I GZ 428/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt V SO/Wa 3/19 w przedmiocie wniosku o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") postanowieniem z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt V SO/Wa 3/19, oddalił wniosek J.T. (dalej: "skarżąca") o wymierzenie grzywny Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi z tytułu niewykonania obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi skarżącej na decyzję z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Skarżąca w dniu 25 kwietnia 2019 r. skierowała do WSA, za pośrednictwem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "organ"), skargę na decyzję tego organu z [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Skarga ta została doręczona organowi 5 maja 2019 r. W dniu złożenia wniosku o wymierzenie grzywny, tj. 25 czerwca 2019 r. organ nie przekazał skargi do WSA wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Powyższego organ dokonał pismem z 27 czerwca 2019 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że Minister nie uczynił zadość wymogowi przekazania skargi do sądu w terminie 30 dni od daty jej otrzymania. Skoro bowiem skargę otrzymał 6 maja 2019 r., to obowiązany był najpóźniej do 5 czerwca 2019 r. przekazać sądowi przedmiotową skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Organ obowiązek ten zrealizował przekazując odpowiednie dokumenty pismem z 27 czerwca 2019 r. Dalej WSA wskazał, że Minister przekazał akta sprawy do sądu, przed datą otrzymania odpisu wniosku o wymierzenie grzywny (wniosek został doręczony 10 lipca 2019 r., k. 22, akta sprawy VSO/WA 3/19). Organ ustosunkował się do zarzutów, przyznał, że nie przekazał skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy w terminie 30 dni i wyjaśnił przyczynę uchybienia terminowi. Wskazał, że opóźnienie w przekazaniu skargi było spowodowane potrzebą dokładnej analizy dotyczącej ewentualnego uwzględnienia skargi oraz wypracowania i podjęcia właściwej decyzji. WSA uznał, że nałożenie grzywny na organ nie jest celowe, ponieważ zrealizował swój obowiązek – akta sprawy wpłynęły do WSA 1 lipca 2019 r. – przed nałożeniem grzywny. W zażaleniu skarżąca wniosła o: zmianę zaskarżonego postanowienia i wymierzenie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania podług norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka orzeczenia grzywny - organ naruszył przepis art. 54 § 2 p.p.s.a., zaś samo wykonanie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie uzasadniało odstąpienia od wymierzenia grzywny. Wymierzenie grzywny w takiej sytuacji, w opinii skarżącej, nie tylko pełni funkcję represyjną, ale ma także funkcję prewencyjną i służy zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości. Skarżąca podniosła, że WSA interpretując przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. w taki sposób, że funkcje represyjna i prewencyjna grzywny zostały pominięte, naruszył ten przepis, ponieważ grzywna powinna spełniać rolę prewencyjną, która zabezpieczy na przyszłość interes jednostek, ale także sam wymiar sprawiedliwości (powagę sądu i szacunek dla sądu) oraz urzeczywistni zasadę państwa prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Jak wynika z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, grzywna o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany: dyscyplinujący, represyjny i prewencyjny. Bez znaczenia zatem pozostaje, że organ przed rozpoznaniem wniosku o wymierzeniem grzywny, przesłał do WSA skargę wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy. Zawarte w tym przepisie stwierdzenie "w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny" oznacza, że wyłączną, materialnoprawną przesłanką takiego orzeczenia jest niewypełnienie obowiązków określonych w przedstawionych przepisach (vide: postanowienie NSA: 10 lipca 2012 r., sygn. akt 478/12; z 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14; z 7 marca 2018 r. sygn. akt I OZ 1969/17; z 26 listopada 2019 r. sygn. akt I OZ 1127/19; uchwała NSA w składzie 7 sędziów z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09). Natomiast to jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny i może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (vide: postanowienie NSA: z 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14, z 26 listopada 2019 r. sygn. akt I OZ 1127/19). Organ nie może zatem usprawiedliwić niedochowania terminu trudnościami w zakresie działalności i organizacji pracy (vide: postanowienie NSA z 3 grudnia 2013 r. sygn. akt II GZ 687/13; również: M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, uwagi do art. 55 [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019 r., str. 387). Wskazać przy tym należy, że samo wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez stronę. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. Jak bowiem wynika z ustaleń poczynionych przez WSA, organ przekazał sądowi skargę J.T. z uchybieniem trzydziestodniowego terminu wskazanego w art. 54 § 2 p.p.s.a. . Skarżąca złożyła również stosowny wniosek o wymierzenie organowi grzywny. W związku z powyższym WSA zobowiązany był do wymierzenia organowi grzywny wynikającej z art. 55 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę WSA określi wysokość grzywny wymierzonej Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi z tytułu niewykonania obowiązku przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi skarżącej na decyzję z [...], biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności stopień przekroczenia terminu oraz stopień zawiłości sprawy rozpoznawanej przez organ. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, się że nie może być on uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Z przytoczonych powyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 wzw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.