VI SA/Wa 1048/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: odmówić przyznania A. P. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. P. (dalej też jako skarżący) wniósł na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu wynikało, iż jest osobą bezrobotną stale poszukującą pracy. Skarżący podał w formularzu, że nie posiada żadnego majątku, a także nie osiąga żadnych przychodów. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie: 1. zeznania podatkowego za rok 2011, 2. zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej (ze wskazaniem ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych), 3. udzielenia informacji czy skarżący korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej (jeżeli tak, to należy przedstawić stosowne decyzje o przyznaniu zasiłków), ewentualnie czy inna osoba partycypuje w kosztach utrzymania skarżącego skoro aktualnie nie osiąga on żadnych dochodów; 4. wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 5. dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki). W odpowiedzi skarżący poinformował, iż zeznania podatkowego za rok 2011 nie przedstawi, bowiem nie osiągnął żadnych dochodów. Wyjaśnił, iż nie był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i dlatego też nie przedłoży stosownego zaświadczenia. Skarżący nie był również beneficjentem pomocy społecznej. Odnośnie kwestii przedstawienia wykazów i wyciągów z rachunków bankowych skarżący wskazał, że ich nie przedstawi, ponieważ nie ma dochodów. Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącego, kolejnym zarządzeniem referendarza sądowego wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: 1. przedstawienie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego stwierdzającego, że skarżący nie składał zeznania podatkowego za rok 2011, 2. jednoznaczne wskazanie, czy skarżący posiada rachunki bankowe (jeżeli tak, to należy przedstawić w niżej podanym terminie wyciągi z tych rachunków z okresu ostatnich 3 miesięcy), 3. wyjaśnienie jakie są źródła utrzymania skarżącego skoro – jak twierdzi skarżący – nie uzyskuje on dochodów, a jednocześnie nikt nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Przedmiotowe wezwanie po uprzednim dwukrotnym awizowaniu w dniach 13 i 21 sierpnia 2012 r., z uwagi na fakt, iż nie zostało podjęte w terminie, urząd pocztowy zwrócił do Sądu. Stosownie do postanowień art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.), w razie, gdy nie jest możliwe ani doręczenie właściwe, ani zastępcze pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w powyższym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu. W niniejszej sprawie spełniono powyższe wymogi, bowiem z uwagi na nieobecność skarżącego przesyłka została dwukrotnie awizowana a zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieszczono w pocztowej skrzynce oddawczej. Mając powyższe na uwadze zarządzeniem referendarza sądowego uznano przesyłkę za doręczoną z dniem 27 sierpnia 2012 r. a zatem termin do przedłożenia żądanych dokumentów upłynął w dniu 3 września 2012 r. Skarżący tymczasem do chwili obecnej żądanych dokumentów nie przedstawił. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319). W tym miejscu podkreślić należy, iż odpowiedź skarżącego na pierwsze wezwanie Sądu do udokumentowania swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej nie pozwala na dokonanie kompleksowej oceny możliwości płatniczych skarżącego. Odpowiedział on bowiem w sposób niepełny uniemożliwiając dokładne ustalenie sytuacji finansowej w gospodarstwie domowym skarżącego. Tym samym dopiero pełna odpowiedź na drugie wezwanie Sądu pozwoliłaby wyjaśnić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości status majątkowy skarżącego. Biorąc natomiast pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów i wyjaśnień obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak też wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OZ 895/09). Istotnym jest, iż to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2011 roku, sygn. akt I OZ 116/11). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.