VI SA/Wa 1213/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 898/07 odrzucającego skargę Z. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego; 2. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. Z. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej skarżącemu z urzędu kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100), w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem opłaty i kwotę52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem 22 % podatku od towarów i usług. W dniu [...] czerwca 2010 r. Z. B. (zwany dalej skarżącym), reprezentowany przez adwokata J. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 989/07. Do wydania powyższego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] kwietnia 2007 r. Z. B. złożył skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 989/07 referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówiono Z. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W wyniku złożenia sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu 9 października 2007 r. postanowienie odmawiające Z. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu [...] października 2007 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 stycznia 2008 r., sygn. akt II GZ 207/07 oddalił zażalenie skarżącego. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2008 r. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał Z. B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2007 r. w wysokości 200 złotych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył w dniu [...] lica 2008 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 898/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2008 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wyniku złożonego zażalenia na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 51/09 oddalił zażalenie. W dniu 5 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał postanowienie sygn. akt VII SA/Wa 898/07 odrzucające skargę Z. B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2007 r., z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi. W dniu [...] maja 2009 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy (vide k: 189 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 898/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z kolei postanowieniem z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I GZ 246/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie WSA w Warszawie i wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy przekazał WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania (vide k: [...] akt sądowych). Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 898/07 zmienił postanowienie własne z dnia 20 listopada 2008 r. poprzez przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka pismem z dnia [...] marca 2010 r. poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata J. Z. (vide k: [...] akt sądowych). W dniu [...] marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poinformował adwokata J. Z., ustanowionego w niniejszej sprawie pełnomocnikiem skarżącego, iż w dniu 5 maja 2009 r. zapadło na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odrzuceniu skargi Z. B., które jest prawomocne od dnia 16 czerwca 2009 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru pisma Sądu z dnia 23 marca 2010 r., k: [...] akt sądowych). Skarżący w dniu [...] czerwca 2010 r., reprezentowany przez adwokata J. Z. wniósł o: a) wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2009 r. w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie VII SA/Wa 898/07 b) uchylenie ww. postanowienia w całości’ c) zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu podkreślono, że w skardze na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Następnie wskazał na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmawiające jej przyznania tj. z dnia 9 października 2007 r., 22 kwietnia 2008 r., 20 listopada 2008 r., 8 lipca 2009 r. W tym czasie – jak zaznaczył skarżący – zapadło postanowienie z dnia 5 maja 2009 r. o odrzuceniu skargi ze względu na brak opłaty. Następnie na skutek wydanego w dniu 20 listopada 2009 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia, sygn. akt II GZ 246/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny zmienił swoje wcześniejsze postanowienie i przyznał skarżącemu prawo pomocy w pełnym zakresie (postanowienie z dnia 15 lutego 2010 r.) Skarżący podkreślił, iż w dniu 29 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu został poinformowany o stwierdzeniu prawomocności postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 5 maja 2009 r. Jako podstawę wznowienia w niniejszej sprawie skarżący wskazał art. 271 pkt 2 ppsa. Jednocześnie przytoczył fragment postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1997 r. w sprawie III CKN 10/96 : niedziałanie w procesie pełnomocnika z urzędu może uzasadniać wznowienie postępowania na podstawie przewidzianej w art. 401 pkt 2 kpc. Ponadto przytoczył fragment Komentarza do art. 401 kodeksu postępowania cywilnego, [w:] A. Jakubecki (red.), J. Bodio, T. Demendecki, O. Marcewicz. P. Telenga, M.P. Wójcik, Kodeks postępowania cywilnego. Praktyczny komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II: można za brak reprezentacji uznać działanie w charakterze w charakterze pełnomocnika strony osoby nie mającej należytego umocowania oraz niedziałanie w procesie pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem, jeśli spełnione zostaną przesłanki przewidziane w ustawie. Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o presumpcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia - orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu powoduje, że wznowienie postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Uwzględniają one konieczność wznowienia na nowo procesu dotkniętego przyczynami nieważności (art. 271 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), właściwymi przyczynami restytucyjnymi (art. 273 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz faktem wydania orzeczenia na podstawie aktu normatywnego, uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą (art. 272 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Zgodnie z art. 280 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań Sąd skargę odrzuci. Skarżący w niniejszej sprawie powołał się na przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a., jednocześnie podkreślając, iż podstawą wznowienia było niedziałanie w procesie pełnomocnika z urzędu. Ponadto wskazał, iż można za brak reprezentacji uznać działanie w charakterze pełnomocnika strony osoby nie mającej należytego umocowania oraz niedziałanie w procesie pełnomocnika z urzędu. Powołane przez skarżącego sformułowania odnoszą się do tego fragmentu art. 271 pkt 2 ppsa, który wskazuje na pozbawienie możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa oraz nienależyte reprezentowanie strony. Należy zauważyć, iż pozbawienie możności działania oznacza pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Dla uznania, iż omawiana przesłanka wystąpiła wymaga się ponadto wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa a pozbawieniem stron możliwości działania w podanym wyżej znaczeniu (K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 216-217). Zgodnie bowiem z art. 271 pkt 2 ppsa można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo potwierdziła dokonane czynności procesowe. Z akt sprawy wynika, iż w chwili wydania orzeczenia o odrzuceniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 5 maja 2009 r. kwestia przyznania prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 51/09. Postanowieniem tym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Podkreślić należy także, że postanowienie na jakie powołuje się skarżący we wniosku o wznowienie postępowania tj. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 898/07 zmieniające postanowienie własne z dnia 20 listopada 2008 r. poprzez przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym, odnosi się do wniosku złożonego w dniu [...] maja 2009 r., czyli już po zapadnięciu postanowienia będącego przedmiotem wznowienia. Nie odnosi się ono zatem do stanu sprawy sprzed wydania orzeczenia będącego przedmiotem wniosku o wznowienie. Na marginesie należy podkreślić, iż zmiana postanowienia z dnia 20 listopada 2008 r. nastąpiła na mocy art. 165 ppsa, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż wnioskodawca wskazał, okoliczności świadczące, iż zachodzą przesłanki do zmiany stanowiska sądu zawartego w orzeczeniu z dnia 20 listopada 2008 r. Z uwagi na powyższe nie można mówić o pozbawieniu strony możności działania. Odnosząc się do drugiej ze wskazanych podstawy wznowienia tj. brak należytej reprezentacji należy wskazać, iż fakt, że skarżący nie był zastępowany w toczącym się przed WSA w Warszawie postępowaniu przez adwokata lub radcę prawnego nie oznacza braku należytej reprezentacji. Podstawa ta dotyczy, jak wskazuje Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie II UKN 178/99 (OSN nr 15 z 2000 L, poz. 599) dotyczącym wykładni art.401 pkt 2 kpc zawierającego podobną w treści podstawę wznowienia jak ppsa: brak należytej reprezentacji strony występuje wtedy, gdy przedstawiciel ustawowy strony nie mającej zdolności procesowej utracił ten przymiot, nie oznacza natomiast braku pełnomocnika procesowego. W konsekwencji w niniejszej sprawie brak będzie podstaw do uznania, iż zachodziła nienależyta reprezentacja strony. Zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 45/06 samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 ppsa nie oznacza, że skarga opiera się ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że wniesiona przez skarżącego skarga o wznowienie postępowania nie opiera się w istocie na ustawowych przesłankach. W konsekwencji zgodnie z art. 280 § 1 ppsa skarga ta podlega odrzuceniu. Koszty postępowania Sad zasądził na podstawie art. 250 ppsa oraz §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1349).