V SO/Wa 6/18

Straszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1200/17 w sprawie ze skargi Z. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... maja 2017 r. Nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z. B. wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na formularzu PPF z dnia [...] 2018 r. – o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, posiada dom o pow. 90 m2, w tym mieszkanie o pow. 12 m2, a także nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha, natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczył, iż otrzymuje emeryturę w wysokość 837,87 zł miesięcznie. W uzasadnieniu przedstawił swoją sytuacje życiową i majątkową, wskazując w szczególności, iż utrzymuje się wyłącznie z emerytury, którą przeznacza na wydatki życia codziennego, posiada "dość wysokie" zadłużenie u osób prywatnych, a ponadto prowadzone są wobec niego postępowania egzekucyjne (komornicze). Zarządzeniem z dnia [...] 2018 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane pytania oraz złożenie wskazanych dokumentów. Pismem z dnia [...] 2018 r. skarżący wyjaśnił, iż nie prowadzi działalności rolniczej, nie otrzymuje również dopłat od ARiMR, nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada rachunków bankowych ani majątku ruchomego o znacznej wartości. Do pisma załączył kopię przekazu emerytury za miesiąc lipiec 2018 r. w wysokości 841,87 zł. Zarządzeniem z dnia [...] 2018 r. ponownie zwrócono się do wnioskodawcy o złożenie dodatkowego oświadczenia poprzez wyjaśnienie powstałych wątpliwości związanych ze stanem jego majątkowego posiadania, a także poprzez nadesłanie określonych w zarządzeniu dokumentów. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] 2018 r. (potwierdzenie na k. 15 akt), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Wobec tego, iż oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF oraz w piśmie z dnia [...] 2018 r., okazały się niewystarczające do oceny czy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jako warunku udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie), został on wezwany do udzielenia informacji pozwalających na ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz do złożenia określonych dokumentów. Wskazać bowiem należy, iż referendarzowi sądowemu z urzędu wiadomym jest, że skarżący wielokrotnie już inicjował postępowania o przyznanie prawa pomocy, zarówno w tutejszym Sądzie, jak również w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie. Dla przykładu można wskazać na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2017 r. o sygn. akt IV SO/Wa 1/17, postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2017 r. o sygn. akt IV SO/Wa 41/16, postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 sierpnia 2017 r. o sygn. akt I SA/Kr 611/17, czy też postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 sierpnia 2017 r. o sygn. akt III SAB/Kr 89/16. W związku z informacjami powziętymi na postawie oświadczeń składanych przez skarżącego w innych zainicjowanych postępowaniach z wniosków o prawo pomocy, w szczególności w sprawach toczące się przed WSA w Warszawie o sygn. akt IV SO/Wa 1/17 oraz przed w WSA w Krakowie o sygn. akt III SAB/Kr 16/17, zwrócono się do niego o udzielenie informacji czy nadal posiada oprócz domu o pow. 90 m2 (w tym mieszkania o pow. 12 m2), a także nieruchomości rolnej o pow. 0,58 ha, również następujące nieruchomości: (a) nieruchomość rolną o pow. 7,27 ha; (b) dom o pow. 110 m2; (c) dwie nieruchomości w miejscowości Ładna dla których Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w T. prowadzi księgi wieczyste nr [...] i KW [...]; a także (d) nieruchomość położoną w miejscowości Ł. (działki nr 328/1, 328/2). Ponadto wezwano wnioskodawcę do nadesłania wskazanych dokumentów, w tym kopii postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. A. C. z dnia [...] 2016 r. o sygn. akt. Km 939/16. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należało, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym wystąpiła w odniesieniu do jego osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu zainicjowanym skargą na przewlekłość postępowania z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odmowę przyznania prawa pomocy uzasadnia także sytuacja, gdy strona podaje fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04). W jednym z ostatnich orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż nie można zaakceptować sytuacji, kiedy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy kwestionuje zasadność przedłożenia Sądowi dokumentów, o które była wzywana na podstawie art. 255 p.p.s.a. Ponadto stanął na stanowisku, że wybiórcze przedstawienie dokumentów pozbawia Sąd możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. akt II GZ 916/15). Należy również podkreślić, iż referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GZ 774/13). Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z tych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji postanowienia.