V SO/Wa 1/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: sędzia WSA Marek Krawczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. T. o wymierzenie grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi z tytułu niewykonania obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi J. T. na decyzję z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków postanawia: 1. wymierzyć Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywnę w wysokości 100 zł (sto złotych), 2. zasądzić od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej J. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 25 czerwca 2019 r. (data nadania) J.T., dalej: "Wnioskodawca" lub "Strona" złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o ukaranie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dalej: "Minister" lub "Organ" grzywną za nieprzekazanie skargi na decyzję z [...] kwietnia 2019 r. w terminie, o którym stanowi art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu wniosku wskazała, że 25 kwietnia 2019 r. skierowała do Sądu za pośrednictwem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę na decyzję tego Organu z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Skarga ta została doręczona Organowi 5 maja 2019 r. W dniu złożenia wniosku o wymierzenie grzywny, tj. 25 czerwca 2019 r. organ nie przekazał skargi do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W ocenie Skarżącej sposób działania Organu może świadczyć o celowym utrudnianiu dochodzenia przez nią obrony jej praw na drodze postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi udzielił odpowiedzi na wniosek. Wyjaśnił, że skarga na decyzję z [...] kwietnia 2019 r. została zarejestrowana w systemie elektronicznego obiegu dokumentów (EZD) w dniu 7 maja 2019 r. Przy piśmie z 27 czerwca 2019 r. Minister przekazał do WSA w Warszawie skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Organ przyznał, że skarga wraz aktami sprawy została przekazana do tut. Sądu z nieznacznym przekroczeniem terminu. Zadeklarował, że nie kierował się złą intencją – priorytetem Organu było wszechstronne rozważenie obszernej argumentacji wskazanej w skardze i w tym kontekście dokonanie ponownej, wnikliwej analizy sprawy, która w swym całokształcie jest sprawą wielowątkową i skomplikowaną. Skomplikowany charakter sprawy, jak również duża objętość akt obszernie dokumentujących kolejne etapy prowadzonych równolegle postępowań przed innymi organami oraz sądami administracyjnymi, jak również konsekwencje finansowe, jakie mogło spowodować postępowanie – powodowały, że postępowanie to musiało być przeprowadzone w sposób wyjątkowo drobiazgowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt V SO/Wa 3/19, oddalił wniosek J.T. (dalej: "skarżąca") o wymierzenie grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi z tytułu niewykonania obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że Minister nie uczynił zadość wymogowi przekazania skargi do sądu w terminie 30 dni od daty jej otrzymania. Skoro bowiem skargę otrzymał 6 maja 2019 r., to obowiązany był najpóźniej do 5 czerwca 2019 r. przekazać sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Organ obowiązek ten zrealizował przekazując odpowiednie dokumenty pismem z 27 czerwca 2019 r. Dalej WSA wskazał, że Minister przekazał akta sprawy do sądu, przed datą otrzymania odpisu wniosku o wymierzenie grzywny (wniosek został doręczony 10 lipca 2019 r., k. 22, akta sądowych). Organ ustosunkował się do zarzutów, przyznał, że nie przekazał skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy w terminie 30 dni i wyjaśnił przyczynę uchybienia terminowi. Wskazał, że opóźnienie w przekazaniu skargi było spowodowane potrzebą dokładnej analizy dotyczącej ewentualnego uwzględnienia skargi oraz wypracowania i podjęcia właściwej decyzji. WSA uznał, że nałożenie grzywny na organ nie jest celowe, ponieważ zrealizował swój obowiązek – akta sprawy wpłynęły do WSA 1 lipca 2019 r. – przed nałożeniem grzywny. W zażaleniu skarżąca wniosła o: zmianę zaskarżonego postanowienia i wymierzenie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania podług norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka orzeczenia grzywny - organ naruszył przepis art. 54 § 2 p.p.s.a., zaś samo wykonanie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie uzasadniało odstąpienia od wymierzenia grzywny. Wymierzenie grzywny w takiej sytuacji, w opinii skarżącej, nie tylko pełni funkcję represyjną, ale ma także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości. Skarżąca podniosła, że WSA interpretując przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. w taki sposób, że funkcje represyjna i prewencyjna grzywny zostały pominięte, naruszył ten przepis, ponieważ grzywna powinna spełniać rolę prewencyjną, która zabezpieczy na przyszłość interes jednostek, ale także sam wymiar sprawiedliwości (powagę sądu i szacunek dla sądu) oraz urzeczywistni zasadę państwa prawa. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt I GZ 428/19 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. NSA wskazał, że samo wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez stronę. Stwierdził, iż przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. Jak bowiem wynika z ustaleń poczynionych przez WSA, organ przekazał sądowi skargę skarżącej z uchybieniem trzydziestodniowego terminu wskazanego w art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz Skarżąca złożyła stosowny wniosek o wymierzenie organowi grzywny. W związku z powyższym WSA zobowiązany był do wymierzenia organowi grzywny wynikającej z art. 55 § 1 p.p.s.a. NSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę WSA określi wysokość grzywny wymierzonej Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi z tytułu niewykonania obowiązku przekazania skargi skarżącej, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności stopień przekroczenia terminu oraz stopień zawiłości sprawy rozpoznawanej przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do unormowania art. 54 § 1 i § 2 zd. 1 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Niezastosowanie się przez organ do tego obowiązku skutkuje tym, że na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Grzywna wymierzana organowi, o jakiej mowa w przepisie art. 55 § 1 p.p.s.a., ma charakter mieszany: dyscyplinująco – restrykcyjny. Ma ona na celu, oprócz dyscyplinowania organu stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd (...) może orzec o wymierzeniu organowi grzywny (...)" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką orzeczenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie. Wskazać należy że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku dostrzec wypada, że Minister nie uczynił zadość wymogowi przekazania skargi do sądu w terminie 30 dni od daty jej otrzymania. Skoro bowiem skargę otrzymał 6 maja 2019 r. (k. 3, akta sprawy V SA/Wa 1172/19), to obowiązany był najpóźniej do 5 czerwca 2019 r. przekazać sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Organ obowiązek ten zrealizował przekazując odpowiednie dokumenty do Sądu 1 lipca 2019 r. Minister przekazał jednak akta sprawy do Sądu, przed datą otrzymania odpisu wniosku o wymierzenie grzywny (wniosek został doręczony 10 lipca 2019 r., k. 22, akta sądowych). Organ ustosunkował się do zarzutów, przyznał, że nie przekazał skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy w terminie 30 dni i wyjaśnił przyczynę uchybienia terminowi. Wskazał, że opóźnienie w przekazaniu skargi było spowodowane potrzebą dokładnej analizy dotyczącej ewentualnego uwzględnienia skargi oraz wypracowania i podjęcia właściwej decyzji. Sąd zauważa, że bez znaczenia są przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie skargi Sądowi. Mogą one mieć wpływ jedynie na jej wysokość. Użyte przez ustawodawcę w art. 55 § 1 P.p.s.a. sformułowanie "sąd może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że podejmując rozstrzygnięcie w tej sprawie Sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. charakter, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, a także okoliczność, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały jakieś nadzwyczajne okoliczności, które usprawiedliwiałyby niemożność przekazania akt w terminie określonym w ustawie. Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności Sąd uznał wniosek skarżącej za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w kwocie 100 zł. Sąd wziął pod uwagę z jednej strony niewypełnienie przez organ ustawowych obowiązków, jednakże uwzględnił miesięczne przekroczenie terminu i przekazanie przedmiotowej skargi do Sądu, która została zarejestrowana pod sygn. akt V SA/Wa 1172/19. Orzeczona wysokość grzywny, w ocenie Sądu, jest adekwatna do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku. Z tego też względu, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. na, które złożył się wpis od wniosku o wymierzenie grzywny.