V SA/Wa 982/08
WyrokWSA w Warszawie2008-11-17
Skład orzekający: Izabella Janson, Andrzej Kania, Joanna Gierak-Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników mogą zostać umorzone pomimo braku całkowitej nieściągalności, jeśli płatnik (pracodawca) znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i finansowej?Ratio decidendi
Należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, zarówno w części finansowanej przez płatnika, jak i przez samych pracowników, mogą być umorzone jedynie w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który dopuszcza umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności, dotyczy wyłącznie składek na własne ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Trudna sytuacja życiowa i finansowa płatnika nie może stanowić podstawy do umorzenia należności pracowniczych, jeśli nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności.Stan faktyczny
Skarżący S. Z. wnioskował o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ odmówił umorzenia składek za zatrudnionych pracowników, częściowo umarzając należności na własne ubezpieczenie skarżącego. Skarżący podniósł, że jego trudna sytuacja życiowa i zdrowotna uzasadnia umorzenie całości zadłużenia. Sąd badał zgodność z prawem decyzji organu w części odmawiającej umorzenia składek za zatrudnionych pracowników.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2008 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek; oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2005r. S. Z. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek za okres [...] w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W jego uzasadnieniu opisał swoją dramatyczną sytuację finansową w jakiej się znalazł, spowodowaną zdarzeniami losowymi.
Rozpoznając sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. o nr [...] odmówił wnioskodawcy umorzenia powstałego zadłużenia, wyjaśniając to faktem skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego należności ze świadczenia rentowego wnioskodawcy. Ponadto zobowiązany posiada zabudowaną nieruchomość położoną w P. przy [...] o pow. [...] m/kw, która zdaniem organu administracji świadczy o źródłach, z których można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Na wskazanej nieruchomości Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia hipotecznego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2005r. o nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006r. o sygn. akt III SA/WA 2451/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji w całości i określił, że nie podlega ona wykonaniu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie mógł wydać w drugiej instancji zaskarżonej decyzji gdyż nie jest podmiotem wymienionym w przepisie art. 127 § 3 k.p.a i dla rozpatrzenia odwołania od przedmiotowej decyzji właściwy rzeczowo jest zgodnie z art. 17 pkt 3 kpa właściwy minister – w tym przypadku Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.
Z uwagi na fakt, iż 24 sierpnia 2005r., zmianie uległa treść przepisu art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] października 2006r., przekazał wniosek S. Z. do Prezesa Zakładu.
Po przekazaniu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu decyzją z dnia [...] stycznia 2007r., o nr [...] Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2005r. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił okoliczności powstania zadłużenia i wskazał dodatkowo, że zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s.", należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia - na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Podniósł również, iż w świetle art. 30 powołanej ustawy do należności finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się postanowień art. 28 ustawy dotyczących umarzania należności. Składki finansowane przez ubezpieczonego podlegają szczególnej ochronie prawnej bowiem ich część przekazywana jest do otwartych funduszy emerytalnych.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ II instancji nie stwierdził całkowitej nieściągalności, o której mowa we wskazanych przepisach prawa. Uzasadniając powyższe stwierdził, iż wnioskodawca posiada majątek w postaci nieruchomości [...] położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha o nr Księgi Wieczystej [...], a należności z tytułu składek zostały zabezpieczone wpisem hipoteki na opisanej nieruchomości i nie ulegają przedawnieniu. Powołał również fakt prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. postępowania egzekucyjnego z tytułu należności składkowych, w stosunku do których nie została stwierdzona nieściągalność.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w imieniu którego działa Prezes ZUS) ustalił ponadto, iż świadczenie rentowe S.Z. w wysokości [...] zł brutto jest potrącane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. na bieżące i zaległe należności alimentacyjne w wysokości [...] zł, zaś żona wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą i pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto. W dniu [...]. została zawarta małżeńska umowa majątkowa pomiędzy małżonkami S. i W. Z. Odnosząc się do stanu zdrowia wnioskodawcy organ powołał wypis orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] z którego wynika, iż wnioskodawca uznany został za częściowo i trwale niezdolnego do pracy. Za wiarygodne i udowodnione Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) uznał dowody dotyczące spalenia zakładu [...] wraz z materiałami do wykonywania działalności gospodarczej dłużnika o łącznej wartości [...] zł., co miało miejsce w [...]r.
W końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy potwierdził niekorzystną sytuację życiową S. Z. spowodowaną stanem jego zdrowia, niską kwotą uzyskiwanego świadczenia rentowego, ale podjęcie decyzji w zakresie umorzenia należności z tytułu składek byłoby zdaniem organu przedwczesne, z uwagi na opisane wyżej okoliczności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, kosztów upomnienia oraz odsetek liczonych na dzień 21.04.2005r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu powyższej skargi, wyrokiem z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1240/07 uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] stycznia 2007 r.
Sąd zauważył, że organ, nie wyjaśnił okoliczności pozostawania skarżącego w rozdzielności majątkowej ze swoją żoną, oddzielnego miejsca zamieszkania małżonków oraz tego czy w związku z tym istnieje wzajemna pomoc pomiędzy nimi.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie przeprowadził wystarczającego w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, obrazującego sytuację życiową S. Z., czym naruszył przepis art. 7 i art. 77 Kpa, bowiem nie ustalił powodu rozłąki małżonków, relacji pomiędzy nimi oraz wpływu stanu zdrowia w jakim skarżący się znajduje m.in. po wypadku przy pracy, na jego ewentualne możliwości zarobkowe.
Sąd stwierdził, że analiza powyższych okoliczności może wykazać, czy skarżący prowadzi dobrowolnie własne gospodarstwo domowe, czy powodem rozstania z żoną jest inna, niewyjaśniona przez organ okoliczność. Ustalenie dopiero tego faktu umożliwi Prezesowi ZUS (działającemu w imieniu organu) wykazanie rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego, bowiem istnieje ewentualność, że z renty jaką skarżący otrzymuje (po dokonaniu przez Komornika Sądowego potrąceń na świadczenia alimentacyjne w wysokości ok. [...] zł oraz na egzekucję składek w wysokości [...] zł) tj. z ok. [...] zł oraz z czasowej pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (o którą się ubiegał), samodzielnie ponosi wydatki na swoje utrzymanie, a dodatkowo z uwagi na swój stan zdrowia, pokrywa koszty związane z zakupem leków. Tym samym nie jest pewne, a raczej jest to wątpliwe czy środki jakie otrzymuje, są wystarczające do zaspokajania jego niezbędnych potrzeb życiowych.
Sąd zwrócił również uwagę na fakt zawarcia pomiędzy skarżącym i jego żoną umowy ustanawiającej ustrój rozdzielności majątkowej, która obowiązuje od dnia jej zawarcia tj. od [...]., której istoty organ nie wyjaśnił jak również nie wyjaśnił skutków prawnych jakie z tej umowy odnoszą się do pozycji skarżącego (dłużnika), na przyszłość.
Zdaniem Sądu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie może dostarczyć Prezesowi ZUS potrzebnych informacji i przedstawi rzeczywistą sytuację życiową i majątkową skarżącego, która powinna być ponownie poddana ocenie (rozstrzygnięciu) mieszczącej się w ramach uznania administracyjnego – na datę rozstrzygania w sprawie.
Rozpoznając ponownie sprawę S. Z. Prezes ZUS, działający w imieniu Zakładu, decyzją z [...] stycznia 2008 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję z [...] czerwca 2005 r. i umorzył należności z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika w tym na: ubezpieczenia społeczne za okres [...], w łącznej kwocie [...] zł., ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł., Fundusz Pracy za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł. Jednocześnie organ orzekający odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników: w części finansowanej przez ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne za okres [...] i ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł. oraz w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...] i Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s.
Uzasadniając decyzję organ orzekający stwierdził, że podstawową przesłanką umożliwiającą umorzenie należności z tytułu składek jest całkowita nieściągalność, zachodząca wyłącznie w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W sprawie wnioskodawcy nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności. Posiada on bowiem majątek w postaci nieruchomości [...] położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, Kw Nr [...]. Należności z tytułu składek zostały zabezpieczone wpisem hipoteki na ww. nieruchomości, co powoduje, że nie ulegaja przedawnieniu i mogą być dochodzone po upływie terminu przedawnienia tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.
Organ wyjaśnił nadto, że stosownie do postanowień art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Szczegółowe zasady umarzania w zw. z art. 28 ust. 3 a uregulowane są rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Organ podkreślił, że umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. może dotyczyć wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy należnych od płatnika na własne ubezpieczenia. Artykuł ten nie ma zastosowania do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych należnych za zatrudnionych pracowników.
Opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym organ orzekający stwierdził, że wysokość otrzymywanego świadczenia rentowego, występujące liczne schorzenia (choroby przewlekłe nie rokujące powrotu do zdrowia, wymagające stałego stosowania leków i stałej kontroli lekarskiej), orzeczony stopień niepełnosprawności oraz inne zobowiązania finansowe (w tym zaległości alimentacyjne) były przesłankami przemawiającymi za podjęciem pozytywnej decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie własne wnioskodawcy. Organ uznał, że w sytuacji wnioskodawcy opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężki skutki. Spłata należności uniemożliwiłaby stronie zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, przewlekłe choroby uniemożliwiają stronie uzyskiwanie dodatkowego dochodu a nadzwyczajne zdarzenia, tj. [...] pozbawiły stronę możliwości dalszego prowadzenia działalności.
Powyższą decyzję - w części odmawiającej umorzenia składek za zatrudnionych pracowników – S. Z. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części z uwagi na wyjątkowo dramatyczną sytuację życiową, biorąc pod uwagę wiek, ciężki stan zdrowia spowodowany [...]. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że decyzja jest bardzo niekorzystna gdyż nie jest w stanie spłacić zaległości.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Za pismami z dnia 4 września 2008 r. oraz 3 listopada 2008 r. Skarżący załączył do akt sądowych kserokopie: dokumentacji medycznej, faktur zakupu leków i gazu a także podań do MOPS w P. i decyzji MOPS w P.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga na decyzję Prezesa Zakładu, dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a., a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.), dalej: u.s.u.s. oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Przypadki całkowitej nieściągalności składek wymienia wyczerpująco ust. 3 omawianego artykułu. Zachodzi ona gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak, dla organu podejmującego rozstrzygnięcie, tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie zaś prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Organ orzekający w sprawie prawidłowo wskazał, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Bezspornym w sprawie jest to, że Skarżący ma nieruchomość [...] w P. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha o nr Księgi Wieczystej [...] oraz, że należności z tytułu składek zabezpieczone zostały poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości Skarżącego. Istotne jest także ustalenie organu, że ze świadczenia rentowego Skarżącego egzekwowane są poprzez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w P. należności alimentacyjne na rzecz wierzycieli Skarżącego. W ocenie Sądu, prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Organ orzekający rozważył zasadność umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnianych pracowników i prawidłowo przyjął, że do należności takich nie stosuje się art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. jak i wydanego na podstawie art. 28 ust. 3 b tej ustawy rozporządzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przypomnieć warto, że art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. ustanawia wyjątek od reguły, że umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić tylko w przypadku całkowitej nieściągalności i przewiduje możliwość umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny na gruncie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., zgodnie z którym wyjątek z omawianego przepisu jest ograniczony ustawowo do jednej tylko kategorii zadłużenia tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. ,,Chodzi o składki na ubezpieczenie społeczne małych przedsiębiorców, którzy sami płacą składki za swoje ubezpieczenie i są jednocześnie płatnikami i ubezpieczonymi. To właśnie należności tej grupy dłużników mogą być umarzane mimo braku całkowitej nieściągalności, z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej, czyli z uwagi na konieczność ochrony małych i słabych ekonomicznie podmiotów gospodarczych" (wyrok NSA z 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07 niepublikowany). Również rozporządzenie wykonawcze do omawianego przepisu już w § 1 precyzuje, że określa szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tych składek. W tej sytuacji należy potwierdzić prawidłowość wykładni art. 28 ust. 3a u.s.u.s zastosowanej przez organ orzekający, która wskazuje na brak prawnych możliwości umorzenia zadłużenia Skarżącego za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika tych składek pracowniczych, tj. Skarżącego. Należności takie mogą być umarzane jedynie w sytuacji stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności, zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. , która jednak - jak zostało wyjaśnione powyżej - nie zachodziła. Prawidłowo zatem organ odmówił umorzenia wskazanych należności pracowniczych.
Również odmowa umorzenia należności pracowniczych w części finansowanej przez ubezpieczonych, tj. samych pracowników była uzasadniona. Treść art. 30 u.s.u.s. jest jasna i wskazuje, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się przepisów o umorzeniu z art. 28 u.s.u.s., które regulują instytucję umorzenia należności. Oznacza to, że obowiązujące przepisy u.s.u.s. oraz powoływanego rozporządzenia, nie mogą w ogóle stanowić podstawy prawnej do umorzenia należności pracowniczych, które finansowane są przez pracowników nie będących płatnikami tych należności.
Podnieść zatem należy, że Sąd nie zakwestionował trudnej sytuacji osobistej, zdrowotnej oraz finansowej Skarżącego, która została uwzględniona przez organ jako uzasadniająca umorzenie należności osobistych skarżącego na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s oraz przepisów rozporządzenia. Okoliczności te jednak, jak wykazano powyżej, nie mogły mieć znaczenia prawnego dla umorzenia należności pracowniczych zarówno finansowanych przez Skarżącego (jako płatnika) jak i samych ubezpieczonych, tj. pracowników, nie będących płatnikami.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja w części odmawiającej umorzenia należności pracowniczych jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło