V SA/Wa 992/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi A.J. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą (...) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi A.J., dalej "Skarżąca" lub "Strona", w dniu 24 marca 2016r. (data nadania) złożyła skargę na opisaną w komparycji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. wydaną w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W dniu 12 maja 2016 r. Sąd wezwał Skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika, do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania Strony przed Sądem. Również w dniu 12 maja 2016 r. Sąd przesłał Skarżącej odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi doręczono skutecznie pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 2 czerwca 2016 r. Termin do usunięcia braku formalnego i fiskalnego upłynął w dniu 9 czerwca 2016 r. (czwartek). Pismem z dnia 21 czerwca 2016 r. pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi. Do wniosku załączył pełnomocnictwo oraz dowód uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że jeden dzień przed upływem terminu do uzupełnienia braku oraz uiszczenia wpisu sądowego tj. 8 czerwca 2016 r. zachorował. Na podstawie dokumentacji lekarskiej i wyników badania lekarskiego lekarz medycyny sądowej wystawił zaświadczenie o niezdolności do pracy w okresie od 8 do 17 czerwca 2016 r. Pełnomocnik wyjaśnił, że jego kancelaria nie zatrudnia żadnego pracownika ani aplikanta, co uniemożliwiło zlecenie dokonania wskazanych w wezwaniu Sądu czynności innej osobie. Ponadto pełnomocnik mieszka poza terenem miejskim i w związku z chorobą nie mógł przyjechać do kancelarii i dokonać osobiście usunięcia braków. Dodatkowo wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków wnosi piątego dnia po ustaniu przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Nie ulega wątpliwości, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i uzależniona jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Można o nim mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (post. NSA z 2.10.2002 r., V SA 793/03). W konsekwencji, dla przyjęcia winy wystarcza nawet niewielkie zaniedbanie. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Strona musi uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. To z treści przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika ciążący na wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zaś ocena braku winy w uchybieniu terminu należy wyłącznie do sądu, który powinien uwzględniać wszystkie okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie reprezentujący Skarżącą adwokat wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa oraz braku fiskalnego poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając niedochowanie terminu pełnomocnik wskazał, że w dniu 8 czerwca 2016 r. zachorował, co potwierdza zaświadczenie Nr (...) wystawione w dniu 9 czerwca 2016 r. przez lekarza medycyny sądowej. Pełnomocnik wskazał, że lekarz pierwszego kontaktu zalecił antybiotykoterapię i leżenie w łóżku (wskazania te nie wynikają jednak z zaświadczenia lekarskiego). Ponadto wyjaśnił, że prowadzi samodzielnie kancelarie adwokacką, w czasie choroby przebywał poza terenem miejskim: "w miejscu, gdzie żadna sieć telefoniczna nie ma zasięgu", nie miał możliwości zlecenia wykonania nałożonych przez Sąd obowiązków przez inną osobę, a stan zdrowia uniemożliwił podróż do kancelarii i osobiste usunięcie braku. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Skarżącą nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi spowodowane było okolicznościami niezawinionymi przez niego. Sąd podziela pogląd przedstawiony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II FZ 527/11 oraz orzeczeniach powołanych we wskazanym postanowieniu, zgodnie z którym istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu, zwłaszcza w przypadku profesjonalnego pełnomocnika, (...) który powinien w taki sposób zorganizować pracę, by odpowiednio zabezpieczać interesy swoich klientów również w przypadku choroby czy innych przeszkód losowych uniemożliwiających mu osobiste reprezentowanie tych interesów. Stąd też wskazać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem, do ustalenia, czy twierdzenia wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Wyjaśnić również należy, że orzekając w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu, sąd administracyjny nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., sprowadza się do przekonania sądu o (przynajmniej) prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu. Przekonanie powinno opierać się przy tym na obiektywnych przesłankach, wynikających z przytoczonych we wniosku twierdzeń. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd administracyjny jest uprawniony do dopuszczenia określonego dowodu z dokumentu, np. zaświadczenia lekarskiego do postępowania sądowoadministracyjnego i jego oceny, jednakże za przekroczenie kompetencji uznać należy ocenę diagnozy lekarza wystawiającego zaświadczenie, w sytuacji, gdy regulacja ustawowa zobowiązuje jedynie do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, nie zaś do ich udowodnienia (por. postanowienia NSA: 17 stycznia 2013 r., II FZ 1043/12; z dnia 12 października 2011 r., II FZ 584/11; z dnia 8 listopada 2011 r., II FZ 320/11; podobnie w wyrok NSA z dnia 24 października 2013 r., II FSK 2971/11 - dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaświadczenie lekarskie jest jedynym dopuszczalnym dowodem na okoliczność niezdolności do pracy (por. wyrok SN z dnia 25 lipca 2006 r., I UK 42/06, OSNP 2007, nr 15-16, poz. 232), który zawiera także kluczowy opis stanu zdrowia chorego. W oparciu o ten opis należy dokonać oceny, czy twierdzenia wnioskującego o przywrócenie terminu znajdują potwierdzenie (uprawdopodobnienia) w przedłożonym dokumencie urzędowym, którym jest zaświadczenie lekarskie. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik przedstawił zaświadczenie Nr (...). wystawione w Kielcach w dniu 9 czerwca 2016 r. przez lekarza medycyny sądowej R. S.. Lekarz zaświadczył, że pełnomocnik nie może się stawić w dniu 08.06 – 17.06.2016 r. na wezwanie/ zawiadomienie Sądów, a przewidywany termin zdolności do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie Sądów określił w dniu 20.06.2016 r. Zauważyć należy, że w zaświadczeniu nie wymieniono dokumentów medycznych wykorzystanych przy wystawieniu zaświadczenia. Lekarz umieścił jedynie adnotację cyt.: "Por Lek Rodzinnego". Pełnomocnik wskazał we wniosku, że zachorował w dniu 8 czerwca 2016 r., a lekarz pierwszego kontaktu "stwierdził ostrą infekcję i zalecił leżenie w łóżku oraz antybiotykoterapię". Równocześnie pełnomocnik wskazał, że mieszka w odległości 15 km od K., a stan zdrowia uniemożliwił podróż do kancelarii i osobiste wykonanie wezwania. Zauważyć jednak należy, że zaświadczenie lekarza sądowego z 9 czerwca 2016 r. zostało wystawione w K., a więc poza miejscem zamieszkania pełnomocnika. Wynika z niego również, że pełnomocnik poddał się badaniu (pkt 3 zaświadczenia), a więc podróżował z miejsca zamieszkania do K., gdzie zostało wystawione zaświadczenie lekarskie i gdzie pełnomocnik prowadzi kancelarię. Ustalenia te czynią wątpliwymi wyjaśnienia pełnomocnika złożone we wniosku o przywrócenie terminu. Wskazują bowiem, że pełnomocnik odbył dwie wizyty lekarskie, a przynajmniej jedna z nich miała miejsce w K.. W konsekwencji za niewiarygodne uznać należy złożone wyjaśnienia, że z uwagi na stan zdrowia, w terminie od 8 czerwca 2016 r. do 17 czerwca 2016 r. pełnomocnik nie mógł przemieszczać się pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscowością w której znajduje się jego kancelaria i zostało wystawione zwolnienie lekarskie. Wobec powyższych ustaleń, nie mają znaczenia wyjaśnienia, że pełnomocnik prowadzi samodzielnie kancelarię, a miejsce jego zamieszkania "żadna sieć telefoniczna nie ma zasięgu". Przywołane okoliczności wskazują, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że w terminie właściwym do uzupełnienia braku formalnego i fiskalnego skargi dolegliwości wynikającej z choroby uniemożliwiły mu podjęcie stosownych działań zmierzających do uiszczenia wpisu sądowego oraz przedstawienia pełnomocnictwa. Reasumując powyżej wskazane wątpliwości, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie, wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 87 § 2 p.p.s.a., Skarżący nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu do uzupełnienia braków skargi, dlatego Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.