VI SA/Wa 1038/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych postanawia odmówić skarżącemu R. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący – R. C., złożył w dniu 17 kwietnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], zawierając w niej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 26 maja 2010 r. wezwano skarżącego do przesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, stosownie do wymogu określonego treścią art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 lipca 2010 r. pozostawiono przedmiotowy wniosek skarżącego bez rozpoznania, z uwagi na nienadesłanie go w stosownej formie w zakreślonym przez Sąd terminie. W dniu 29 lipca 2010 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia, podnosząc, że brak nadesłania formularza nie powinien utrudnić rozpoznania złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym okoliczność ta nie powinna pozbawiać go prawa do pomocy prawnej. Pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r. przesłano skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w celu jego wypełnienia i przesłania do Sądu. W złożonym w dniu 7 września 2010 r. urzędowym formularzu skarżący wniósł o ustanowienie radcy prawnego. W wykonaniu zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pismem z dnia 23 września 2010 r. skarżący został wezwany do nadesłania w terminie 14 dni, dokumentów wskazujących wysokość uzyskanych w roku 2009 i 2010 dochodów, dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W nadesłanym w odpowiedzi na wyżej wymienione wezwanie piśmie z dnia 21 października 2010 r. skarżący wskazał, że nie dokonuje rozliczenia z urzędem skarbowym w 2010 r., gdyż nie pracuje i nie prowadzi działalności w większym wymiarze, zaś w roku 2008 uzyskał przychód netto w kwocie 1.200 złotych, a naliczoną kwotę 240 złotych z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w całości przejął komornik sądowy. Załączył decyzje Powiatowego Urzędu Pracy w M. z dnia [...] lipca 2009 r., w drodze których uznano go z dniem wydania decyzji za osobę bezrobotną i odmówiono mu przyznania zasiłku dla bezrobotnego. Dodatkowo załączył kierowane do niego zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z tytułu należności sądowych z listopada 2009 r. i z lipca 2010 r., pismo z lutego 2010 r. o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych, nadesłał ponadto potwierdzenie złożenia zeznania rocznego w Urzędzie Skarbowym w M. za rok 2009. W związku z rozbieżnością dostrzeżoną pomiędzy wnioskowanym zakresem przyznania prawa pomocy wskazanym w skardze skierowanej do Sądu, a wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, wezwano skarżącego do sprecyzowania, czy wnosi jedynie o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, czy również o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym, a w razie nieuwzględnienia tej prośby, wniósł o ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej zwanej p.p.s.a. stanowi, iż w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w tym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności pozwalających Sądowi dokonać oceny warunków ewentualnie uzasadniających skorzystanie z tego prawa. Innymi słowy rozstrzygnięcie Sądu w kwestii prawa pomocy będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny sądu należy zatem uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzy (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie takie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i zakres przedstawionych przez skarżącego dokumentów, stwierdzić należy, że nie uprawdopodobnił on w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu tego prawa. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił dokumentów przedstawiających jego aktualną sytuację majątkową, zaś decyzje wydane przez powiatowy urząd pracy potwierdzające fakt zarejestrowania skarżącego jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, nie mogą być uznane za wystarczający dokument obrazujący posiadany przez skarżącego status majątkowy. Nadto wnioskodawca nie określił ponoszonych przez siebie kosztów utrzymania, nie wskazał źródła dochodu pozwalającego mu się utrzymać, a jednocześnie przedłożył potwierdzenie złożenia zeznania rocznego za rok 2009, co może wskazywać, że uzyskał w podanym roku dochód, jednakże nie poparł tego stosownym dokumentem PIT – 37. W tym miejscu podnieść należy, że przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowią odstępstwo od zawartej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (vide postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 758/04). Rzeczą skarżącego jako zainteresowanego uzyskaniem prawa pomocy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach. W postanowieniu z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, iż nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, a sam zainteresowany uchyla się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Mając na uwadze, że skarżący nie przedstawił kompletu dokumentów umożliwiających pełną ocenę jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, przy zachodzącym dysonansie pomiędzy wskazanymi obciążeniami z tytułu dokonanych zajęć posiadanych przez skarżącego wierzytelności pieniężnych wynikających z posiadania rachunku bankowego, a brakiem jakichkolwiek dochodów i rachunków, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.