsza sprawa była już przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 28 listopada 2013 r. sygn. V SA/Wa 1751/13 uchylił decyzję Prezesa ARR z [...] czerwca 2013 r., w sprawie ma zastosowanie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 zm.; dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W wiążącym w niniejszej sprawie wyroku sąd uznał, że organ pominął kwestie spełnienia przez skarżącego warunków do przyznania wsparcia, zajął się natomiast wyłącznie kwestią upływu terminu, w którym możliwe było zgłoszenie do Komisji Europejskiej kwoty wsparcia, o którą wnioskuje skarżący. Tym samym organ w żaden sposób nie wyjaśnił, czy jego stanowisko w przedmiocie spełnienia przez skarżącego warunków do otrzymania wsparcia uległo zmianie. Sąd podkreślił, że wyrażenie stanowiska w tym zakresie jest istotne z punktu widzenia umożliwienia skarżącemu uzyskania chociażby rekompensaty czy odszkodowania za nieprawidłowe działanie organu, jeśli nie jest już możliwe otrzymanie wsparcia, które skarżącemu przysługiwało. Sąd stwierdza, że przytoczone wytyczne z wyroku z 28 listopada 2013 r. sygn. V SA/Wa 1751/13 zostały przez Prezesa ARR zrealizowane, co znalazło wyraz w treści zaskarżonej decyzji. Prezes ARR jasno stwierdził, że skarżący spełnił warunki do przyznania wsparcia z tytułu "niezbierania" ogórków z pow. 0,10 ha. Jednocześnie przyznał, że organ w 2011 r. podczas trwania przedmiotowego mechanizmu, niewłaściwie ustalił stan faktyczny w sprawie z jego wniosku. W efekcie na dzień składania zgłoszeń do KE, środki należne skarżącemu nie zostały uwzględnione w puli przyznawanej państwu członkowskiemu. Stanowisko organu w przedmiocie spełnienia przez skarżącego warunków do otrzymania wsparcia uległo zmianie, jednak zbyt późno, aby można było wydać decyzję przyznającą wsparcie skarżącemu. Obecnie organ nie ma prawnych możliwości wydania decyzji przyznającej wsparcie z tytułu kryzysowego mechanizmu EHEC, ponieważ środki na ten cel zostały definitywnie wyczerpane, termin na wydanie decyzji minął, mechanizm kryzysowy wygasł. Sąd zwraca uwagę, że brak zgłoszenia do Komisji Europejskiej danych wnioskodawcy zgodnie z art. 7 rozporządzenia KE nr 585/2011, jak również zakończenie terminu wypłaty wsparcia, o którym mowa w art. 8 ww. rozporządzenia, stanowi istotną przeszkodę uniemożliwiającą organowi przyznanie wsparcia ze środków UE. Na mechanizm wsparcia z tytułu kryzysu spowodowanego szczepem bakterii EHEC Komisja Europejska przeznaczyła określoną sumaryczną kwotę, której nie można przekroczyć, a jej przekroczenie niezależnie od pochodzenia środków byłoby traktowane jako niedozwolona pomoc publiczna. Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 5 rozporządzenia KE nr 543/2011 dokonanie wszystkich płatności w ramach przedmiotowego rozporządzenia powinno nastąpić do 15 października 2011 r. W związku z powyższym sąd wskazuje, że organ nie kwestionuje spełnienia przez skarżącego wszelkich warunków przyznania wnioskowanej pomocy określonych w rozporządzeniu z 21 czerwca 2011 r. (w tym przepisów § 2, § 4, § 5 i § 10 wskazanych w skardze), tym samym między stronami nie ma sporu, że skarżącemu pomoc przysługiwała. Jednakże, wyczerpanie środków i brak terminowego zgłoszenia przez organ wniosku skarżącego do KE, uniemożliwiał wydanie decyzji przyznającej pomoc. Sąd podkreśla, że istotne w niniejszej sprawie jest to, że w zaskarżonej decyzji Prezes ARR przyznał, że skarżący spełnił warunki do uzyskania wsparcia zgodnie z wnioskiem z [...] lipca 2011 r. Oświadczenie takie i merytoryczny charakter decyzji daje skarżącemu możliwość dochodzenia odszkodowania czy rekompensaty za nieprawidłowe działanie organu, co nie było realne w momencie wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd zwraca uwagę, że to właśnie z powodu ewentualnego uzyskania chociażby rekompensaty czy odszkodowania za nieprawidłowe działanie organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 listopada 2013 r. sygn. V SA/Wa 1751/13 uchylił poprzednią decyzję Prezesa ARR. Konkludując sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja Prezesa ARR odpowiada prawu, a zarzuty skargi są chybione i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o jej oddaleniu.