VI SA/Wa 1108/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. o udzielenie prawa ochronnego nr [...] na znak towarowy "[...]" na rzecz [...] Spółki z o.o. z siedzibą w W.. Jako podstawę prawną postanowienia organ powołał art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. 2013 r. poz. 1410, dalej: p.w.p.) w związku z art. 252 p.w.p. i art. 253 ust. 2 p.w.p. oraz art. 61 a § 1 i § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 267, dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu postanowienia Urząd Patentowy RP wskazał, że zgodnie z art. 252 p.w.p. "w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Art. 253 p.w.p., w ustępie 2 zawiera regulację: "Przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności decyzji nie stosuje się, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności decyzji mogą być podniesione w sporze o unieważnienie udzielonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego lub z prawa z rejestracji". Zgodnie z art. 255 ust. 1 p.w.p.: "Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego rozstrzyga sprawy o (...) o unieważnieniu prawa ochronnego" kolejno w ustępie drugim zaznaczono: "Sprawy, o których mowa w ust. 1 rozpatrują kolegia orzekające do spraw spornych". Podstawy unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy określa art. 165 p.w.p. Bezwzględne i względne przeszkody dla uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy wymienione są m.in. w art. 131 i 132 p.w.p. W ocenie organu ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, iż wnioskodawca kwestionuje prawidłowość udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy [...] nr [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W., ponieważ znak ten jest podobny do znaku "[...]" zarejestrowanego pod numerem [...] na rzecz A. Z.. Organ wskazał, że w istocie tego rodzaju zarzuty stanowią przeszkodę dla udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy z uwagi na normę art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Przesłanki negatywne dla udzielania prawa ochronnego na znak towarowy Urząd Patentowy RP bierze pod uwagę stosując normy m.in. art. 132 p.w.p. w dwóch rodzajach postępowań: zgłoszeniowym i spornym (włączając w to postępowanie sprzeciwowe). Jednakże, gdy postępowanie zgłoszeniowe zakończyło się decyzją o skutku pozytywnym dla zgłaszającego oznaczenie - udzieleniem prawa ochronnego, jego ważność może być kwestionowana wyłącznie w postępowaniu spornym, gdzie ponownie są badane przesłanki pozytywne i negatywne dla udzielenia prawa ochronnego. Organ podnosił też, że w ramach wskazanych postępowań Urząd Patentowy RP bierze także pod uwagę kwestię pierwszeństwa do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy, opierając się na regulacji krajowej i wypływającej z porozumień międzynarodowych w zakresie instytucji pierwszeństwa do uzyskania prawa ochronnego. Urząd Patentowy RP nie może w żadnych innych postępowaniach kwestionować uznaniowo raz przyznanego pierwszeństwa do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy. W tym zakresie Urząd Patentowy RP powoływał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odnosząc się do argumentu wnioskodawcy A. Z., iż postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego a postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji są tożsame w skutkach, tj. skutkujące uchyleniem prawa ochronnego dla znaku towarowego. Organ, odwołując się do orzecznictwa tutejszego Sądu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego podniósł, że instytucja unieważnienia prawa ochronnego jakkolwiek tożsama w skutkach nie może być utożsamiana z instytucją stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stanął na stanowisku, że ustawodawca jednoznacznie określił właściwość Urzędu Patentowego (kolegiów do spraw spornych) w zakresie rozstrzygania spraw rozpatrywanych w postępowaniu spornym, co do unieważniania prawa ochronnego na znaku towarowym, z uwagi, gdy nie były spełnione ustawowe warunki konieczne do uzyskania prawa. Stąd też argumenty wnioskodawcy o tym, że Urząd chce uniknąć merytorycznego rozstrzygnięcia nie są właściwe, z uwagi na statuowaną w art. 6 k.p.a. zasadę praworządności. Sugerowana uznaniowość Urzędu Patentowego RP pojawiłaby się właśnie w przypadku takiego wybiórczego stosowania prawa, a więc ignorowania regulacji lex specialis Prawa własności przemysłowej w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie właściwości rzeczowej Urzędu i zakresu spraw rozpatrywanych w postępowaniu spornym. Słuszność i celowość modelu stworzonego przez ustawodawcę nie może być kwestionowana w postępowaniu administracyjnym.  Odnośnie argumentów A. Z. w kwestii wywodu Urzędu Patentowego RP w postanowieniu z dnia [...] lutego 2013 r. odnośnie interesu prawnego, w których podnosi, że posiada on interes prawny, który umożliwia mu posiadanie statusu strony w postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, który to wywodzi się z faktu, że został on pozbawiony przez Urząd Patentowy RP ochrony jego znaku [...] poprzez udzielenie prawa ochronnego na znak [...]. Urząd Patentowy RP wskazał, że ustalając krąg podmiotów mogących wykazać się interesem prawnym do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, miał na celu wskazanie, że interes prawny wnioskodawcy A. Z. nie ma zastosowania w przy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Argumenty takie jak m.in. naruszenie praw osobistych, majątkowych, mogą być podnoszone tylko w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego w trybie sporym. Skargę na opisane wyżej postanowienie wniósł A. Z.. Zarzucił mu naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 61 a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p i art. 253 ut. 2 p.w.p. oraz art. 296 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia Urzędu Patentowego z dnia 20 lutego 2013 r. oraz stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 12 stycznia 2007 r. o udzielenie prawa ochronnego nr [...] ("[...]") na znak na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.  W uzasadnieniu skargi wywodził, że wbrew twierdzeniu organu istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji. Zdaniem skarżącego podstawą do stwierdzenie nieważności przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej, lecz również przepisy Konstytucji RP oraz umów międzynarodowych. Skoro bowiem wcześniej udzielono ochrony podobnemu znakowi towarowemu wnioskodawcy, wniosek innego podmiotu winien zostać odrzucony, a wydanie decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia prawa ochronnego uznać należy za bezprawne. Skarżący podkreślał, iż z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności całe postępowanie z wniosku [...] sp. z o.o. S.K. dotknięte jest sankcją nieważności. Skarżący wywodził, że od dnia [...] marca 1992 r. wnioskodawca rozpoczął używanie znaku towarowego w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Urząd Patentowy RP udzielił wnioskodawcy prawa ochronnego na znak towarowy słowny [...] o numerze [...] z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 1995 r. Znak towarowy wnioskodawcy dotyczył czasopism i wydawnictw periodycznych. Podkreślił, że znak towarowy słowno-graficzny [...] głoszony przez [...] Sp. z o.o. S.K. jest znakiem towarowym podobnym do chronionego znaku wnioskodawcy, albowiem [...] domagało się zarejestrowania swojego znaku towarowego i udzielenia mu ochrony w tym samym zakresie, tj. czasopism i wydawnictw periodycznych. Ponadto podnosił, że czasopismo "[...]" pojawiło się na rynku w 1995 r., kiedy jego znak towarowy był już zarejestrowany i funkcjonował na rynku również wydawniczym. Zatem rejestracja znaku słowno-graficznego [...] i Imperium tv została dokonana w sytuacji, gdy zastrzeżony i poddany ochronie był podobny znak towarowy wnioskodawcy. Skarżący wskazywał też, że znak towarowy [...] w stosunku, do którego przysługiwała mu ochrona był znakiem renomowanym. Zdaniem skarżącego, Urząd Patentowy, jako centralny organ administracji państwowej, powinien stać na straży praworządności. W przypadku rozpoznawania wniosku o udzielenie prawa ochronnego organ winien ustalić czy składany wniosek nie narusza praw ochronnych innych podmiotów. Ponadto jest rzeczą nie podlegającą dyskusji, że znak towarowy słowno-graficzny [...] zgłoszony przez [...] sp. z o.o. S.K., jest znakiem podobnym do chronionego jego znaku towarowego słownego imperium. Podkreślił, że znak towarowy nr [...] dotyczył również czasopism i wydawnictw periodycznych. W tym samym zakresie [...] domagało się zarejestrowania swojego znaku towarowego i udzielenia mu ochrony. W związku z powyższym podnosił, iż w wyniku decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. [...] w sposób bezprawny i nieuzasadniony skorzystało ze znacznych nakładów finansowych poniesionych przez wnioskodawcę na reklamę marki i znaku towarowego słownego [...], a następnie podjęło szereg działań mających na celu wyeliminowanie wnioskodawcy z rynku, czego uwieńczeniem było złożenie wniosku o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny [...], a następnie wystąpienie z wnioskiem o wygaśnięcie prawa ochronnego przysługującego wnioskodawcy na znak towarowy [...] o numerze [...] w części dotyczącej dzienników i czasopism. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego decyzja o przyznaniu [...] ochrony pozbawiona jest podstawy prawnej i została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wywodził też, że oznaczenie [...], a także imperium.tv, których używa [...] i których ochronę zapewnił Urząd Patentowy sprzeciwia się przepisowi art. 296 ust. 2 pkt 2 p.w.p., zgodnie z którym naruszenie prawa ochronnego na znak towarowy może polegać na bezprawnym używaniu w obrocie gospodarczym znaku identycznego lub podobnego do zarejestrowanego znaku towarowego w odniesienie do towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, który obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem towarowym zarejestrowanym. Skarżący podnosił, że w jego ocenie Wydawnictwo Bauer miało pełną świadomość tego, że znak [...] był znakiem renomowanym, zaś podobieństwo oznaczeń było niewątpliwe. Konkludując skarżący wskazał, że decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2007 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny [...] o numerze [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślił, iż ochrona znaku towarowego skarżącego nie tylko była iluzoryczna, ale można stwierdzić, że jej nie było w ogóle. W ocenie skarżącego uznać zatem należy, iż całe postępowanie prowadzone z wniosku [...] dotknięte jest sankcją nieważności, gdyż nie można prowadzić postępowania rejestracyjnego w sytuacji, gdy prawo ochronne przysługuje innemu podmiotowi, co było znane z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie i wydającemu decyzję. Podstawą do stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji jest zatem zarówno art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i przepisy ustawy - Prawo własności przemysłowej, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej i umowy międzynarodowe. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1 a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności. Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie i postanowienie utrzymane nim w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. W niniejszej sprawie Urząd Patentowy RP odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" na rzecz [...] Spółki z o.o. z siedzibą w W.. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2007r. skarżący wskazywał jako podstawę prawną art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zaś jako okoliczności uzasadniające stwierdzenie rażącego naruszenia prawa podnosił udzielenie prawa ochronnego na znak "[...]" w sytuacji, gdy w ocenie skarżącego znak ten był podobny do udzielonego mu z wcześniejszym pierwszeństwem i w jego ocenie renomowanego znaku "[...]". Zgodnie z art. 252 p.w.p. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 253 ust. 2 p.w.p. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności decyzji nie stosuje się, jeżeli okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania bądź stwierdzenie nieważności decyzji mogą być podniesione w sporze o unieważnienie udzielonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji. Jak wynika z powyższego, powołanie się na okoliczności, które mogą być podniesione w sporze u unieważnienie udzielonego prawa ochronnego wyklucza zastosowanie trybu "zwykłego" przewidzianego w art. 156 i następnych k.p.a. i powoduje konieczność wdrożenia przewidzianego w p.w.p. trybu spornego o unieważnienie udzielonego prawa. Wybór zarzutów stawianych udzielonemu prawu ochronnemu należy do wnioskodawcy. Wybór ten determinuje właściwy tryb postępowania, który to tryb zgodnie z treścią art. 253 ust. 2 p.w.p. jest stosowany obligatoryjnie. Jeżeli wnioskodawca wskaże okoliczności, które należą do ustawowych przeszkód udzielenia kwestionowanego prawa ochronnego, to tym samym określa tryb postępowania, który musi być stosowany. W wyroku z dnia 18 maja 2011 r. (sygn. akt II GSK 566/10) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "Postępowanie sporne ze swej istoty zapewniające stronom pełniejszy udział i pełniejszą ochronę w toczącym się przed UP procesie o ich interesy związane z określonym prawem wyłącznym jest postępowaniem zastrzeżonym dla decydowania o meritum takiego prawa. Ma więc, w świetle art. 253 ust. 2 p.w.p. pierwszeństwo przed ogólnym postępowaniem administracyjnym, które powinno mieć wobec tego zastosowanie w razie wad prawnych dotyczących samych decyzji administracyjnych dotyczących udzielenia takiego prawa". Podobne stanowisko prezentował Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyroku z dnia 12 marca 2013 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 2260/11 (orzeczenia dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 164 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione w całości lub w części na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny i wykaże, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania tego prawa. Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 3 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do renomowanego znaku towarowego zarejestrowanego lub zgłoszonego z wcześniejszym pierwszeństwem do rejestracji (o ile znak taki zostanie zarejestrowany) na rzecz innej osoby dla jakichkolwiek towarów, jeżeli mogłoby to przynieść zgłaszającemu nienależną korzyść lub być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku wcześniejszego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do znaku powszechnie znanego. Zatem okoliczności podnoszone przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 12 stycznia 2007 r. jak podobieństwo do wcześniejszego, renomowanego znaku "[...]" służącego do oznaczania towarów podobnych jako przeszkody udzielenia prawa stanowią okoliczności, które mogą być wykazywane tylko w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego. Powołane okoliczności powodują zatem konieczność zastosowania trybu spornego na mocy art. 253 ust. 2 p.w.p. Mając na uwadze powyższe rozważenia oraz treść wniosku i zawartych w nim zarzutów wobec udzielenia prawa ochronnego na znak "[...]", uznać należy, że jedynym trybem możliwym do zastosowania był tryb sporny. Wobec powyższego Sąd uznał zawarte w skardze zarzuty za niezasadne. Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.