VI SA/Wa 1337/10
WyrokWSA w Warszawie2010-11-16
Skład orzekający: Andrzej Czarnecki, Piotr Borowiecki, Dorota Wdowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uzasadniając to brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności, zamiast przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, powołując się na brak podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności. Taka odmowa jest dopuszczalna jedynie w przypadku wystąpienia przeszkód formalnych. O tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, organ może orzec dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego.Stan faktyczny
Spółka P. wniosła o stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki. Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny stwierdził wygaśnięcie zezwolenia. Od tej decyzji odwołała się spółka D., która uzyskała własne zezwolenie na prowadzenie apteki w tym samym lokalu. Główny Inspektor Farmaceutyczny uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora i umorzył postępowanie w części dotyczącej daty wygaśnięcia zezwolenia. Spółka P. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji GIF, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. GIF odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Spółka P. złożyła skargę do WSA w Warszawie, domagając się uchylenia decyzji GIF odmawiającej wszczęcia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji GIF z dnia 3 listopada 2009 r.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 16 kwietnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 16 marca 2010 r. Stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu i zasądził od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz P. Sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2010 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1257 (jeden tysiąc dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] września 2002 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] udzielił zezwolenia P. sp. z o. o. z siedzibą w W., na prowadzenie apteki ogólnodostępnej typu B w W. przy ul. F.
W dniu [...] października 2009 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w [...] wpłynął wniosek spółki "o stwierdzenie z dniem 28 stycznia 2010 r. wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie przez nią apteki w W. przy ul. F.". Spółka składając powyższy wniosek powołała art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.). Jednocześnie wnosząc o umorzenie postępowania dotyczącego cofnięcia zezwolenia na prowadzenie wymienionej apteki ze względu na jego bezprzedmiotowość.
Decyzją z dnia [...] października 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny stwierdził wygaśnięcie - ze skutkiem na dzień 28 stycznia 2010 r. - zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w W. przy ul. F., udzielonego P. sp. z o. o. z siedzibą w W.
W dniu [...] października 2009 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego w [...] wpłynęło odwołanie od powyższej decyzji złożone przez D. sp. z o. o. z siedzibą w W. uzupełnione pismem z dnia [...] października 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny na podstawie art. 131 k.p.a. o fakcie wniesienia odwołania zawiadomił spółkę P.
W uzasadnieniu odwołania wywiedziono, iż P. sp. z o. o. opuściła lokal położony w W. przy ul. F. w dniu [...] sierpnia 2009 r. Lokal ten od dnia [...] sierpnia 2009 r. znajduje się w wyłącznym posiadaniu D. sp. z o. o. W dniu [...] września 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wydał dla spółki D. opinię "o przydatności lokalu przy ul. F. dla prowadzenia apteki". Spółka D. zakwestionowała datę, z jaką [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny stwierdził wygaśnięcie zezwolenia udzielonego P. sp. z o. o. podnosząc, iż jeśli dany podmiot zaprzestaje prowadzenia działalności gospodarczej, to decyzja wydawana w takim przypadku przez uprawniony organ, stwierdzająca wygaśnięcie zezwolenia "nie tworzy nowego stanu prawnego czy faktycznego, a jedynie stwierdza istniejący stan, który w przypadku niniejszej sprawy powstał w dniu [...] sierpnia 2009 r." Zdaniem spółki D. nieuzasadnione byłoby utrzymywanie w obrocie prawnym decyzji, która jest niezgodna z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, tworząc w zasadzie stan niepewności prawnej. Podniosła, iż P. sp. z o. o. nie prowadząc od ponad dwóch miesięcy działalności w przedmiotowym lokalu, blokuje możliwość działalności spółce posiadającej prawo do lokalu. Spółka D. dołączyła do odwołania kopię zezwolenia z dnia [...] października 2009 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w W. przy ul. F., udzielonego jej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego. W udzielonym zezwoleniu organ określił datę, od której D. sp. z o. o. jest uprawniona do prowadzenia apteki wskazując w tym zakresie dzień [...] stycznia 2010 r. Powodem określenia powyższej daty był fakt stwierdzenia wygaśnięcia - ze skutkiem na dzień 28 stycznia 2010 r. - zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w W. przy ul. F., udzielonego P. sp. z o. o., a więc spółce D. może grozić cofnięcie zezwolenia z powodu nieprowadzenia działalności w posiadanym lokalu przez 6 miesięcy od dnia otrzymania zezwolenia.
Mając na uwadze stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 1996 r., sygn. akt II SA 413/95 Główny Inspektor Farmaceutyczny stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki, udzielonego P. sp. z o. o. dotyczy interesu prawnego D. sp. z o. o. Wobec powyższego Główny Inspektor Farmaceutyczny potraktował odwołanie wniesione przez "D." Sp. z o. o. jako odwołanie wniesione przez stronę postępowania administracyjnego oraz decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2009 r. w części dotyczącej określenia daty z jaką nastąpiło stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia udzielonego P. sp. z o. o. i w tym zakresie - umorzył postępowanie I instancji.
Pismem z dnia 3 grudnia 2009 r. P. sp. z o. o. zwróciła się do Ministra Zdrowia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2009 r. Jako podstawę wniosku strona powołała przepisy art. 107 § 1 oraz § 3, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Minister Zdrowia przekazał powyższy wniosek - wg kompetencji - Głównemu Inspektorowi Farmaceutycznemu.
W uzasadnieniu wniosku spółka podniosła, iż sentencja decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. budzi istotne wątpliwości co do faktycznej treści rozstrzygnięcia. Zdaniem strony organ wydał bowiem decyzję w istocie reformatoryjną, zmieniającą decyzję organu I instancji w zakresie daty, w której nastąpiło wygaśnięcie zezwolenia udzielonego spółce P., zatem rozstrzygając sprawę winien był wskazać tę datę.
Ponadto spółka, zarzucając organowi wydanie decyzji z naruszeniem zasady prawdy materialnej i naruszenie zasad postępowania dowodowego podniosła, iż jako podstawę decyzji z dnia 3 listopada 2009 r., organ powołał art. 104 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo farmaceutyczne uznając, iż wniosek spółki o stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia, stanowił de facto rezygnację z prowadzenia dzielności w przedmiotowym lokalu. Wobec tego organ nie posiadając rzetelnie zebranego materiału dowodowego, winien był przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Spółka podniosła, że użycie w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, iż "nie wystąpiły okoliczności uzasadniające stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia dopiero z dniem 28 stycznia 2010 r." wskazuje jednoznacznie, że nie zbadano okoliczności sprawy w sposób wyczerpujący. Sposób oceny materiału dowodowego zdaniem strony był wybiórczy, gdyż organ nie wziął pod uwagę faktu, iż spółka pismem z dnia 4 września 2009 r., informowała organ o staraniach w celu odzyskania tytułu prawnego do lokalu przy ul. F. w W.
Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. na podstawie art. 157 § 3 w związku z art. 157 § 1 k.p.a. Główny Inspektor Farmaceutyczny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. Organ uznał, iż zarzuty zawarte we wniosku nie uzasadniły wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się do wniosku strony podkreślano, iż rozstrzygnięcie decyzji było jednoznaczne, gdyż datę decyzji [...] listopada 2009 r. należało traktować jako datę ostatecznego rozstrzygnięcia w danej sprawie. Odnosząc się do zarzutów strony organ stwierdził, że rozstrzygnięcie zostało oparte o zebrane dowody w sprawie, w tym o umowę najmu lokalu z dnia [...] sierpnia 2009 r., zawartą na okres 15 lat; postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2009 r., stanowiące opinię pozytywną o lokalu, pismo z dnia [...] października 2009 r., Spółdzielni Mieszkaniowej O., informujące o tytule prawnym do lokalu. W ocenie organu administracji brak było podstaw do stwierdzenia, że decyzja z [...] listopada 2009 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), tj przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2010 r. została zakwestionowana przez P. sp. z o. o., która zwróciła się do Głównego Inspektora Farmaceutycznego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku strona podniosła, iż Minister Zdrowia przekazując wniosek spółki z dnia [...] grudnia 2009 r., Głównemu Inspektorowi Farmaceutycznemu w sposób rażący naruszył prawo, gdyż w świetle art. 157 k.p.a., to Minister jest właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Ponadto stwierdziła, że zgodnie z art. 65 k.p.a. rozstrzygnięcie wobec braku właściwości winno być sporządzone w formie postanowienia i doręczone spółce umożliwiając jej zaskarżenie takiego postanowienia. Spółka podtrzymała wcześniejszą argumentację, wnosząc o uznanie decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2010 r., uznając swe poprzednie stanowisko za słuszne, nie znalazł podstaw do uznania decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreślano decyzja organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2009 r. była decyzją ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie i z decyzji tej wynika w jakiej dacie wygasło zezwolenie P. sp. z o.o. na prowadzenie apteki przy ul. F.
Na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego P. sp. z o. o. z siedzibą w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o:
- uchylenie decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] marca 2010 r.
- uchylenie decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2010 r. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z dnia z dnia [...] listopada 2009 r.
- stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia z dnia [...] listopada 2009 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 107 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a.
- zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu, strona przytaczając stan sprawy, potrzymała swe stanowisko zarzucając dodatkowo, iż Główny Inspektor Farmaceutyczny, naruszył obowiązek wynikający z art. 19 k.p.a., gdyż nie rozważył w sposób prawidłowy swej właściwości w kontekście wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko. Dodał ponadto, iż z uwagi na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którym została uchylona decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2009 r., brak było podstaw do stwierdzenia jej nieważności, a w związku z tym decyzje Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2010 r. oraz [...] kwietnia 2010 r. są uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna, aczkolwiek nie wprost z przyczyn w niej wskazanych.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej spółki co do braku właściwości rzeczowej Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Stosownie do art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o ministrach - rozumie się przez to Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4. Zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo farmaceutyczne zadania Inspekcji Farmaceutycznej określone w ustawie wykonują organy Główny Inspektor Farmaceutyczny, jako centralny organ administracji rządowej, przy pomocy Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego. Zatem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Główny Inspektor Farmaceutyczny, jako kierownik centralnego urzędu administracji rządowej jest ministrem, o którego kompetencjach stanowi przepis art. 127 § 3 k.p.a. W stosunku więc do decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego wydawanych w pierwszej instancji administracyjnej przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a., strona niezadowolona z decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, w stosunku do której wnosi się wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero od negatywnej decyzji wydawanej w trybie ponownego rozpatrzenia sprawy przysługuje skarga do WSA w Warszawie (por. Komentarz do art.112 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U.08.45.271), [w:] M. Kondrat, M. Koremba, W. Masełbas, W. Zieliński, Prawo farmaceutyczne. Komentarz, ABC, 2009).
W rozpoznawanej sprawie Główny Inspektor Farmaceutyczny zaskarżonymi decyzjami, na podstawie art. 157 § 3 k.p.a., orzekł się o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez ten sam organ w dniu [...] listopada 2009 r. W doktrynie oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że takie rozstrzygnięcie może nastąpić w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdy żądanie zostało wzniesione przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych, bądź gdy nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2008 r. w sprawie I OSK 449/07, z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie I SA 1143/93 oraz z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie IV SA 2152/97).
Nie stanowił również przeszkody do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2010 r. wydany w sprawie VI SA/Wa 423/10 uchylający decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 3 listopada 2009 r. Należy bowiem zwrócić uwagę, jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2009 r. wydanym w sprawie II GSK 798/08 wskazując na utrwalone w tym zakresie orzecznictwo, jak i poglądy doktryny, że nie zachodzi tożsamość spraw prowadzonych w trybie zwykłym ze sprawami prowadzonymi w trybie nadzwyczajnym.
W związku z powyższym, mając na uwadze okoliczności sprawy, w pierwszym rzędzie organ powinien rozważyć, czy żądanie wszczęcia postępowania jest zgłoszone przez podmiot mający w rozstrzygnięciu sprawy interes prawny, a w razie jego braku wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania.
W sprawie jest poza sporem prawidłowa ocena organu administracji co do istnienia po stronie spółki P. interesu prawnego w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., jako że decyzja ta odnosiła się do rozstrzygnięcia (rozstrzygnięcie to kształtowała odmiennie) z dnia [...] października 2009 r. wydanym na wniosek wymienionej spółki. Co prawda decyzja z dnia [...] listopada 2009 r. została wydana na skutek odwołania spółki D. złożonego od decyzji z [...] października 2009 r., jednakże jak wyraził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 1999 r. wydanym w sprawie IV SA 2520/98 "stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to konsekwencją rozpoznawania przez organ nadzoru nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, dlatego też otwiera się następnie dla wszystkich stron tego postępowania droga weryfikacji takiej decyzji". Zatem uznając skarżącą za stronę postępowania o wznowienie i nie stwierdzając przeszkód po stronie spółki do złożenia wniosku, organ administracji nie miał podstaw do odmowy wszczęcia postępowania. W przypadku ustalenia, że żądanie złożył podmiot uprawniony, orzeczenie stwierdzające nieważność decyzji zaskarżonej lub o odmowie stwierdzenia jej nieważności powinno zapaść po szczegółowym rozpoznaniu sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 13 marca 2008 r. w sprawie I OSK 449/07, z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie I SA 1143/93 oraz z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie IV SA 2152/97 (powołanych wyżej) podkreślał, że postępowanie wyjaśniające, jakie organ przeprowadza w pierwszej fazie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie może dotyczyć kwestii czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, gdyż kwestie zaistnienia przyczyn nieważności winny być wyjaśnione w dalszym postępowaniu. Ta odrębna faza postępowania, której celem jest wydanie decyzji o stwierdzeniu względnie odmowie stwierdzenia nieważności, rozpoczyna się z chwilą doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Pierwsza faza, tj. postępowanie w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, kończy się wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania, gdy spełnione są warunki formalnoprawne, bądź decyzją o odmowie wszczęcia gdy warunki te nie są spełnione. Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 k.p.a.), uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności, gdyż o tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a., organ może zadecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania wszczętego zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a.
Innymi słowy przepis art. 157 k.p.a. określa dwie sytuacje w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych. Pierwsza z nich, wyrażona w art. 157 § 3 k.p.a. to odmowa wszczęcia postępowania, gdy zachodzą przeszkody formalne podane wyżej do wszczęcia samego postępowania. Druga natomiast to, przy braku tych przeszkód, postępowanie zmierzające do rozstrzygnięcia o zasadności żądania stwierdzenia nieważności decyzji, które może dla strony zakończyć się rozstrzygnięciem uwzględniającym jej wniosek lub odmawiającym stwierdzenia nieważności.
Należy także podkreślić, że obowiązkiem organu po wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będzie zbadanie, nie tylko czy wystąpiła w sprawie przesłanka wskazana przez skarżącą, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. wydany w sprawie II OSK 390/07). W związku z powyższym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji powinien zbadać czy nie zachodzą przeszkody do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., a stwierdzając że takich przeszkód natury formalnej (podanych wyżej) nie ma, zachować się zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a., by w następstwie wydać stosowną decyzję.
W tych warunkach, wobec naruszenia przepisu art. 157 k.p.a. które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło