VI SA/Wa 1040/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu T. K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący T. K. wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z podanych przez skarżącego w formularzu informacji wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci. W rubryce 10 formularza, zatytułowanej "Dochody", skarżący oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości 3.000 zł brutto z tytułu umowy o pracę, a jego małżonka z takiego samego tytułu - dochód w wysokości 2.115 zł brutto. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że jako osoba fizyczna pełni rolę organu prowadzącego szkoły niepubliczne dla osób dorosłych. Jedyne źródło ich finansowania stanowi dotacja podmiotowa udzielana przez jednostki samorządu terytorialnego, przy czym słuchacze nie ponoszą żadnych kosztów. Jednakże środki pochodzące z dotacji mogą być wydatkowane wyłącznie na bieżącą działalność szkół. Szkoły natomiast nie generują żadnego przychodu i stąd właśnie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze, iż zarówno oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i załączone do formularza wniosku dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: a) zeznań podatkowych za rok 2013 skarżącego i jego żony ewentualnie zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) zaświadczeń pracodawców skarżącego i jego żony potwierdzających wysokość wynagrodzenia miesięcznego określonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, c) dokumentu wskazującego na wysokość dotacji przedmiotowej uzyskiwanej od jednostki samorządu terytorialnego na funkcjonowanie prowadzonych przez skarżącego szkół niepublicznych, z wyszczególnieniem kategorii wydatków objętych dotacją, d) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (w przypadku jeśli takie rachunki posiadają, a jeżeli ani skarżący ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych - zobowiązano skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia), e) dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych nieruchomości i miejsce ich położenia (np.: zaświadczenia właściwego urzędu gminy lub decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył: a) zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez żonę skarżącego w 2013 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 68.750,00 zł i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 52.666,11 zł, osiągnęła dochód w wysokości 16.083,89 zł, b) zeznanie o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2013 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, z którego wynika, iż przy przychodzie na poziomie 6.613,81 zł i kosztach jego uzyskania sięgających kwoty 2.988,90 zł, uzyskał dochód w wysokości 3.624,91 zł, c) wystawione przez pracodawcę żony skarżącego - Wyższą Szkołę [...] w G. zaświadczenie, że jej dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku Kanclerza wynosi 2.115 zł brutto miesięcznie, d) wystawione przez pracodawcę skarżącego – C. sp. z o. o. zaświadczenie, że jego dochód z tytułu zatrudnienia na stanowisku prezesa spółki wynosi 3.000 zł brutto miesięcznie, e) zaświadczenie ze Spółdzielni Mieszkaniowej w G. z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdzające, że skarżący nie posiada zaległości w opłatach za używanie lokalu mieszkalnego; f) dowód wpłaty czynszu za lokal mieszkalny w kwocie 681,78 zł, g) kartę informacyjną lokalu mieszkalnego, h) oświadczenie skarżącego z dnia [...] czerwca 2014 r., że nie uzyskał dopłat do gruntów rolnych, i) oświadczenie skarżącego z dnia [...] czerwca 2014 r., iż pełnienie przez niego funkcji organu prowadzącego szkoły niepubliczne nie jest działalnością gospodarczą. Rozpoznając wniosek skarżącego należy zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie natomiast do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym jego odpowiedź jest niepełna. Skarżący nie przedłożył bowiem wyciągów z rachunków bankowych. Jednocześnie nie oświadczył, iż ani on ani jego małżonka nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Nie jest zatem wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, czy skarżący i jego żona posiadają rachunki bankowe, a jeżeli tak, to jakie operacje były wykonywane na tych rachunkach oraz jaka była wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił również - mimo wezwania Sądu - dokumentu wskazującego wysokość dotacji uzyskiwanej od jednostki samorządu terytorialnego na funkcjonowanie prowadzonych przez niego szkół niepublicznych, z wyszczególnieniem kategorii wydatków objętych dotacją. W oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżący stwierdził, że pełnienie przez niego roli organu prowadzącego dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych nie jest działalnością gospodarczą i zostało zaszeregowane jako rodzaj prowadzonej działalności pod nazwą: "Kształcenie Ustawiczne Dorosłych i Pozostałe Formy Kształcenia gdzie indziej niesklasyfikowane". Tymczasem przedłożone do akt sprawy zeznania podatkowe za lata 2012 - 2013 jednoznacznie wskazują, iż skarżący w ww. okresie osiągał dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej. Treść uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia z dnia [...] czerwca 2014 r. wskazuje, że skarżący w istocie zmierza do wykazania, iż skoro cała działalność polegająca na prowadzeniu szkoły niepublicznej pokrywana jest z dotacji podmiotowej udzielanej przez jednostki samorządu terytorialnego, to oznacza, że szkoły nie generują żadnego przychodu i stąd zasadnym jest właśnie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Taka argumentacja skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle definicji działalności gospodarczej, zawartej w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, prowadzenie niepublicznych szkół, o których mowa w ustawie o systemie oświaty, jest rodzajem aktywności określonej jako działalność podjęta w celu zarobkowym, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W konsekwencji w przypadku podmiotu prowadzącego szkołę niepubliczną, będącego osobą fizyczną, otrzymane przez niego dotacje na jej prowadzenie, są kwalifikowane jako przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, zwolniony jednakże od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotacja, jaką otrzymuje szkoła, ma charakter dotacji przedmiotowej, zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Ma ona na celu przede wszystkim finansowanie wydatków bieżących, a więc wydatków bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem szkoły, tj. wydatków związanych z wynagrodzeniami pracowników, naliczanymi od nich składkami, a także wydatków związanych z realizacją statutowych zadań. Przy czym kluczową kwestią, do której skarżący w ogóle się nie odniósł, jest wysokość tej dotacji oraz wydatki, na które jest ona przeznaczana (wyjaśnienia wymaga m.in. okoliczność, czy skarżący jako organ założycielski pobiera wynagrodzenie za prowadzenie szkół bezpośrednio z otrzymywanej dotacji). Oczywistym jest przecież, że prowadzenie szkoły niepublicznej wymaga przedsięwzięcia szeregu działań w celu stworzenia struktury organizacyjno-prawnej szkoły takich jak: zapewnienie sal i budynków do prowadzenia zajęć, zakup wyposażenia i niezbędnych pomocy dydaktycznych, zawieranie umów z nauczycielami i innymi osobami współpracującymi ze szkołami oraz sprawowanie nadzoru nad ich funkcjonowaniem. Irrelewantnym jest w tym przypadku twierdzenie skarżącego, iż nie może przeznaczyć na koszty sądowe środków otrzymywanych z dotacji na prowadzenie szkoły. Ponadto skarżący nie przedłożył na wezwanie Sądu dokumentów potwierdzających wielkość posiadanych nieruchomości i miejsce ich położenia. Tymczasem to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Zawarte w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (tak J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I OZ 895/09, LEX nr 612997). Skoro skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych informacji oraz dokumentów (w zakresie dotyczącym: kwestii posiadania przez niego i jego małżonkę rachunków bankowych, wysokości dotacji przedmiotowej uzyskiwanej od jednostki samorządu terytorialnego na funkcjonowanie prowadzonych przez niego szkół niepublicznych, a także wielkości posiadanych nieruchomości), to nie można ustalić, czy wypełnia on przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.