VI SA/Wa 1170/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę W dniach [...] - [...] czerwca 2012 r. w toku kontroli przeprowadzonej w magazynie centralnym D. S.A. położonym przy ul. O. w K., należącym do przedsiębiorcy D. S.A. z siedzibą w K. (dalej skarżąca) - inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] pobrali do badań laboratoryjnych próbkę produktu o nazwie "ser [...], zawartość tłuszczu 26%" z datą minimalnej trwałości "23.07.12 r.", oznaczonego nazwami producenta: na etykiecie "M., [...]" oraz na kontretykiecie "D. Sp. z o.o., ul. M., [...]". Powyższe potwierdza protokół pobrania próbki produktu nr [...] z [...] czerwca 2012 r. Jednocześnie pobrano i zabezpieczono próbkę kontrolną ww. produktu (protokół pobrania próbki kontrolnej nr [...] z [...] czerwca 2012 r.). Badania przeprowadzone przez Laboratorium Kontrolno - Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w [...] wykazały, że produkt nie odpowiadał wymaganiom zawartym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z 22 października 2007 r. (zał. XII), ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, s. 1 ze zm. - dalej rozporządzenie 1234/2007) - z uwagi na obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym. Skład trójglicerydów w badanej próbce wskazywał na występowanie około 92,0% tłuszczu obcego, co było niezgodne z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 273/2008 z 5 marca 2007 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. L 88 z 29.03.2008 r. s. 1 - dalej rozporządzenie 273/2008). W badanej próbce stwierdzono także niższą zawartość tłuszczu ogółem. Powyższe potwierdza sprawozdanie z badań nr [...] z [...] czerwca 2012 r. Pismem z [...] czerwca 2012 r. organ poinformował skarżącą o wynikach badań, pouczając o prawie złożenia wniosku o przebadanie próbki kontrolnej. Pismem z [...] lipca 2012 r. skarżąca poinformowała organ, iż nie zamierza korzystać z uprawnienia do złożenia wniosku o zbadanie próbki kontrolnej kwestionowanego produktu. Działając w oparciu o art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r., Nr 151, poz. 1219 ze zm.), [...]WIIH z urzędu przeprowadził badanie próbki kontrolnej sera, o czym poinformował skarżącą pismem z [...] lipca 2012 r. Przeprowadzone w Centralnym Laboratorium w [...] Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno badania potwierdziły obecność tłuszczu obcego. Powyższe potwierdza sprawozdanie z badań nr [...] z [...] lipca 2012 r. O wynikach badania próbki kontrolnej skarżąca została poinformowana pismem [...] sierpnia 2012 r. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. organ zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego o wymierzenia kary pieniężnej z tytułu wprowadzenia do obrotu partii. zafałszowanego artykułu rolno – spożywczego. Decyzją z [...] grudnia 2012 r. Nr [...][...] WIIH, działając na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577 ze zm. dalej ustawa o jakości handlowej) wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 60 000 złotych z tytułu wprowadzenia do obrotu partii zafałszowanego sera. Od ww. decyzji, pismem z [...] grudnia 2012 r. skarżąca złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie oraz ewentualnie o zmianę decyzji poprzez obniżenie naliczonej kary pieniężnej. Podniosła, iż wymierzona kara jest rażąco niewspółmierna do stwierdzonego naruszenia. Wymierzając karę organ nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych w sprawie okoliczności oraz w sposób zbyt rygorystyczny posłużył się kryteriami przewidzianymi w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej. Skarżąca wskazała, że uchybień stwierdzonych w trakcie kontroli dopuścił się producent sera, a ona sama padła ofiarą źle skonstruowanych przepisów, które nie powinny obciążać sprzedawców detalicznych. W ocenie skarżącej organ wymierzając karę nie wykazał w uzasadnieniu decyzji w jaki sposób dokonał jej obliczenia. Pismem z [...] stycznia 2013 r. organ poinformował skarżącą, iż przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie przysługuje prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a także wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Decyzją z [...] stycznia 2013 r., nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej organ) utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2012 r. Przesłanką przemawiającą za utrzymaniem zaskarżonej decyzji w mocy, w ocenie organu odwoławczego, był fakt ustalenia ponad wszelką wątpliwość, iż skarżąca wprowadziła do obrotu partię zafałszowanego artykułu rolno - spożywczego. Pismem z [...] marca 2013 r., skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję wnosząc się jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1. art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej - poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły ku temu przesłanki; 2. art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej - poprzez bledną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie wymiaru kary; 3. art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31 z 01.02.2002 r. s. 1 ze zm. – dalej rozporządzenie 178/2002) w związku z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez wymierzenie kary zbył wygórowanej i dotkliwej; 4. art. 18 ust. 1 - 5 rozporządzenia 273/2008 oraz załączników nr II, XX i XXI do tego rozporządzenia w zw. z art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267- dalej k.p.a. - oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ze względu na: a. brak zwrócenia się do producenta o wypowiedzenie się co do sposobu pobierania próbek w tej sprawie ew. o udzielenie informacji co do stanowiska jakie zajął producent w sprawie; b. niewłaściwe określenie stron postępowania a przez to pozbawienie spółki D. Sp. z o.o. z siedzibą w G. oraz M. udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze strony. Dodatkowo skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego: • ze sprawozdania z badań nr [...] próbki pochodzącej z "biblioteczki" producenta na okoliczność właściwej jakości handlowej kwestionowanego produktu; • w postaci przedłożenia przez [...] WIIH do akt dokumentów zaświadczających, że od momentu pobrania próbki kwestionowanej partii produktu do momentu jej dostarczenia do laboratorium przedmiotowa próbka była przechowywana w ściśle określonych warunkach chłodniczych odpowiadających normie ISO 707 i przeprowadzenie z niej dowodu na okoliczność czy próbka kwestionowanej partii produktu była przechowywana w odpowiednich warunkach chłodniczych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Stosownie do zapisów art. 114 ust. 1 rozporządzenia 1234/2007 produkty żywnościowe przeznaczone do spożycia przez ludzi można wprowadzać do obrotu jako mleko i przetwory mleczne, tylko jeśli są zgodne z definicjami i nazwami ustanowionymi w załączniku XII ww. rozporządzenia. Przetwory mleczne oznaczają produkty uzyskiwane wyłącznie z mleka, przy założeniu, że można dodać do nich substancje konieczne do ich wytwarzania, o ile nie stosuje się do ich zastąpienia w całości lub częściowo jakichkolwiek naturalnych składników mleka (pkt II ppkt 2 załącznika XII). Do takich przetworów mlecznych należy również ser. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej wprowadzane do obrotu artykuły rolno - spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Pojęcie "wprowadzania do obrotu" dotyczy każdego etapu obrotu i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002 podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Każdy, kto dopuszcza się czynu wprowadzenia do obrotu produktów zafałszowanych, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 złotych (40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej). Zgodnie z art. 3 pkt 10 ww. ustawy, za zafałszowany artykuł rolno-spożywczy uznaje się produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli: a. dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, b. w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą, c. w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów (art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej). W stanie faktycznym niniejszej sprawy badania pobranej w toku kontroli próbki produktu wykazały obecność tłuszczu obcego w ilości 92,00% (sprawozdaniem [...]). Okoliczność tę potwierdza również badanie próbki kontrolnej przeprowadzone przez Laboratorium GIJHARS (sprawozdanie [...]). W świetle powyższych ustaleń, podanie w oznakowaniu nazwy niezgodnej z prawdą oraz podanie składu produktu i jego oznakowania niezgodnego z prawdą jednoznacznie wskazuje na zafałszowanie produktu określone w art. 3 pkt 10 lit. b i c ustawy o jakości handlowej i świadczy o oczywistym wprowadzaniu w błąd konsumentów. Wprowadzenie do obrotu partii zafałszowanego artykułu rolno - spożywczego, stanowi natomiast czyn opisany w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, co czyni zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przepisu 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej bezzasadnym. Odnosząc się do kwestii oparcia rozstrzygnięcia wyłącznie na jednostronnych wynikach badań podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej, przebadano dwie próbki produktu w dwóch różnych laboratoriach. Próbka podstawowa poddana została badaniu w akredytowanym Laboratorium w [...] natomiast próbka kontrolna w akredytowanym Laboratorium GIJHARS w [...]. Odnosząc się do zarzutu nie wykazania przez organy orzekające zachowania ciągu chłodniczego, podczas transportu próbki kwestionowanej partii towaru, co zdaniem skarżącej, wpłynęło na utratę jej właściwości i badania przeprowadzone przez Laboratorium w [...] nie mogły odpowiadać rzeczywistym wynikom badań, podkreślić należy, iż tryb pobierania i badania próbek produktów lub próbek kontrolnych, termin i sposób dostarczenia próbki do badań oraz inne czynności związane z badaniami laboratoryjnymi próbek produktów reguluje rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012, poz. 496). Zgodnie z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia próbka produktu powinna być przechowywana w sposób i w warunkach zabezpieczających produkt przed zmianą jakości lub cech charakterystycznych. W § 4 określony został natomiast termin i warunki w jakich ma być dostarczona próbka do badań tj. niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia pobrania próbki z zachowaniem warunków uniemożliwiających zmianę jakości produktu lub cech charakterystycznych. Uwzględniając powyższe, Sąd w pełni podziela stanowisko organu o bezzasadności zarzutu skarżącej dotyczącego braku ustalenia warunków przechowywania próbek pobranych w dniu kontroli do dnia dostarczenia do Laboratorium w [...]. W myśl art. 18 pkt 1 rozporządzenia 273/2008 pobieranie próbek przeprowadzone jest zgodnie z odpowiednimi przepisami dotyczącymi rozpatrywanego produktu. Jeżeli nie przedstawiono żadnych przepisów w odniesieniu do pobierania próbek, stosuje się przepisy zamieszczone w normie ISO 707 - "Mleko i przetwory mleczne - Wytyczne do pobierania próbek". O tym że próbka była przechowywania prawidłowo przez [...] WIIH w [...] świadczy protokół przyjęcia próbki produktu do badań nr [...] z [...] czerwca 2012 r., zgodnie z którym Laboratorium w [...] oceniło przydatność próbki do badań jako właściwą. Próbka została dostarczona do Laboratorium w [...] [...] czerwca 2012 r. (dwa dni po pobraniu próbki przez inspektorów), czyli w terminie określonym rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. Za bezzasadny Sądu uznał również zarzutu naruszenia art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz wymierzenie kary zbyt dotkliwej i wygórowanej. Zgodnie z art. 40a ust. 5 tejże ustawy ustalając wysokość kary, wojewódzki inspektor albo wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie sposób wymierzenia i wyliczenia nałożonej kary był zgodny z art. 40a ust. 4 w związku z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organy prawidłowo odniosły podstawę wymiaru kary do przychodu uzyskanego przez Spółkę w 2011 r. ze sprzedaży produktów i usług, a przy jej wymiarze uwzględniły przewidziane w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych okoliczności takie jak stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalności podmiotu. Wobec powyższego wymierzona w przedmiotowej sprawie kara jest adekwatna do przedmiotowego naruszenia, zaś wydana w sprawie decyzja nie ma charakteru dowolnego. Ponadto kara, w ustalonej wysokości spełni swoją funkcję prewencyjną bowiem jest wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość zapobiegającym powstawaniu nagannych praktyk rynkowych, oraz funkcję represyjną gdyż stanowi poważną dolegliwość dla przedsiębiorcy nie niosąc za sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego (wielkość przychodów skarżącej w 2011 r. to [...].). Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej w kwestii naruszenia przez organ art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe określenie stron postępowania jak i pozbawienie producenta przymiotu strony tego postepowaniu. Mając na względzie okoliczność, iż jako podstawę nałożenia kary w niniejszej sprawie organ wskazał art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej to powyższe przesądza, iż kontrolowane postępowanie dotyczyło wyłącznie podmiotu wskazanego w tym przepisie jako wprowadzającego do obrotu ("Kto wprowadza do obrotu"). Do obrotu produkt został wprowadzony przez skarżącą spółkę, zatem tylko ona - jako adresat tej normy, była stroną postępowania, zakończonego wydaniem zaskarżonych decyzji. Ewentualne pociągnięcie producenta do odpowiedzialności administracyjnej oparte będzie na innych przepisach prawa, a niżeli te, które były podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie. W niniejszym postępowaniu producent legitymuję się wyłącznie interesem faktycznym. Stanowisko powyższe znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (vide: wyrok NSA z 12 września 2012 r. sygn. akt II GSK 1139/11) który wskazał, iż działanie organu administracji w ramach tzw. wystąpienia pokontrolnego z jednej strony ma ustawowo określoną podstawę prawną, a z drugiej strony nie przesądza o odpowiedzialności producenta produktu, który zresztą w myśl art. 33 ust. 2 cyt. ustawy o Inspekcji Handlowej obowiązany jest jedynie do udzielenia odpowiedzi na wystąpienie pokontrolne w wyznaczonym terminie i może wobec tego przedstawić w pełni swoje stanowisko co do zasadności stwierdzenia nieprawidłowości. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodów ze sprawozdania z badań nr [...] próbki pochodzącej z "biblioteczki" producenta na okoliczność właściwej jakości handlowej kwestionowanego produktu oraz przedłożenia przez [...] WIIH w [...] do akt dokumentów zaświadczających, że od momentu pobrania próbki kwestionowanej partii produktu do momentu jej dostarczenia do laboratorium przedmiotowa próbka była przechowywana w ściśle określonych warunkach chłodniczych odpowiadających normie ISO 707. Sąd uznał wnioski strony za bezzasadne. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 4 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 17/11 zgodnie z którym badania przeprowadzone przez producenta poza procedurami określonymi w ustawie o Inspekcji Handlowej nie dają "(...) żadnej pewności w jaki sposób i z jakiej partii towaru została pobrana próbka na potrzeby przeprowadzenia badania kontrolnego, weryfikującego wcześniejsze badanie organu. Takie badania, gdyby miano je dopuścić jako materiał dowodowy w sprawie, jak można sądzić, powołując się na doświadczenie życiowe, były by obarczone znacznym ryzykiem niewiarygodności". Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organy, zarówno I, jak i II instancji wydając zaskarżoną decyzję nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organy w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniły swoje decyzje podając, co wzięły pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość. Ponieważ wymierzona kara w kwocie 60 000 złotych jest kara adekwatną do stwierdzonego naruszenia Sąd nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania. Jednocześnie oceniając zaskarżone decyzje Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, iż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną należało oddalić