VI SA/Wa 1056/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-10
Skład orzekający: Grzegorz Nowecki, Tomasz Sałek, Justyna Żurawska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba wpisana do CEIDG jako prowadząca działalność gospodarczą, która nie zgłosiła zaprzestania jej wykonywania, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, nawet jeśli nie uzyskiwała przychodów z tej działalności w spornym okresie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że aktywny wpis do CEIDG wiąże się z domniemaniem faktycznego wykonywania działalności gospodarczej, a tym samym podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Samo nieuzyskiwanie przychodów w początkowym okresie prowadzenia działalności nie stanowi okoliczności zwalniającej z tego obowiązku. Domniemanie to może być obalone jedynie poprzez przeprowadzenie dowodu na okoliczność faktycznego niewykonywania działalności, a ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa NFZ o objęciu skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 24 lipca 2022 r. Skarżący, reprezentowany przez kuratora, kwestionował tę decyzję, argumentując, że faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, co potwierdzałoby brak przychodów oraz jego późniejsze zarejestrowanie się w urzędzie pracy. Organ administracji oparł swoje rozstrzygnięcie na wpisie do CEIDG i domniemaniu jego prawdziwości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Sałek Asesor WSA Justyna Żurawska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 stycznia 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. M. zastępowanego przez kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Przedmiotem skargi D. M. (dalej: "Strona", "Skarżący"), w imieniu którego działa kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] ustalająca, że D. M. był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od
1 czerwca 2022 r. do 24 lipca 2022 r. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.), dalej "k.p.a.", art. 109 ust. 1, 3 i 6, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 146.), dalej: "ustawa o świadczeniach".
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy:
Pismem z dnia 19 listopada 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o rozparzenie sprawy dotyczącej kwestii podlegania przez Stronę, w okresie od 1 czerwca do 24 lipca 2022 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. We wniosku Zakład wskazał, że Skarżący nie zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Jednocześnie wyjaśnił, że Skarżący nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, gdyż spełnia warunku do skorzystania z tzw. "ulgi na start".
Na skutek złożonego wniosku, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także: "Prezes NFZ", "organ") wszczął postępowania w przedmiocie podlegania przez Stronę obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
Jak ustalił organ, w dniu 23 maja 2022 r. Skarżący dokonał wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej: "CEIDG") zgodnie z którym od dnia 1 czerwca 2022 r., rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej pod nazwą: "D.", NIP: [...]. Przedmiotem przeważającej działalności zgodnie z kodem PKD był transport drogowy towarów.
W dniu 25 lipca 2022 r. Skarżący dokonał zmiany we wpisie polegającej na podaniu informacji o zawieszeniu wykonywania indywidualnej działalności od dnia 25 lipca 2022 r. Jednocześnie ustalono, że nie zgłosił się dobrowolnie do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie objętym decyzją.
W dalszej części uzasadnienia organ zacytował przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, a także art. 5 pkt 21 tej ustawy, a nadto art. 8 ust. 6 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. 2023 r. poz. 1230 ze zm.). Stwierdził nadto, że osoba wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia tej działalności, powinna być traktowana jako prowadząca przedmiotową działalność.
Odnosząc się do stanowiska Strony organ wyjaśnił, że Skarżący nie wypełnił obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i nie wykazał przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak nie świadczy to o tym, że nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustalając fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie można przyjąć, że działalność jest prowadzona tylko wtedy, gdy przedsiębiorca uzyskuje dochody. Zdaniem organu, w czasie oczekiwania na kolejne zamówienia lub w czasie poszukiwania nowych zamówień nie dochodzi do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Organ wskazał nadto, że w przypadku przedsiębiorców wpisanych do CEIDG, dane zawarte we wpisie, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 541), objęte są domniemaniem prawdziwości, które jest wzruszalne, jeżeli w drodze postępowania zostanie wykazane, że są niezgodne ze stanem rzeczywistym. Zdaniem organu w sprawie nie została ujawniona żadna okoliczność, która mogłaby podważyć domniemanie prawdziwości danych zawartych w CEIDG.
Skargę na powyższa decyzję wniósł Skarżący (reprezentowany przez kuratora) zaskarżając ją w całości. Decyzji zaskarżonej zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
- niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności błędne przyjęcie, iż w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 24 lipca 2022r. Skarżący wykonywał działalność gospodarczą, w sytuacji gdy brak jest ku temu dostatecznych dowodów, zaś sam fakt wpisu w CEIDG nie świadczy o okoliczności, iż działalność gospodarcza była lub jest faktycznie prowadzona, co doprowadziło do nieuzasadnionego przyjęcia, że Skarżący tę działalność wykonywał,
- dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego w świetle art. 3 ustawy Prawo Przedsiębiorców, a w szczególności pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., który informował, że nie posiada informacji o przychodzie Strony w spornym okresie, co jednoznacznie stanowi o tym, że działalność nie miała cech działalności zarobkowej i w konsekwencji nie może być uznana za działalność gospodarczą skutkującą podleganiem ubezpieczeniu zdrowotnemu;
- dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego w świetle art. 3 ustawy Prawo Przedsiębiorców, a w szczególności historii ubezpieczenia zawartej w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych NFZ, z której wynika, że Skarżący w dniu 23 sierpnia 2022r. zgłosił się do Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna, co zdaniem organu świadczy o tym, że w spornym okresie wykonywał działalność gospodarczą, podczas gdy ten fakt w żaden sposób nie potwierdza prowadzenia bądź nieprowadzenia działalności gospodarczej;
b) art. 81a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości na korzyść Strony, w sytuacji gdy brak jest jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby rzeczywiste prowadzenie działalności gospodarczej przez Stronę;
2) a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 69 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich bezpodstawne i nieuzasadnione zastosowanie - uznanie, że Skarżący w okresie objętym decyzją był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, podczas gdy faktycznie nie prowadził on działalności gospodarczej, a jedynie ją zalegalizował,
b) art. 3 ustawy Prawo Przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą, podczas gdy nie wypełnił on przesłanek stypizowanych w art. 3 ustawy Prawo Przedsiębiorców, które to przesłanki muszą być spełnione aby zakwalifikować daną działalność jako działalnością gospodarczą, co implikuje fakt, że działalności gospodarczej nie prowadził,
c) art. 69 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 3 ustawy Prawo Przedsiębiorców poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji:
- uznanie, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą, podczas gdy przez prowadzenie działalności gospodarczej należy rozumieć rzeczywistą działalność zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, a wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma przede wszystkim znaczenie deklaratoryjne, jak również nie determinuje faktu rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej.
Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie decyzji zaskarżonej oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że wydana decyzja jest wadliwa. Zdaniem Strony, organ naruszył szereg przepisów postępowania, nie podjął wszelkich czynności koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, co w konsekwencji prowadziło do naruszenia art. 7, 77 i 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Strony, pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. świadczy o tym, że Skarżący działalności gospodarczej nie wykonywał i jest dowodem obalającym domniemanie prawne. Skarżący podniósł także, że fakt zarejestrowania się w Urzędzie Pracy, tym bardziej po okresie blisko miesiąca od dnia 24 lipca 2022 r. w żaden sposób nie przesądza o tym, iż w poprzedzającym tę datę okresie prowadził on działalność gospodarczą. Takie wnioskowanie organu jest zwykłym domniemaniem niepopartym ani okolicznościami faktycznymi, ani przepisami prawa. Skarżący wskazał także, że sam wpis do CEIDG nie przesądza o prowadzeniu działalności gospodarczej.
Dalej wskazano, że w sprawie od Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wpłynęło pismo, w którym jednoznacznie podano, iż Urząd Skarbowy w K. nie posiada informacji o przychodzie Skarżącego za sporny okres, co stanowi z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie wykonywał on działalności gospodarczej, a w konsekwencji nie był on objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Pismo to obala domniemanie, na które powołuje się organ.
Podniesiono także, że Skarżący zarejestrował działalność gospodarczą, ale trudno uznać, ażeby kiedykolwiek podjął czynności, które prowadziłyby do spełnienia przesłanek koniecznych do uznania, że faktycznie wykonywał on działalność gospodarczą.
W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Sprawa została, na zgodny wniosek stron, skierowana do rozpoznania na posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym. Podstawa prawna: art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: "p.p.s.a.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli w sprawie, pod względem jej zgodności z prawem, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), jest decyzja Prezesa NFZ nr [...], mocą której stwierdzono, że Skarżący był objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 czerwca 2022 r. do 24 lipca 2022 r. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 146).
Stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są: osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników.
W rozumieniu ustawy o świadczeniach osoba prowadząca działalność pozarolniczą to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach). Wedle zaś art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 497) za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a. Wyjątek ten stanowi, że "Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność nie uważa się w rozumieniu niniejszej ustawy osoby fizycznej, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.". Z kolei przepis art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 236) stanowi: "Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej.". Zaś ubezpieczenia społeczne obejmują: ubezpieczenie emerytalne; ubezpieczenia rentowe; ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa (ubezpieczenie chorobowe); ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ("ubezpieczenie wypadkowe)" – tak art. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1a ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają: osoby, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, oraz osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Przepis ten został dodany do ustawy o świadczeniach na mocy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz.U. poz. 650) i wszedł w życie od 30 kwietnia 2018 r. Oznacza to, że ustawodawca nie wyłączył od obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego także osób korzystających z tzw. ulgi na start w okresie 6 miesięcy. Okoliczność, że Skarżący spełniał warunki do skorzystania z tzw. ulgi na start we ww. okresie świadczy zawarty w aktach administracyjnych sprawy wniosek ZUS - pismo z 19.11.2022 r. k. 1 oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 28.09.2023 r. k. 55, a także stanowisko organu zawarte na str. 2 decyzji.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób o których mowa m.in. w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (a więc osób prowadzących działalność gospodarczą pozarolniczą) powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Stosownie zaś do art. 69 ust. 1b ustawy o świadczeniach, "Do powstania i wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1a, stosuje się odpowiednio terminy określone w przepisach o ubezpieczeniach społecznych dla osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c.".
Legalną definicję działalności gospodarczej zawiera przepis art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Podkreślenia wymaga, iż tradycyjnie działalność gospodarcza charakteryzuje się definiującymi ją cechami: profesjonalnością, samodzielnością, celem zarobkowym oraz podporządkowaniem regułom opłacalności i zysku (lub zasadzie racjonalnego gospodarowania), trwałością prowadzenia oraz wykonywaniem w sposób zorganizowany i - przede wszystkim - uczestniczeniem w obrocie gospodarczym. Właściwości cechujące działalność gospodarczą, które powinny występować łącznie to działanie nieamatorskie i nieokazjonalne, z elementem organizacji, planowania i zawodowości rozumianej jako fachowość, znajomość rzeczy oraz specjalizacja (por. wyrok WSA w Warszawie z 21.02.2024 r. VI SA/Wa 5647/23).
W myśl art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 541 ze zm.) domniemywa się, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe. Osoba fizyczna wpisana do CEIDG ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną zgłoszeniem do CEIDG nieprawdziwych danych, jeżeli podlegały obowiązkowi wpisu na jej wniosek, a także niezgłoszeniem danych podlegających obowiązkowi wpisu do CEIDG w ustawowym terminie albo niezgłoszeniem zmian danych objętych wpisem, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą osoba wpisana do CEIDG nie ponosi odpowiedzialności. Domniemywa się, że działalność gospodarcza jest wykonywana przez przedsiębiorcę nieprzerwanie, jeżeli w jednym z wpisów przedsiębiorcy datą zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej jest dzień poprzedzający datę rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej wskazaną w kolejnym wpisie tego przedsiębiorcy do CEIDG (ust. 2).
W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu, bądź odnotowane przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (w systemie ewidencjonowania CEIDG) powodują ustanie obowiązku ubezpieczenia. Czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji. Domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona. Zatem zaskarżona decyzja jest decyzją, która stwierdza istnienie uwarunkowanej elementami stanu faktycznego określonej sytuacji prawnej (bycia objętym bądź nie ubezpieczeniem zdrowotnym), ale sytuacji tej nie tworzy, ani nie kształtuje. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego powstaje z mocy prawa i trwa przez cały czas spełniania warunków objętych dyspozycją norm prawnych regulujących podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu. Moment zarówno powstania, jak i ustania obowiązku ubezpieczenia został określony w sposób ścisły w przepisach prawa i jest on niezależny od woli lub świadomości strony. Tym samym kluczową kwestią w zakresie oceny prawidłowości ustalenia przez Prezesa NFZ, relewantnego dla możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1
lit. c lub pkt 1a ustawy o świadczeniach, stanu faktycznego, jest fakt prowadzenia przez Skarżącego w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji, działalności gospodarczej, w myśl przywołanych powyżej kryteriów.
Zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy został przez Prezesa NFZ ustalony prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ, albowiem stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalone fakty nie zostały przy tym podważone przez Stronę. Tym samym ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., organ prowadzący postępowanie zobligowany jest przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), natomiast poczynione w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wnioskodawcy oraz skarżącego, w zakresie, w jakim z danych okoliczności wyciągali dla siebie korzystne skutki.
Zdaniem Sądu, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w sposób właściwy przeprowadził postępowanie dowodowe a zgromadzone w jego toku materiały popierają argumenty podane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Z tego względu zarzut naruszenia art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. nie został podzielony przez Sąd.
W sprawie poza sporem jest, że w dniu 23 maja 2022 r. Skarżący dokonał wpisu w CEIDG. Wynika z niego, że od 1 czerwca 2022 r. Strona rozpoczęła wykonywanie działalności gospodarczej. Od dnia 25 lipca 2022 r. Skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, co znalazło odzwierciedlenie w stosownym wpisie w CEIDG. Natomiast w dniu 23 sierpnia 2022 r. zgłosił się do Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna.
W orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach dotyczących stwierdzenia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą prezentowany jest pogląd, że wskazanie przez daną osobę daty rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej i brak informacji o jej zakończeniu wiąże się z domniemaniem, że taka działalność jest wykonywana. To domniemanie faktyczne może jednak zostać obalone, o ile w toku postępowania administracyjnego zostanie ustalone, że mimo aktywnego wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dana osoba w niektórych okresach jednak nie prowadziła działalności gospodarczej (zob. m.in. wyroki NSA: z 25.10.2006r. II GSK 176/06, z 20.02.2020 r. II GSK 3108/17, z 17.09.2020 r. II GSK 128/20).
W ocenie Sądu, aktywny wpis w CEIDG wiąże się z domniemaniem faktycznego wykonywania działalności gospodarczej, co trafnie stwierdził organ. Dopuszczalne jest jednakże przeprowadzenie dowodu na okoliczność faktyczną, że pomimo istnienia wpisu do ewidencji działalność gospodarcza w rzeczywistości nie była wykonywana. Przy czym, przy dokonywaniu oceny wykonywania (prowadzenia) działalności gospodarczej należy uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność gospodarczą (por. wyrok NSA z 15.11.2006 r. II GSK 191/06 wraz z powołanym tam orzecznictwem; wyrok SN z 25.11.2005 r. I UK 80/05). Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. Nie chodzi więc o niedopuszczalność korygowania czasookresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z 12.09.2013 r. II GSK 775/12). Przyjmuje się ponadto, że ciężar dowodu, iż mimo wpisu działalność nie była prowadzona, spoczywa na stronie (por. wyrok NSA z 18.12.2014 r. II GSK 1993/13 i wyrok NSA z 21.01.2015 r. II GSK 2053/13).
W sprawie niniejszej Strona podjęła próbę podważenia ww. domniemania, wskazując, że faktycznie nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej. Na tę okoliczność wskazała, że w okresie objętym decyzją nie uzyskała żadnego przychodu, co wynika z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.
Zdaniem Sądu, sam fakt ewentualnego nieuzyskiwania przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej zwłaszcza w początkowym okresie jej prowadzenia, jak słusznie zauważył organ, nie stanowi okoliczności zwalniającej z podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Nadto w treści pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego nie wskazano, że Strona nie uzyskiwała przychodów, a wskazano na brak posiadania informacji o przychodzie Strony w spornym okresie.
W kontekście argumentacji Skarżącego Sąd wskazuje, że podziela stanowisko judykatury, iż ciągłość i zorganizowanie prowadzenia działalności należy łączyć z pozostawaniem w gotowości do świadczenia usług (por. wyrok WSA w Warszawie z 28.06.2023 r. VI SA/Wa 2756/23). Okoliczność, że w krótkim czasie od deklarowanej daty podjęcia działalności, działalność ta została zawieszona, a Strona ponownie zgłosiła się do Urzędu Pracy, nie oznacza – w ocenie Sądu – że działalność faktycznie nie była wykonywana.
Nadto wskazać należy, że Prezes NFZ jest organem właściwym wyłącznie do rozstrzygnięcia o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach Prezes Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Natomiast odrębną kwestią jest to, czy z tego tytułu strona skarżąca będzie zobowiązana opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ta druga kwestia należy do zadań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odrębnej sprawie (art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach). Ustalenie, czy strona jest objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest kwestią wstępną dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który dopiero po stwierdzeniu przez Prezesa NFZ objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego może ustalać należną składkę i ewentualną jej wysokość.
Podsumowując, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja w zakresie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącego w okresie od
1 czerwca do 24 lipca 2022 r. odpowiada prawu. Wprawdzie jako podstawę prawną organ wskazał art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, a winien być w ocenie Sądu wskazany art. 66 ust. 1 pkt 1a ustawy o świadczeniach, jednakże powyższe nie miało wpływu na wynik sprawy. Z przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. wynika, że naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji tylko gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
W sprawie niniejszej takiego wpływu Sąd nie stwierdził. Dlatego zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach nie mógł odnieść oczekiwanego przez Stronę skutku w postaci uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji zaskarżonej.
Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi, wskazać należy, że przepis art. 81a § 1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 25.05.2020r. II OSK 3031/19 LEX nr 3072130). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej okoliczność uzasadniająca zastosowanie ww. przepisu nie miała miejsca. Strona nie obaliła bowiem domniemania, że przedmiotowa działalność nie była w spornym okresie prowadzona.
Podsumowując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja zasadniczo odpowiada prawu. W sprawie Prezes NFZ nie naruszył przepisów prawa materialnego czy przepisów postępowania, w tym wskazanych w skardze, w sposób mogący skutkować uwzględnieniem skargi, stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło